https://becan.az/ ru Gündəm - Becan.az DataLife Engine https://becan.az/index.php?newsid=5547 https://becan.az/index.php?newsid=5547 Admin Sat, 17 Oct 2026 14:20:16 +0400
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) Xarici əlaqələr komissiyasının sədri, hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AK Parti) Ankara millət vəkili Fuad Oqtay Türkiyə ilə Azərbaycan arasında son günlər yaradılan süni gərginliyə münasibət bildirib.

Xəbər verilir ki, Fuad Oqtay sosial şəbəkə hesabında paylaşım edərək iki ölkə arasında sağlam düşüncə və qardaşlıq hüququnun qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. O, Türk dünyasının birliyini və həmrəyliyini hədəf ala biləcək “saxta bayraq” əməliyyatları və təxribatlara qarşı diqqətli olmağa çağırıb.

F.Oqtay Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin “Bir millət, iki dövlət” şüarı ilə müttəfiqlik əsasında möhkəmləndiyini, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində isə Türk dünyasının inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlar atıldığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu prosesdə parçalanmaya və fikir ayrılıqlarının dərinləşməsinə səbəb ola biləcək cəhdlərə qarşı ehtiyatlı davranmaq lazımdır.

“Fərqliliklərimizi qardaşlıq hüququ çərçivəsində dəyərləndirməliyik”, - deyə Oqtay bildirib.

O, ortaq dəyərlərlə yanaşı, fərqli mövqelərin mövcudluğunun da təbii olduğunu vurğulayıb. Komitə sədri əsas məsələnin bu fərqlilikləri qarşılıqlı anlaşma və qardaşlıq münasibətləri çərçivəsində dəyərləndirmək olduğunu bildirib.

Fuad Oqtay ortaq gələcəyə zərər vurmaq istəyən cəhdlərə qarşı sağlam düşüncə ilə hərəkət etməyin vacibliyini qeyd edərək, Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı köklü bağların qorunmasına çağırıb.

Oktay Türk dünyasının güclənməsindən kimin narahat olduğu və Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin pozulmasından kimin fayda götürə biləcəyi barədə suallar səsləndirib. O, bu məsələlərə birlik və həmrəyliyi daha da gücləndirən yanaşma ilə baxılmasının vacibliyini vurğulayıb.

Türkiyəli deputat “saxta bayraq” əməliyyatları və təxribatlara qarşı ayıq-sayıq olmağa çağıraraq, qardaşlığı hədəf alan cəhdlərə qarşı diqqətli davranmağın zəruriliyini bildirib.

Fuad Oqtay paylaşımını bu sözlərlə yekunlaşdırıb:

“Birliyimiz gücümüz, qardaşlığımız təminatımızdır”.

Becan.az]]>
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) Xarici əlaqələr komissiyasının sədri, hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AK Parti) Ankara millət vəkili Fuad Oqtay Türkiyə ilə Azərbaycan arasında son günlər yaradılan süni gərginliyə münasibət bildirib.

Xəbər verilir ki, Fuad Oqtay sosial şəbəkə hesabında paylaşım edərək iki ölkə arasında sağlam düşüncə və qardaşlıq hüququnun qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. O, Türk dünyasının birliyini və həmrəyliyini hədəf ala biləcək “saxta bayraq” əməliyyatları və təxribatlara qarşı diqqətli olmağa çağırıb.

F.Oqtay Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin “Bir millət, iki dövlət” şüarı ilə müttəfiqlik əsasında möhkəmləndiyini, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində isə Türk dünyasının inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlar atıldığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu prosesdə parçalanmaya və fikir ayrılıqlarının dərinləşməsinə səbəb ola biləcək cəhdlərə qarşı ehtiyatlı davranmaq lazımdır.

“Fərqliliklərimizi qardaşlıq hüququ çərçivəsində dəyərləndirməliyik”, - deyə Oqtay bildirib.

O, ortaq dəyərlərlə yanaşı, fərqli mövqelərin mövcudluğunun da təbii olduğunu vurğulayıb. Komitə sədri əsas məsələnin bu fərqlilikləri qarşılıqlı anlaşma və qardaşlıq münasibətləri çərçivəsində dəyərləndirmək olduğunu bildirib.

Fuad Oqtay ortaq gələcəyə zərər vurmaq istəyən cəhdlərə qarşı sağlam düşüncə ilə hərəkət etməyin vacibliyini qeyd edərək, Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı köklü bağların qorunmasına çağırıb.

Oktay Türk dünyasının güclənməsindən kimin narahat olduğu və Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin pozulmasından kimin fayda götürə biləcəyi barədə suallar səsləndirib. O, bu məsələlərə birlik və həmrəyliyi daha da gücləndirən yanaşma ilə baxılmasının vacibliyini vurğulayıb.

Türkiyəli deputat “saxta bayraq” əməliyyatları və təxribatlara qarşı ayıq-sayıq olmağa çağıraraq, qardaşlığı hədəf alan cəhdlərə qarşı diqqətli davranmağın zəruriliyini bildirib.

Fuad Oqtay paylaşımını bu sözlərlə yekunlaşdırıb:

“Birliyimiz gücümüz, qardaşlığımız təminatımızdır”.

Becan.az ]]>
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) Xarici əlaqələr komissiyasının sədri, hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AK Parti) Ankara millət vəkili Fuad Oqtay Türkiyə ilə Azərbaycan arasında son günlər yaradılan süni gərginliyə münasibət bildirib.

Xəbər verilir ki, Fuad Oqtay sosial şəbəkə hesabında paylaşım edərək iki ölkə arasında sağlam düşüncə və qardaşlıq hüququnun qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. O, Türk dünyasının birliyini və həmrəyliyini hədəf ala biləcək “saxta bayraq” əməliyyatları və təxribatlara qarşı diqqətli olmağa çağırıb.

F.Oqtay Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin “Bir millət, iki dövlət” şüarı ilə müttəfiqlik əsasında möhkəmləndiyini, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində isə Türk dünyasının inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlar atıldığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu prosesdə parçalanmaya və fikir ayrılıqlarının dərinləşməsinə səbəb ola biləcək cəhdlərə qarşı ehtiyatlı davranmaq lazımdır.

“Fərqliliklərimizi qardaşlıq hüququ çərçivəsində dəyərləndirməliyik”, - deyə Oqtay bildirib.

O, ortaq dəyərlərlə yanaşı, fərqli mövqelərin mövcudluğunun da təbii olduğunu vurğulayıb. Komitə sədri əsas məsələnin bu fərqlilikləri qarşılıqlı anlaşma və qardaşlıq münasibətləri çərçivəsində dəyərləndirmək olduğunu bildirib.

Fuad Oqtay ortaq gələcəyə zərər vurmaq istəyən cəhdlərə qarşı sağlam düşüncə ilə hərəkət etməyin vacibliyini qeyd edərək, Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı köklü bağların qorunmasına çağırıb.

Oktay Türk dünyasının güclənməsindən kimin narahat olduğu və Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin pozulmasından kimin fayda götürə biləcəyi barədə suallar səsləndirib. O, bu məsələlərə birlik və həmrəyliyi daha da gücləndirən yanaşma ilə baxılmasının vacibliyini vurğulayıb.

Türkiyəli deputat “saxta bayraq” əməliyyatları və təxribatlara qarşı ayıq-sayıq olmağa çağıraraq, qardaşlığı hədəf alan cəhdlərə qarşı diqqətli davranmağın zəruriliyini bildirib.

