https://becan.az/ ru Manşet - Becan.az DataLife Engine https://becan.az/index.php?newsid=5544 https://becan.az/index.php?newsid=5544 Admin Thu, 15 Oct 2026 19:23:47 +0400
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az]]>
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az ]]>
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5543 https://becan.az/index.php?newsid=5543 Admin Mon, 12 Oct 2026 15:09:44 +0400
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az]]>
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az ]]>
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5542 https://becan.az/index.php?newsid=5542 Admin Sat, 10 Oct 2026 16:28:30 +0400
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az]]>
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az ]]>
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5540 https://becan.az/index.php?newsid=5540 Admin Wed, 07 Oct 2026 10:46:50 +0400
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq.]]>
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq. ]]>
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq. ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5535 https://becan.az/index.php?newsid=5535 Admin Sun, 04 Oct 2026 11:56:36 +0400
Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi mesajları barədə maraqlı şərh verib.

Xəbər verilir ki, İqbal Ağazadə dövlət başçısının çıxışında bir sıra mühüm mesajların olduğunu bildirib. O, qeyd edib ki, bu mesajların hər birinin üzərində ayrıca dayanmasa da, həm Türkiyə, həm də Azərbaycan sosial şəbəkə seqmentində ciddi müzakirə olunan bəzi fikirlərə münasibət bildirməyi vacib sayır.

İqbal Ağazadə əvvəlcə sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyətinin İrana səfərinə diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, səfər çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf, neft naziri Möhsün Paknejad və energetika naziri Abbas Əliabadi ilə görüşlər keçirib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla görüş istisna olmaqla, digər görüşlər işgüzar və protokol xarakterli hesab oluna bilər.

Partiya sədri bildirib ki, onun qənaətinə görə, Pezeşkian İran idarəetməsində SEPAH-ın kölgəsində qalan fiqurdur və İran prezidenti özü də 28 fevral 2026-cı ildən sonra bunu bir neçə dəfə dolayı eyhamlarla ifadə edib.

İqbal Ağazadə Şahin Mustafayevin səfər zamanı İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının katibi Möhsün Rezayi ilə də görüşməsinə xüsusi diqqət çəkib.

O, Rezayi barədə bunları qeyd edib:

“Möhsün Rezayi generaldır, 2021-ci ildə prezidentliyə namizəd olub, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun baş komandanı, İranın iqtisadi məsələlər üzrə vitse-prezidenti, Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şurasının katibi olub və nəhayət, beynəlxalq axtarışda olan şəxsdir. O, 1994-cü ildə Buenos-Ayresdə yəhudi mədəniyyət mərkəzində 85 nəfərin ölümü, 154 nəfərin yaralanması ilə nəticələnən terror aktının törədilməsi ilə bağlı ittiham olunur”.

İqbal Ağazadə daha sonra Möhsün Rezayinin müxtəlif illərdə Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi fikirləri xatırladıb.

Onun təqdim etdiyi sitat və mövqelərə görə, Rezayi 2021-ci ildə İranın Qarabağa daxil olmalı, yenidənqurmada rol oynamalı, atəşkəs komitəsinə daxil olmalı və yaradılmış dəhlizlərə nəzarət etməli olduğunu bildirib.

2023-cü ildə isə Rezayi İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun üzvləri qarşısında çıxışında Azərbaycan-İsrail hərbi əlaqələrindən danışaraq iddia edib ki, Azərbaycanın İsraillə müttəfiqliyi İranın şimalında iğtişaş yaratmaq, İran ordusunun diqqətini şimala yönəltmək və bununla İsrailin İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirməsini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır.

İqbal Ağazadənin sözlərinə görə, Rezayi 2024-cü ildə İranla Azərbaycan arasındakı bağların kimlik, coğrafiya və tarixə əsaslandığını, “Bakının Tehrandan ayrı olmadığını” söyləyib. Bundan sonra Azərbaycan rəhbərliyinə “qardaşcasına tövsiyə” verdiyini bildirərək Bakını ABŞ və İsrailin təhlükəsizlik planının “qurbanı” olmamağa çağırıb.

2025-ci ildə isə Rezayi İranın Rusiya və Avropaya gedən ticarət və tranzit yolunun Zəngəzur keçidi vasitəsilə bağlanmasına yönələn hər hansı cəhdin uğursuzluğa məhkum olduğunu deyib və bunu “planlaşdıranlar üçün kabusa çevriləcək yuxu” adlandırıb.

İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabr 2026-cı ildə səsləndirdiyi daha bir bəyanatı da xatırladıb:

“Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-ın macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək”.