Fuad Oqtay paylaşımını bu sözlərlə yekunlaşdırıb:

“Birliyimiz gücümüz, qardaşlığımız təminatımızdır”.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5545 https://becan.az/index.php?newsid=5545 Admin Thu, 15 Oct 2026 19:42:34 +0400
Türkiyənin İstanbul şəhərində Ermənistan müstəqilliyinin 35-ci ildönümü münasibətilə tədbir keçirilib.

Becan.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.

Qeyd edilib ki, doqquz illik fasilədən sonra ilk dəfə keçirilən Ermənistanın Müstəqillik Günü tədbirini Ermənistanın Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatındakı daimi nümayəndəsi Nairi Petrosyan aparıb.

Türkiyəni tədbirdə xarici işlər nazirinin müavini Berris Ekinci təmsil edib. Ekinçinin iştirakı ilə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində ilk dəfə bu səviyyədə təmsilçilik baş tutub.

Çıxışlardan sonra Türkiyə və Ermənistanın dövlət himnləri səsləndirilib.]]>
Türkiyənin İstanbul şəhərində Ermənistan müstəqilliyinin 35-ci ildönümü münasibətilə tədbir keçirilib.

Becan.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.

Qeyd edilib ki, doqquz illik fasilədən sonra ilk dəfə keçirilən Ermənistanın Müstəqillik Günü tədbirini Ermənistanın Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatındakı daimi nümayəndəsi Nairi Petrosyan aparıb.

Türkiyəni tədbirdə xarici işlər nazirinin müavini Berris Ekinci təmsil edib. Ekinçinin iştirakı ilə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində ilk dəfə bu səviyyədə təmsilçilik baş tutub.

Çıxışlardan sonra Türkiyə və Ermənistanın dövlət himnləri səsləndirilib. ]]>
Türkiyənin İstanbul şəhərində Ermənistan müstəqilliyinin 35-ci ildönümü münasibətilə tədbir keçirilib.

Becan.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.

Qeyd edilib ki, doqquz illik fasilədən sonra ilk dəfə keçirilən Ermənistanın Müstəqillik Günü tədbirini Ermənistanın Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatındakı daimi nümayəndəsi Nairi Petrosyan aparıb.

Türkiyəni tədbirdə xarici işlər nazirinin müavini Berris Ekinci təmsil edib. Ekinçinin iştirakı ilə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində ilk dəfə bu səviyyədə təmsilçilik baş tutub.

Çıxışlardan sonra Türkiyə və Ermənistanın dövlət himnləri səsləndirilib. ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5544 https://becan.az/index.php?newsid=5544 Admin Thu, 15 Oct 2026 19:23:47 +0400
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az]]>
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az ]]>
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5543 https://becan.az/index.php?newsid=5543 Admin Mon, 12 Oct 2026 15:09:44 +0400
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az]]>
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az ]]>
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5542 https://becan.az/index.php?newsid=5542 Admin Sat, 10 Oct 2026 16:28:30 +0400
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az]]>
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az ]]>
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5541 https://becan.az/index.php?newsid=5541 Admin Wed, 07 Oct 2026 11:01:53 +0400
Taleyi naməlum şəxslərin aqibətinə aydınlıq gətirmək məqsədilə Azərbaycan bundan sonra da bütün imkanlarını səfərbər etməyə davam edəcək.

Xəbər verilir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı müraciətdə bildirib.

Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, itkin düşmüş heç bir vətəndaşımız unudulmur və onların taleyinin müəyyənləşdirilməsi daim dövlətin diqqət mərkəzindədir. “Bu faciə ilə üzləşmiş hər bir ailəyə hərtərəfli dəstək və qayğı göstərmək, onların acılarını bölüşmək mənəvi öhdəliyimizdir”, - deyə müraciətdə vurğulanıb.

Becan.az ]]>
Taleyi naməlum şəxslərin aqibətinə aydınlıq gətirmək məqsədilə Azərbaycan bundan sonra da bütün imkanlarını səfərbər etməyə davam edəcək.

Xəbər verilir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı müraciətdə bildirib.

Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, itkin düşmüş heç bir vətəndaşımız unudulmur və onların taleyinin müəyyənləşdirilməsi daim dövlətin diqqət mərkəzindədir. “Bu faciə ilə üzləşmiş hər bir ailəyə hərtərəfli dəstək və qayğı göstərmək, onların acılarını bölüşmək mənəvi öhdəliyimizdir”, - deyə müraciətdə vurğulanıb.

Becan.az ]]>
Taleyi naməlum şəxslərin aqibətinə aydınlıq gətirmək məqsədilə Azərbaycan bundan sonra da bütün imkanlarını səfərbər etməyə davam edəcək.

Xəbər verilir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı müraciətdə bildirib.

Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, itkin düşmüş heç bir vətəndaşımız unudulmur və onların taleyinin müəyyənləşdirilməsi daim dövlətin diqqət mərkəzindədir. “Bu faciə ilə üzləşmiş hər bir ailəyə hərtərəfli dəstək və qayğı göstərmək, onların acılarını bölüşmək mənəvi öhdəliyimizdir”, - deyə müraciətdə vurğulanıb.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5540 https://becan.az/index.php?newsid=5540 Admin Wed, 07 Oct 2026 10:46:50 +0400
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq.]]>
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq. ]]>
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq. ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5535 https://becan.az/index.php?newsid=5535 Admin Sun, 04 Oct 2026 11:56:36 +0400
Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi mesajları barədə maraqlı şərh verib.

Xəbər verilir ki, İqbal Ağazadə dövlət başçısının çıxışında bir sıra mühüm mesajların olduğunu bildirib. O, qeyd edib ki, bu mesajların hər birinin üzərində ayrıca dayanmasa da, həm Türkiyə, həm də Azərbaycan sosial şəbəkə seqmentində ciddi müzakirə olunan bəzi fikirlərə münasibət bildirməyi vacib sayır.

İqbal Ağazadə əvvəlcə sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyətinin İrana səfərinə diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, səfər çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf, neft naziri Möhsün Paknejad və energetika naziri Abbas Əliabadi ilə görüşlər keçirib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla görüş istisna olmaqla, digər görüşlər işgüzar və protokol xarakterli hesab oluna bilər.

Partiya sədri bildirib ki, onun qənaətinə görə, Pezeşkian İran idarəetməsində SEPAH-ın kölgəsində qalan fiqurdur və İran prezidenti özü də 28 fevral 2026-cı ildən sonra bunu bir neçə dəfə dolayı eyhamlarla ifadə edib.

İqbal Ağazadə Şahin Mustafayevin səfər zamanı İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının katibi Möhsün Rezayi ilə də görüşməsinə xüsusi diqqət çəkib.

O, Rezayi barədə bunları qeyd edib:

“Möhsün Rezayi generaldır, 2021-ci ildə prezidentliyə namizəd olub, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun baş komandanı, İranın iqtisadi məsələlər üzrə vitse-prezidenti, Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şurasının katibi olub və nəhayət, beynəlxalq axtarışda olan şəxsdir. O, 1994-cü ildə Buenos-Ayresdə yəhudi mədəniyyət mərkəzində 85 nəfərin ölümü, 154 nəfərin yaralanması ilə nəticələnən terror aktının törədilməsi ilə bağlı ittiham olunur”.

İqbal Ağazadə daha sonra Möhsün Rezayinin müxtəlif illərdə Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi fikirləri xatırladıb.

Onun təqdim etdiyi sitat və mövqelərə görə, Rezayi 2021-ci ildə İranın Qarabağa daxil olmalı, yenidənqurmada rol oynamalı, atəşkəs komitəsinə daxil olmalı və yaradılmış dəhlizlərə nəzarət etməli olduğunu bildirib.

2023-cü ildə isə Rezayi İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun üzvləri qarşısında çıxışında Azərbaycan-İsrail hərbi əlaqələrindən danışaraq iddia edib ki, Azərbaycanın İsraillə müttəfiqliyi İranın şimalında iğtişaş yaratmaq, İran ordusunun diqqətini şimala yönəltmək və bununla İsrailin İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirməsini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır.

İqbal Ağazadənin sözlərinə görə, Rezayi 2024-cü ildə İranla Azərbaycan arasındakı bağların kimlik, coğrafiya və tarixə əsaslandığını, “Bakının Tehrandan ayrı olmadığını” söyləyib. Bundan sonra Azərbaycan rəhbərliyinə “qardaşcasına tövsiyə” verdiyini bildirərək Bakını ABŞ və İsrailin təhlükəsizlik planının “qurbanı” olmamağa çağırıb.

2025-ci ildə isə Rezayi İranın Rusiya və Avropaya gedən ticarət və tranzit yolunun Zəngəzur keçidi vasitəsilə bağlanmasına yönələn hər hansı cəhdin uğursuzluğa məhkum olduğunu deyib və bunu “planlaşdıranlar üçün kabusa çevriləcək yuxu” adlandırıb.

İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabr 2026-cı ildə səsləndirdiyi daha bir bəyanatı da xatırladıb:

“Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-ın macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək”.

Partiya sədri Rezayinin Qarabağ müharibəsi ilə bağlı səsləndirdiyi başqa bir fikri də diqqətə çatdırıb:

“Şəxsən göstəriş vermişdim ki, Qarabağ bölgəsində vəziyyət müəyyənləşdirilsin və Azərbaycan ordusu uyğun hərbi texnika ilə təchiz edilsin və lazımi təlimlər keçirilsin”.

İqbal Ağazadənin fikrincə, Möhsün Rezayi ilə görüşdə onun Azərbaycan nümayəndə heyətinə münasibəti də diqqətdən yayınmayıb.

“Görüşdə hər kəs onun alçaldıcı münasibətini gördü”, - deyən İqbal Ağazadə hesab edir ki, Rezayinin Azərbaycan tərəfinə çatdırmaq istədiyi mesajlar təxminən bunlardan ibarət olub:

“Biz, sizə hələ 90-cı illərdə yardım etmişik, qaçqınlara humanitar dəstək olmuşuq;

Azərbaycan İsrail və Türkiyənin dəstəyi ilə müharibədə qələbə qazanıb və bu, iki dövləti regionda gücə çevirir;

Azərbaycan ABŞ ilə olduqca yaxınlıq edir, İran bundan narahatdır;

Azərbaycanda dindarlar sıxışdırılır, məktəblərdə hicab qadağası var, bunlara son qoyulmalıdır;

İran regionda super gücdür, Azərbaycan ona sığınmalı və onunla bir yerdə olmalıdır”.

İqbal Ağazadə qeyd edib ki, bu fikirlər onun şəxsi ehtimallarından ibarət deyil, Möhsün Rezayi müxtəlif tarixlərdə mətbuata açıqlamalarında həmin mövqeləri səsləndirib və onların sitatlarını təqdim edib.

Partiya sədri Rezayinin müxtəlif dövrlərdəki müsahibələrində İran dövlətinin Azərbaycandakı qaçqın və məcburi köçkünlərə daim yardım etdiyinin, o cümlədən 1993-cü ildə Azərbaycana 30 milyon dollar dəyərində silah verdiyinin vurğulandığını bildirib.

İqbal Ağazadə bununla bağlı ayrıca qeyd edib:

“Xatırlatmaq istərdim ki, İran Azərbaycana 1993-cü ildə 30 milyon dollar dəyərində silah satıb. Həm də dünya bazar qiymətlərindən baha. Yəni, bunu yardım kimi pulsuz verməyib”.

Onun sözlərinə görə, 1993-cü ildə Azərbaycan ərazilərinin işğalı zamanı rəsmi Bakı İrana hətta hərbi kömək üçün müraciət edib.

İqbal Ağazadə bildirib ki, İran tərəfi siyasi və humanitar yardım barədə qərar qəbul etsə də, SEPAH komandanı Möhsün Rezayinin israrlı müqaviməti nəticəsində hərbi yardım haqqında qərar qəbul edilməyib, yalnız silah satışı və təlimlə bağlı razılıq verilib.

O, bu məlumatın mənbəyi kimi İranın keçmiş prezidenti Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncaninin 1993-cü ilin noyabr ayına aid gündəliyini göstərib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 2-də YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi bir sıra fikirlər məhz Möhsün Rezayinin timsalında İrana, qismən isə Rusiyaya ünvanlanan mesajlar olub.

Partiya sədri bu fikirlərin Türkiyə ilə əlaqələndirilməsinə qarşı çıxıb.

“Kimsə bunu Türkiyə ilə əlaqələndirməsin. Azərbaycan Prezidenti İkinci Qarabağ savaşında Türkiyənin rolu və yeri barədə kifayət qədər ciddi mesajlar və müsahibələr verib”, - deyə Ağazadə bildirib.

Daha sonra o, Prezident İlham Əliyevin çıxışındakı mesajları ayrıca şərh edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Bütün silahları öz pulumuza almışıq və kimsə bizə pulsuz silah verməyib” fikrini Möhsün Rezayinin “1993-cü ildə Azərbaycana silah verilməsini şəxsən tapşırmışdım” məzmunlu açıqlamasına cavab hesab edir.

Prezident İlham Əliyevin “Dünyanın iki super gücü var – ABŞ və Çin, onlarla strateji müqavilə imzalamışıq” fikrini isə İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabrda səsləndirdiyi “Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-nin macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək” bəyanatına cavab kimi qiymətləndirib.

Ağazadə burada Azərbaycanın sentyabrın 22-də İrana uçuşları dayandırmasından sonra Möhsün Rezayinin həmin bəyanatı verdiyini də xatırladıb.

Prezidentin “Bizə himayədar lazım deyil”, mesajını da İqbal Ağazadə Rezayinin İranın regionda super güc olması, regional məsələlərin Tehran olmadan həll edilə bilməməsi və dəhlizə nəzarətin İranda olmalı olduğu barədə mövqelərinə cavab hesab edir.

Dövlət başçısının “Bir milyon qaçqınımız olanda heç kim bizə əl uzatmayıb” fikrini Ağazadə yenə Möhsün Rezayinin İranın Azərbaycana hərbi və humanitar yardım göstərməsi barədə açıqlamasına cavab kimi təqdim edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Nə üçün hansısa ölkədə Azərbaycan dilində bir resurs yaradılır, bizim böyrümüzdə Azərbaycan dilində gecə-gündüz bizə qarşı təxribatlar yağdırılır?” fikrini şərh edərkən bildirib ki, burada İranın “Səhər” kanalı, Rusiyada etnik-milli zəmində hazırlanan verilişlər, eləcə də Avropada fəaliyyət göstərən mühacir televiziyaları nəzərdə tutula bilər.

Prezidentin “2003-cü ildən bu yana Azərbaycan nə qədər silahlanıb, həm yerli istehsal yaradıb, həm xaricdən alıb. Bir dəfə də bizə güzəşt etməyiblər” fikrini isə Ağazadə Möhsün Rezayinin İsrail və Türkiyənin müharibədə Azərbaycana silah verməklə İranın şimalında iğtişaş törətmək, başqa sözlə, Güney Azərbaycanda vəziyyəti qarışdırmaq və İranın diqqətini şimala yönəldərək İsrailin nüvə obyektlərinə zərbə endirməsinə şərait yaratmaq barədə iddialarına cavab hesab edir.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Heç vaxt ikibaşlı oyun oynamamış, heç vaxt hansısa ölkəyə qarşı ikiüzlülük, riyakarlıq göstərməmişik” fikrinin isə İranın Ermənistan və Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı “qırmızı xətt” siyasətinə, eyni zamanda Azərbaycanı guya İslam ölkəsi kimi müdafiə etdiyini bildirməsinə baxmayaraq, müharibə dövründə Qarabağ separatçılarına yanacaq və ərzaq yardımı göstərməsi ilə bağlı siyasətinə cavab olduğunu düşünür.

Prezident İlham Əliyevin “Hərə getsin öz xalqına, dövlətinə gün ağlasın, hərə otursun yerində, bizim işlərimizə qarışmasın, bizim həyat tərzimizə burnunu soxmasın və bizə yol göstərməsin” fikrini də İqbal Ağazadə Möhsün Rezayinin “biz bir millət, iki dövlətik, İranın gözü şimaldadır” məzmunlu mesajlarına cavab kimi qiymətləndirib.

“Bəs edirmi, dostlar?” - deyə İqbal Ağazadə bildirib.

Partiya sədri hesab edir ki, sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin Möhsün Rezayi ilə görüşündə İran tərəfinin verdiyi mesajlara Azərbaycan Prezidenti ləngimədən cavab verib.

“Prezidentin heç bir mesajı Türkiyəyə aid deyildi. Rəsmi nümayəndə heyəti ilə görüşdə diplomatik və etiket qaydalarını pozan, mətbuatda səslənməyən və bu gün İranın idarəetməsində əsas fiqurlardan biri olan Möhsün Rezayiyə cavab idi”, - deyə İqbal Ağazadə vurğulayıb.

O bildirib ki, buna baxmayaraq, Türkiyədə həm Azərbaycanı, həm də Türkiyəni sevməyən bəzi dairələr, eləcə də Azərbaycanda siyasətə və diplomatik mesajlara səthi yanaşan şəxslər dərhal Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərini hədəfə alıblar.

İqbal Ağazadə sonda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın paylaşımına da diqqət çəkib:

“Bu gün Türkiyə Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan paylaşım etdi: ‘BİRLİYİMİZ ƏBƏDİ OLSUN!’”(Bakupost.az)]]>
Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi mesajları barədə maraqlı şərh verib.

Xəbər verilir ki, İqbal Ağazadə dövlət başçısının çıxışında bir sıra mühüm mesajların olduğunu bildirib. O, qeyd edib ki, bu mesajların hər birinin üzərində ayrıca dayanmasa da, həm Türkiyə, həm də Azərbaycan sosial şəbəkə seqmentində ciddi müzakirə olunan bəzi fikirlərə münasibət bildirməyi vacib sayır.

İqbal Ağazadə əvvəlcə sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyətinin İrana səfərinə diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, səfər çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf, neft naziri Möhsün Paknejad və energetika naziri Abbas Əliabadi ilə görüşlər keçirib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla görüş istisna olmaqla, digər görüşlər işgüzar və protokol xarakterli hesab oluna bilər.

Partiya sədri bildirib ki, onun qənaətinə görə, Pezeşkian İran idarəetməsində SEPAH-ın kölgəsində qalan fiqurdur və İran prezidenti özü də 28 fevral 2026-cı ildən sonra bunu bir neçə dəfə dolayı eyhamlarla ifadə edib.

İqbal Ağazadə Şahin Mustafayevin səfər zamanı İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının katibi Möhsün Rezayi ilə də görüşməsinə xüsusi diqqət çəkib.

O, Rezayi barədə bunları qeyd edib:

“Möhsün Rezayi generaldır, 2021-ci ildə prezidentliyə namizəd olub, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun baş komandanı, İranın iqtisadi məsələlər üzrə vitse-prezidenti, Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şurasının katibi olub və nəhayət, beynəlxalq axtarışda olan şəxsdir. O, 1994-cü ildə Buenos-Ayresdə yəhudi mədəniyyət mərkəzində 85 nəfərin ölümü, 154 nəfərin yaralanması ilə nəticələnən terror aktının törədilməsi ilə bağlı ittiham olunur”.

İqbal Ağazadə daha sonra Möhsün Rezayinin müxtəlif illərdə Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi fikirləri xatırladıb.

Onun təqdim etdiyi sitat və mövqelərə görə, Rezayi 2021-ci ildə İranın Qarabağa daxil olmalı, yenidənqurmada rol oynamalı, atəşkəs komitəsinə daxil olmalı və yaradılmış dəhlizlərə nəzarət etməli olduğunu bildirib.

2023-cü ildə isə Rezayi İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun üzvləri qarşısında çıxışında Azərbaycan-İsrail hərbi əlaqələrindən danışaraq iddia edib ki, Azərbaycanın İsraillə müttəfiqliyi İranın şimalında iğtişaş yaratmaq, İran ordusunun diqqətini şimala yönəltmək və bununla İsrailin İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirməsini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır.

İqbal Ağazadənin sözlərinə görə, Rezayi 2024-cü ildə İranla Azərbaycan arasındakı bağların kimlik, coğrafiya və tarixə əsaslandığını, “Bakının Tehrandan ayrı olmadığını” söyləyib. Bundan sonra Azərbaycan rəhbərliyinə “qardaşcasına tövsiyə” verdiyini bildirərək Bakını ABŞ və İsrailin təhlükəsizlik planının “qurbanı” olmamağa çağırıb.

2025-ci ildə isə Rezayi İranın Rusiya və Avropaya gedən ticarət və tranzit yolunun Zəngəzur keçidi vasitəsilə bağlanmasına yönələn hər hansı cəhdin uğursuzluğa məhkum olduğunu deyib və bunu “planlaşdıranlar üçün kabusa çevriləcək yuxu” adlandırıb.

İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabr 2026-cı ildə səsləndirdiyi daha bir bəyanatı da xatırladıb:

“Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-ın macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək”.

Partiya sədri Rezayinin Qarabağ müharibəsi ilə bağlı səsləndirdiyi başqa bir fikri də diqqətə çatdırıb:

“Şəxsən göstəriş vermişdim ki, Qarabağ bölgəsində vəziyyət müəyyənləşdirilsin və Azərbaycan ordusu uyğun hərbi texnika ilə təchiz edilsin və lazımi təlimlər keçirilsin”.

İqbal Ağazadənin fikrincə, Möhsün Rezayi ilə görüşdə onun Azərbaycan nümayəndə heyətinə münasibəti də diqqətdən yayınmayıb.

“Görüşdə hər kəs onun alçaldıcı münasibətini gördü”, - deyən İqbal Ağazadə hesab edir ki, Rezayinin Azərbaycan tərəfinə çatdırmaq istədiyi mesajlar təxminən bunlardan ibarət olub:

“Biz, sizə hələ 90-cı illərdə yardım etmişik, qaçqınlara humanitar dəstək olmuşuq;

Azərbaycan İsrail və Türkiyənin dəstəyi ilə müharibədə qələbə qazanıb və bu, iki dövləti regionda gücə çevirir;

Azərbaycan ABŞ ilə olduqca yaxınlıq edir, İran bundan narahatdır;

Azərbaycanda dindarlar sıxışdırılır, məktəblərdə hicab qadağası var, bunlara son qoyulmalıdır;

İran regionda super gücdür, Azərbaycan ona sığınmalı və onunla bir yerdə olmalıdır”.

İqbal Ağazadə qeyd edib ki, bu fikirlər onun şəxsi ehtimallarından ibarət deyil, Möhsün Rezayi müxtəlif tarixlərdə mətbuata açıqlamalarında həmin mövqeləri səsləndirib və onların sitatlarını təqdim edib.

Partiya sədri Rezayinin müxtəlif dövrlərdəki müsahibələrində İran dövlətinin Azərbaycandakı qaçqın və məcburi köçkünlərə daim yardım etdiyinin, o cümlədən 1993-cü ildə Azərbaycana 30 milyon dollar dəyərində silah verdiyinin vurğulandığını bildirib.

İqbal Ağazadə bununla bağlı ayrıca qeyd edib:

“Xatırlatmaq istərdim ki, İran Azərbaycana 1993-cü ildə 30 milyon dollar dəyərində silah satıb. Həm də dünya bazar qiymətlərindən baha. Yəni, bunu yardım kimi pulsuz verməyib”.

Onun sözlərinə görə, 1993-cü ildə Azərbaycan ərazilərinin işğalı zamanı rəsmi Bakı İrana hətta hərbi kömək üçün müraciət edib.

İqbal Ağazadə bildirib ki, İran tərəfi siyasi və humanitar yardım barədə qərar qəbul etsə də, SEPAH komandanı Möhsün Rezayinin israrlı müqaviməti nəticəsində hərbi yardım haqqında qərar qəbul edilməyib, yalnız silah satışı və təlimlə bağlı razılıq verilib.

O, bu məlumatın mənbəyi kimi İranın keçmiş prezidenti Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncaninin 1993-cü ilin noyabr ayına aid gündəliyini göstərib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 2-də YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi bir sıra fikirlər məhz Möhsün Rezayinin timsalında İrana, qismən isə Rusiyaya ünvanlanan mesajlar olub.

Partiya sədri bu fikirlərin Türkiyə ilə əlaqələndirilməsinə qarşı çıxıb.

“Kimsə bunu Türkiyə ilə əlaqələndirməsin. Azərbaycan Prezidenti İkinci Qarabağ savaşında Türkiyənin rolu və yeri barədə kifayət qədər ciddi mesajlar və müsahibələr verib”, - deyə Ağazadə bildirib.

Daha sonra o, Prezident İlham Əliyevin çıxışındakı mesajları ayrıca şərh edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Bütün silahları öz pulumuza almışıq və kimsə bizə pulsuz silah verməyib” fikrini Möhsün Rezayinin “1993-cü ildə Azərbaycana silah verilməsini şəxsən tapşırmışdım” məzmunlu açıqlamasına cavab hesab edir.

Prezident İlham Əliyevin “Dünyanın iki super gücü var – ABŞ və Çin, onlarla strateji müqavilə imzalamışıq” fikrini isə İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabrda səsləndirdiyi “Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-nin macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək” bəyanatına cavab kimi qiymətləndirib.

Ağazadə burada Azərbaycanın sentyabrın 22-də İrana uçuşları dayandırmasından sonra Möhsün Rezayinin həmin bəyanatı verdiyini də xatırladıb.

Prezidentin “Bizə himayədar lazım deyil”, mesajını da İqbal Ağazadə Rezayinin İranın regionda super güc olması, regional məsələlərin Tehran olmadan həll edilə bilməməsi və dəhlizə nəzarətin İranda olmalı olduğu barədə mövqelərinə cavab hesab edir.

Dövlət başçısının “Bir milyon qaçqınımız olanda heç kim bizə əl uzatmayıb” fikrini Ağazadə yenə Möhsün Rezayinin İranın Azərbaycana hərbi və humanitar yardım göstərməsi barədə açıqlamasına cavab kimi təqdim edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Nə üçün hansısa ölkədə Azərbaycan dilində bir resurs yaradılır, bizim böyrümüzdə Azərbaycan dilində gecə-gündüz bizə qarşı təxribatlar yağdırılır?” fikrini şərh edərkən bildirib ki, burada İranın “Səhər” kanalı, Rusiyada etnik-milli zəmində hazırlanan verilişlər, eləcə də Avropada fəaliyyət göstərən mühacir televiziyaları nəzərdə tutula bilər.

Prezidentin “2003-cü ildən bu yana Azərbaycan nə qədər silahlanıb, həm yerli istehsal yaradıb, həm xaricdən alıb. Bir dəfə də bizə güzəşt etməyiblər” fikrini isə Ağazadə Möhsün Rezayinin İsrail və Türkiyənin müharibədə Azərbaycana silah verməklə İranın şimalında iğtişaş törətmək, başqa sözlə, Güney Azərbaycanda vəziyyəti qarışdırmaq və İranın diqqətini şimala yönəldərək İsrailin nüvə obyektlərinə zərbə endirməsinə şərait yaratmaq barədə iddialarına cavab hesab edir.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Heç vaxt ikibaşlı oyun oynamamış, heç vaxt hansısa ölkəyə qarşı ikiüzlülük, riyakarlıq göstərməmişik” fikrinin isə İranın Ermənistan və Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı “qırmızı xətt” siyasətinə, eyni zamanda Azərbaycanı guya İslam ölkəsi kimi müdafiə etdiyini bildirməsinə baxmayaraq, müharibə dövründə Qarabağ separatçılarına yanacaq və ərzaq yardımı göstərməsi ilə bağlı siyasətinə cavab olduğunu düşünür.

Prezident İlham Əliyevin “Hərə getsin öz xalqına, dövlətinə gün ağlasın, hərə otursun yerində, bizim işlərimizə qarışmasın, bizim həyat tərzimizə burnunu soxmasın və bizə yol göstərməsin” fikrini də İqbal Ağazadə Möhsün Rezayinin “biz bir millət, iki dövlətik, İranın gözü şimaldadır” məzmunlu mesajlarına cavab kimi qiymətləndirib.

“Bəs edirmi, dostlar?” - deyə İqbal Ağazadə bildirib.

Partiya sədri hesab edir ki, sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin Möhsün Rezayi ilə görüşündə İran tərəfinin verdiyi mesajlara Azərbaycan Prezidenti ləngimədən cavab verib.

“Prezidentin heç bir mesajı Türkiyəyə aid deyildi. Rəsmi nümayəndə heyəti ilə görüşdə diplomatik və etiket qaydalarını pozan, mətbuatda səslənməyən və bu gün İranın idarəetməsində əsas fiqurlardan biri olan Möhsün Rezayiyə cavab idi”, - deyə İqbal Ağazadə vurğulayıb.

O bildirib ki, buna baxmayaraq, Türkiyədə həm Azərbaycanı, həm də Türkiyəni sevməyən bəzi dairələr, eləcə də Azərbaycanda siyasətə və diplomatik mesajlara səthi yanaşan şəxslər dərhal Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərini hədəfə alıblar.

İqbal Ağazadə sonda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın paylaşımına da diqqət çəkib:

“Bu gün Türkiyə Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan paylaşım etdi: ‘BİRLİYİMİZ ƏBƏDİ OLSUN!’”(Bakupost.az) ]]>
Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi mesajları barədə maraqlı şərh verib.

Xəbər verilir ki, İqbal Ağazadə dövlət başçısının çıxışında bir sıra mühüm mesajların olduğunu bildirib. O, qeyd edib ki, bu mesajların hər birinin üzərində ayrıca dayanmasa da, həm Türkiyə, həm də Azərbaycan sosial şəbəkə seqmentində ciddi müzakirə olunan bəzi fikirlərə münasibət bildirməyi vacib sayır.

İqbal Ağazadə əvvəlcə sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyətinin İrana səfərinə diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, səfər çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf, neft naziri Möhsün Paknejad və energetika naziri Abbas Əliabadi ilə görüşlər keçirib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla görüş istisna olmaqla, digər görüşlər işgüzar və protokol xarakterli hesab oluna bilər.

Partiya sədri bildirib ki, onun qənaətinə görə, Pezeşkian İran idarəetməsində SEPAH-ın kölgəsində qalan fiqurdur və İran prezidenti özü də 28 fevral 2026-cı ildən sonra bunu bir neçə dəfə dolayı eyhamlarla ifadə edib.

İqbal Ağazadə Şahin Mustafayevin səfər zamanı İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının katibi Möhsün Rezayi ilə də görüşməsinə xüsusi diqqət çəkib.

O, Rezayi barədə bunları qeyd edib:

“Möhsün Rezayi generaldır, 2021-ci ildə prezidentliyə namizəd olub, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun baş komandanı, İranın iqtisadi məsələlər üzrə vitse-prezidenti, Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şurasının katibi olub və nəhayət, beynəlxalq axtarışda olan şəxsdir. O, 1994-cü ildə Buenos-Ayresdə yəhudi mədəniyyət mərkəzində 85 nəfərin ölümü, 154 nəfərin yaralanması ilə nəticələnən terror aktının törədilməsi ilə bağlı ittiham olunur”.

İqbal Ağazadə daha sonra Möhsün Rezayinin müxtəlif illərdə Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi fikirləri xatırladıb.

Onun təqdim etdiyi sitat və mövqelərə görə, Rezayi 2021-ci ildə İranın Qarabağa daxil olmalı, yenidənqurmada rol oynamalı, atəşkəs komitəsinə daxil olmalı və yaradılmış dəhlizlərə nəzarət etməli olduğunu bildirib.

2023-cü ildə isə Rezayi İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun üzvləri qarşısında çıxışında Azərbaycan-İsrail hərbi əlaqələrindən danışaraq iddia edib ki, Azərbaycanın İsraillə müttəfiqliyi İranın şimalında iğtişaş yaratmaq, İran ordusunun diqqətini şimala yönəltmək və bununla İsrailin İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirməsini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır.

İqbal Ağazadənin sözlərinə görə, Rezayi 2024-cü ildə İranla Azərbaycan arasındakı bağların kimlik, coğrafiya və tarixə əsaslandığını, “Bakının Tehrandan ayrı olmadığını” söyləyib. Bundan sonra Azərbaycan rəhbərliyinə “qardaşcasına tövsiyə” verdiyini bildirərək Bakını ABŞ və İsrailin təhlükəsizlik planının “qurbanı” olmamağa çağırıb.

2025-ci ildə isə Rezayi İranın Rusiya və Avropaya gedən ticarət və tranzit yolunun Zəngəzur keçidi vasitəsilə bağlanmasına yönələn hər hansı cəhdin uğursuzluğa məhkum olduğunu deyib və bunu “planlaşdıranlar üçün kabusa çevriləcək yuxu” adlandırıb.

İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabr 2026-cı ildə səsləndirdiyi daha bir bəyanatı da xatırladıb:

“Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-ın macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək”.

Partiya sədri Rezayinin Qarabağ müharibəsi ilə bağlı səsləndirdiyi başqa bir fikri də diqqətə çatdırıb:

“Şəxsən göstəriş vermişdim ki, Qarabağ bölgəsində vəziyyət müəyyənləşdirilsin və Azərbaycan ordusu uyğun hərbi texnika ilə təchiz edilsin və lazımi təlimlər keçirilsin”.

İqbal Ağazadənin fikrincə, Möhsün Rezayi ilə görüşdə onun Azərbaycan nümayəndə heyətinə münasibəti də diqqətdən yayınmayıb.

“Görüşdə hər kəs onun alçaldıcı münasibətini gördü”, - deyən İqbal Ağazadə hesab edir ki, Rezayinin Azərbaycan tərəfinə çatdırmaq istədiyi mesajlar təxminən bunlardan ibarət olub:

“Biz, sizə hələ 90-cı illərdə yardım etmişik, qaçqınlara humanitar dəstək olmuşuq;

Azərbaycan İsrail və Türkiyənin dəstəyi ilə müharibədə qələbə qazanıb və bu, iki dövləti regionda gücə çevirir;

Azərbaycan ABŞ ilə olduqca yaxınlıq edir, İran bundan narahatdır;

Azərbaycanda dindarlar sıxışdırılır, məktəblərdə hicab qadağası var, bunlara son qoyulmalıdır;

İran regionda super gücdür, Azərbaycan ona sığınmalı və onunla bir yerdə olmalıdır”.

İqbal Ağazadə qeyd edib ki, bu fikirlər onun şəxsi ehtimallarından ibarət deyil, Möhsün Rezayi müxtəlif tarixlərdə mətbuata açıqlamalarında həmin mövqeləri səsləndirib və onların sitatlarını təqdim edib.

Partiya sədri Rezayinin müxtəlif dövrlərdəki müsahibələrində İran dövlətinin Azərbaycandakı qaçqın və məcburi köçkünlərə daim yardım etdiyinin, o cümlədən 1993-cü ildə Azərbaycana 30 milyon dollar dəyərində silah verdiyinin vurğulandığını bildirib.

İqbal Ağazadə bununla bağlı ayrıca qeyd edib:

“Xatırlatmaq istərdim ki, İran Azərbaycana 1993-cü ildə 30 milyon dollar dəyərində silah satıb. Həm də dünya bazar qiymətlərindən baha. Yəni, bunu yardım kimi pulsuz verməyib”.

Onun sözlərinə görə, 1993-cü ildə Azərbaycan ərazilərinin işğalı zamanı rəsmi Bakı İrana hətta hərbi kömək üçün müraciət edib.

İqbal Ağazadə bildirib ki, İran tərəfi siyasi və humanitar yardım barədə qərar qəbul etsə də, SEPAH komandanı Möhsün Rezayinin israrlı müqaviməti nəticəsində hərbi yardım haqqında qərar qəbul edilməyib, yalnız silah satışı və təlimlə bağlı razılıq verilib.

O, bu məlumatın mənbəyi kimi İranın keçmiş prezidenti Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncaninin 1993-cü ilin noyabr ayına aid gündəliyini göstərib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 2-də YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi bir sıra fikirlər məhz Möhsün Rezayinin timsalında İrana, qismən isə Rusiyaya ünvanlanan mesajlar olub.

Partiya sədri bu fikirlərin Türkiyə ilə əlaqələndirilməsinə qarşı çıxıb.

“Kimsə bunu Türkiyə ilə əlaqələndirməsin. Azərbaycan Prezidenti İkinci Qarabağ savaşında Türkiyənin rolu və yeri barədə kifayət qədər ciddi mesajlar və müsahibələr verib”, - deyə Ağazadə bildirib.

Daha sonra o, Prezident İlham Əliyevin çıxışındakı mesajları ayrıca şərh edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Bütün silahları öz pulumuza almışıq və kimsə bizə pulsuz silah verməyib” fikrini Möhsün Rezayinin “1993-cü ildə Azərbaycana silah verilməsini şəxsən tapşırmışdım” məzmunlu açıqlamasına cavab hesab edir.

Prezident İlham Əliyevin “Dünyanın iki super gücü var – ABŞ və Çin, onlarla strateji müqavilə imzalamışıq” fikrini isə İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabrda səsləndirdiyi “Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-nin macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək” bəyanatına cavab kimi qiymətləndirib.

Ağazadə burada Azərbaycanın sentyabrın 22-də İrana uçuşları dayandırmasından sonra Möhsün Rezayinin həmin bəyanatı verdiyini də xatırladıb.

Prezidentin “Bizə himayədar lazım deyil”, mesajını da İqbal Ağazadə Rezayinin İranın regionda super güc olması, regional məsələlərin Tehran olmadan həll edilə bilməməsi və dəhlizə nəzarətin İranda olmalı olduğu barədə mövqelərinə cavab hesab edir.

Dövlət başçısının “Bir milyon qaçqınımız olanda heç kim bizə əl uzatmayıb” fikrini Ağazadə yenə Möhsün Rezayinin İranın Azərbaycana hərbi və humanitar yardım göstərməsi barədə açıqlamasına cavab kimi təqdim edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Nə üçün hansısa ölkədə Azərbaycan dilində bir resurs yaradılır, bizim böyrümüzdə Azərbaycan dilində gecə-gündüz bizə qarşı təxribatlar yağdırılır?” fikrini şərh edərkən bildirib ki, burada İranın “Səhər” kanalı, Rusiyada etnik-milli zəmində hazırlanan verilişlər, eləcə də Avropada fəaliyyət göstərən mühacir televiziyaları nəzərdə tutula bilər.

Prezidentin “2003-cü ildən bu yana Azərbaycan nə qədər silahlanıb, həm yerli istehsal yaradıb, həm xaricdən alıb. Bir dəfə də bizə güzəşt etməyiblər” fikrini isə Ağazadə Möhsün Rezayinin İsrail və Türkiyənin müharibədə Azərbaycana silah verməklə İranın şimalında iğtişaş törətmək, başqa sözlə, Güney Azərbaycanda vəziyyəti qarışdırmaq və İranın diqqətini şimala yönəldərək İsrailin nüvə obyektlərinə zərbə endirməsinə şərait yaratmaq barədə iddialarına cavab hesab edir.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Heç vaxt ikibaşlı oyun oynamamış, heç vaxt hansısa ölkəyə qarşı ikiüzlülük, riyakarlıq göstərməmişik” fikrinin isə İranın Ermənistan və Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı “qırmızı xətt” siyasətinə, eyni zamanda Azərbaycanı guya İslam ölkəsi kimi müdafiə etdiyini bildirməsinə baxmayaraq, müharibə dövründə Qarabağ separatçılarına yanacaq və ərzaq yardımı göstərməsi ilə bağlı siyasətinə cavab olduğunu düşünür.

Prezident İlham Əliyevin “Hərə getsin öz xalqına, dövlətinə gün ağlasın, hərə otursun yerində, bizim işlərimizə qarışmasın, bizim həyat tərzimizə burnunu soxmasın və bizə yol göstərməsin” fikrini də İqbal Ağazadə Möhsün Rezayinin “biz bir millət, iki dövlətik, İranın gözü şimaldadır” məzmunlu mesajlarına cavab kimi qiymətləndirib.

“Bəs edirmi, dostlar?” - deyə İqbal Ağazadə bildirib.

Partiya sədri hesab edir ki, sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin Möhsün Rezayi ilə görüşündə İran tərəfinin verdiyi mesajlara Azərbaycan Prezidenti ləngimədən cavab verib.

“Prezidentin heç bir mesajı Türkiyəyə aid deyildi. Rəsmi nümayəndə heyəti ilə görüşdə diplomatik və etiket qaydalarını pozan, mətbuatda səslənməyən və bu gün İranın idarəetməsində əsas fiqurlardan biri olan Möhsün Rezayiyə cavab idi”, - deyə İqbal Ağazadə vurğulayıb.

O bildirib ki, buna baxmayaraq, Türkiyədə həm Azərbaycanı, həm də Türkiyəni sevməyən bəzi dairələr, eləcə də Azərbaycanda siyasətə və diplomatik mesajlara səthi yanaşan şəxslər dərhal Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərini hədəfə alıblar.

İqbal Ağazadə sonda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın paylaşımına da diqqət çəkib:

“Bu gün Türkiyə Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan paylaşım etdi: ‘BİRLİYİMİZ ƏBƏDİ OLSUN!’”(Bakupost.az) ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5518 https://becan.az/index.php?newsid=5518 Admin Mon, 21 Sep 2026 22:22:18 +0400
“Kurtlar vadisi”ndə “Ömər Baba” obrazını canlandıran Emin Olcay serialın pərdəarxası məqamlarından danışıb.

Becan.az "Bakupost"-a istinadən xəbər verir ki, aktyor rejissor Osman Sınavın layihədən qəfil ayrılmasının heyət üçün gözlənilməz olduğunu deyib.

“Osmandan sonra serial siyasətə çevrilməyə başladı. Ssenari pozuldu. Bir neçə dəfə yaradıcı heyətlə danışmağa çalışdım, amma cavab vermədilər”, – Olcay əlavə edib.

Aktyor çəkiliş zamanı Sınavın üzərində silah gördüyünü də iddia edib.

O, serialla bağlı araşdırmanı dəstəklədiyini bildirərək həqiqətlərin üzə çıxarılmasının vacibliyini vurğulayıb.]]>
“Kurtlar vadisi”ndə “Ömər Baba” obrazını canlandıran Emin Olcay serialın pərdəarxası məqamlarından danışıb.

Becan.az "Bakupost"-a istinadən xəbər verir ki, aktyor rejissor Osman Sınavın layihədən qəfil ayrılmasının heyət üçün gözlənilməz olduğunu deyib.

“Osmandan sonra serial siyasətə çevrilməyə başladı. Ssenari pozuldu. Bir neçə dəfə yaradıcı heyətlə danışmağa çalışdım, amma cavab vermədilər”, – Olcay əlavə edib.

Aktyor çəkiliş zamanı Sınavın üzərində silah gördüyünü də iddia edib.

O, serialla bağlı araşdırmanı dəstəklədiyini bildirərək həqiqətlərin üzə çıxarılmasının vacibliyini vurğulayıb. ]]>
“Kurtlar vadisi”ndə “Ömər Baba” obrazını canlandıran Emin Olcay serialın pərdəarxası məqamlarından danışıb.

Becan.az "Bakupost"-a istinadən xəbər verir ki, aktyor rejissor Osman Sınavın layihədən qəfil ayrılmasının heyət üçün gözlənilməz olduğunu deyib.

“Osmandan sonra serial siyasətə çevrilməyə başladı. Ssenari pozuldu. Bir neçə dəfə yaradıcı heyətlə danışmağa çalışdım, amma cavab vermədilər”, – Olcay əlavə edib.

Aktyor çəkiliş zamanı Sınavın üzərində silah gördüyünü də iddia edib.

O, serialla bağlı araşdırmanı dəstəklədiyini bildirərək həqiqətlərin üzə çıxarılmasının vacibliyini vurğulayıb. ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5515 https://becan.az/index.php?newsid=5515 Admin Thu, 28 May 2026 12:25:04 +0400
Bu gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından 108 il ötür.

Şərqdə ilk parlament ölkəsi olan milli dövlətimizin ildönümü münasibətilə bəzi vacib tarixi məlumatları paylaşırıq.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) — 28 May 1918-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən bəyan edilmiş Milli İstiqlal Bəyannaməsi (İstiqlal Bəyannaməsi) ilə yaradılıb.

​AXC tək Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Şərqin və İslam dünyasının ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi cümhuriyyətidir.

AXC-nin yaradılmasında və fəaliyyətində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Milli Şuranın sədri), Fətəli xan Xoyski (ilk baş nazir), Əlimərdan bəy Topçubaşov (Parlamentin sədri) kimi dahi şəxsiyyətlərin misilsiz xidmətləri olub.

​İlk dövrdə Bakı işğal altında olduğu üçün cümhuriyyətin müvəqqəti mərkəzi Gəncə şəhəri olub. 1918-ci il sentyabrın 15-də Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən Bakı azad edildikdən sonra hökumət Bakıya köçüb.

​İrqindən, dinindən, sinfindən və cinsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlara bərabər hüquqlar verilib(Azərbaycan qadına seçki hüququ verən ilk ölkələrdən biridir).

​Ölkə əhalisinin əksər hissəsini təşkil edən türk millətinin çoxluğu nəzərə alınaraq "Türk dili"(Azərbaycan türkcəsi) dövlət dili elan olunub, milli ordu yaradılıb və Bakı Dövlət Universiteti təsis edilib.

​Üçrəngli bayraq(mavi - türkçülük, qırmızı - müasirlik, yaşıl - islamçılıq) dövlət bayrağı qəbul edilib.
​
Cəmi 23 ay yaşayan AXC, 28 Aprel 1920-ci ildə Bolşevik Rusiyasının (XI Qırmızı Ordunun) Bakını işğal etməsi nəticəsində süqut edib.

​Qısa müddət ərzində mövcud olmasına baxmayaraq, AXC Azərbaycanın müstəqillik tarixinə silinməz izlər qoyub və bugünkü müstəqil Azərbaycan Respublikası özünü AXC-nin hüquqi varisi elan edib.

Cümhuriyyət qurucularına Allahdan rəhmət diləyirik!

Becan.az]]>
Bu gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından 108 il ötür.

Şərqdə ilk parlament ölkəsi olan milli dövlətimizin ildönümü münasibətilə bəzi vacib tarixi məlumatları paylaşırıq.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) — 28 May 1918-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən bəyan edilmiş Milli İstiqlal Bəyannaməsi (İstiqlal Bəyannaməsi) ilə yaradılıb.

​AXC tək Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Şərqin və İslam dünyasının ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi cümhuriyyətidir.

AXC-nin yaradılmasında və fəaliyyətində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Milli Şuranın sədri), Fətəli xan Xoyski (ilk baş nazir), Əlimərdan bəy Topçubaşov (Parlamentin sədri) kimi dahi şəxsiyyətlərin misilsiz xidmətləri olub.

​İlk dövrdə Bakı işğal altında olduğu üçün cümhuriyyətin müvəqqəti mərkəzi Gəncə şəhəri olub. 1918-ci il sentyabrın 15-də Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən Bakı azad edildikdən sonra hökumət Bakıya köçüb.

​İrqindən, dinindən, sinfindən və cinsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlara bərabər hüquqlar verilib(Azərbaycan qadına seçki hüququ verən ilk ölkələrdən biridir).

​Ölkə əhalisinin əksər hissəsini təşkil edən türk millətinin çoxluğu nəzərə alınaraq "Türk dili"(Azərbaycan türkcəsi) dövlət dili elan olunub, milli ordu yaradılıb və Bakı Dövlət Universiteti təsis edilib.

​Üçrəngli bayraq(mavi - türkçülük, qırmızı - müasirlik, yaşıl - islamçılıq) dövlət bayrağı qəbul edilib.
​
Cəmi 23 ay yaşayan AXC, 28 Aprel 1920-ci ildə Bolşevik Rusiyasının (XI Qırmızı Ordunun) Bakını işğal etməsi nəticəsində süqut edib.

​Qısa müddət ərzində mövcud olmasına baxmayaraq, AXC Azərbaycanın müstəqillik tarixinə silinməz izlər qoyub və bugünkü müstəqil Azərbaycan Respublikası özünü AXC-nin hüquqi varisi elan edib.

Cümhuriyyət qurucularına Allahdan rəhmət diləyirik!

Becan.az ]]>
Bu gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından 108 il ötür.

Şərqdə ilk parlament ölkəsi olan milli dövlətimizin ildönümü münasibətilə bəzi vacib tarixi məlumatları paylaşırıq.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) — 28 May 1918-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən bəyan edilmiş Milli İstiqlal Bəyannaməsi (İstiqlal Bəyannaməsi) ilə yaradılıb.

​AXC tək Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Şərqin və İslam dünyasının ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi cümhuriyyətidir.

AXC-nin yaradılmasında və fəaliyyətində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Milli Şuranın sədri), Fətəli xan Xoyski (ilk baş nazir), Əlimərdan bəy Topçubaşov (Parlamentin sədri) kimi dahi şəxsiyyətlərin misilsiz xidmətləri olub.

​İlk dövrdə Bakı işğal altında olduğu üçün cümhuriyyətin müvəqqəti mərkəzi Gəncə şəhəri olub. 1918-ci il sentyabrın 15-də Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən Bakı azad edildikdən sonra hökumət Bakıya köçüb.

​İrqindən, dinindən, sinfindən və cinsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlara bərabər hüquqlar verilib(Azərbaycan qadına seçki hüququ verən ilk ölkələrdən biridir).

​Ölkə əhalisinin əksər hissəsini təşkil edən türk millətinin çoxluğu nəzərə alınaraq "Türk dili"(Azərbaycan türkcəsi) dövlət dili elan olunub, milli ordu yaradılıb və Bakı Dövlət Universiteti təsis edilib.

​Üçrəngli bayraq(mavi - türkçülük, qırmızı - müasirlik, yaşıl - islamçılıq) dövlət bayrağı qəbul edilib.
​
Cəmi 23 ay yaşayan AXC, 28 Aprel 1920-ci ildə Bolşevik Rusiyasının (XI Qırmızı Ordunun) Bakını işğal etməsi nəticəsində süqut edib.

​Qısa müddət ərzində mövcud olmasına baxmayaraq, AXC Azərbaycanın müstəqillik tarixinə silinməz izlər qoyub və bugünkü müstəqil Azərbaycan Respublikası özünü AXC-nin hüquqi varisi elan edib.

Cümhuriyyət qurucularına Allahdan rəhmət diləyirik!

Becan.az ]]>