Partiya sədri Rezayinin Qarabağ müharibəsi ilə bağlı səsləndirdiyi başqa bir fikri də diqqətə çatdırıb:

“Şəxsən göstəriş vermişdim ki, Qarabağ bölgəsində vəziyyət müəyyənləşdirilsin və Azərbaycan ordusu uyğun hərbi texnika ilə təchiz edilsin və lazımi təlimlər keçirilsin”.

İqbal Ağazadənin fikrincə, Möhsün Rezayi ilə görüşdə onun Azərbaycan nümayəndə heyətinə münasibəti də diqqətdən yayınmayıb.

“Görüşdə hər kəs onun alçaldıcı münasibətini gördü”, - deyən İqbal Ağazadə hesab edir ki, Rezayinin Azərbaycan tərəfinə çatdırmaq istədiyi mesajlar təxminən bunlardan ibarət olub:

“Biz, sizə hələ 90-cı illərdə yardım etmişik, qaçqınlara humanitar dəstək olmuşuq;

Azərbaycan İsrail və Türkiyənin dəstəyi ilə müharibədə qələbə qazanıb və bu, iki dövləti regionda gücə çevirir;

Azərbaycan ABŞ ilə olduqca yaxınlıq edir, İran bundan narahatdır;

Azərbaycanda dindarlar sıxışdırılır, məktəblərdə hicab qadağası var, bunlara son qoyulmalıdır;

İran regionda super gücdür, Azərbaycan ona sığınmalı və onunla bir yerdə olmalıdır”.

İqbal Ağazadə qeyd edib ki, bu fikirlər onun şəxsi ehtimallarından ibarət deyil, Möhsün Rezayi müxtəlif tarixlərdə mətbuata açıqlamalarında həmin mövqeləri səsləndirib və onların sitatlarını təqdim edib.

Partiya sədri Rezayinin müxtəlif dövrlərdəki müsahibələrində İran dövlətinin Azərbaycandakı qaçqın və məcburi köçkünlərə daim yardım etdiyinin, o cümlədən 1993-cü ildə Azərbaycana 30 milyon dollar dəyərində silah verdiyinin vurğulandığını bildirib.

İqbal Ağazadə bununla bağlı ayrıca qeyd edib:

“Xatırlatmaq istərdim ki, İran Azərbaycana 1993-cü ildə 30 milyon dollar dəyərində silah satıb. Həm də dünya bazar qiymətlərindən baha. Yəni, bunu yardım kimi pulsuz verməyib”.

Onun sözlərinə görə, 1993-cü ildə Azərbaycan ərazilərinin işğalı zamanı rəsmi Bakı İrana hətta hərbi kömək üçün müraciət edib.

İqbal Ağazadə bildirib ki, İran tərəfi siyasi və humanitar yardım barədə qərar qəbul etsə də, SEPAH komandanı Möhsün Rezayinin israrlı müqaviməti nəticəsində hərbi yardım haqqında qərar qəbul edilməyib, yalnız silah satışı və təlimlə bağlı razılıq verilib.

O, bu məlumatın mənbəyi kimi İranın keçmiş prezidenti Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncaninin 1993-cü ilin noyabr ayına aid gündəliyini göstərib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 2-də YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi bir sıra fikirlər məhz Möhsün Rezayinin timsalında İrana, qismən isə Rusiyaya ünvanlanan mesajlar olub.

Partiya sədri bu fikirlərin Türkiyə ilə əlaqələndirilməsinə qarşı çıxıb.

“Kimsə bunu Türkiyə ilə əlaqələndirməsin. Azərbaycan Prezidenti İkinci Qarabağ savaşında Türkiyənin rolu və yeri barədə kifayət qədər ciddi mesajlar və müsahibələr verib”, - deyə Ağazadə bildirib.

Daha sonra o, Prezident İlham Əliyevin çıxışındakı mesajları ayrıca şərh edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Bütün silahları öz pulumuza almışıq və kimsə bizə pulsuz silah verməyib” fikrini Möhsün Rezayinin “1993-cü ildə Azərbaycana silah verilməsini şəxsən tapşırmışdım” məzmunlu açıqlamasına cavab hesab edir.

Prezident İlham Əliyevin “Dünyanın iki super gücü var – ABŞ və Çin, onlarla strateji müqavilə imzalamışıq” fikrini isə İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabrda səsləndirdiyi “Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-nin macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək” bəyanatına cavab kimi qiymətləndirib.

Ağazadə burada Azərbaycanın sentyabrın 22-də İrana uçuşları dayandırmasından sonra Möhsün Rezayinin həmin bəyanatı verdiyini də xatırladıb.

Prezidentin “Bizə himayədar lazım deyil”, mesajını da İqbal Ağazadə Rezayinin İranın regionda super güc olması, regional məsələlərin Tehran olmadan həll edilə bilməməsi və dəhlizə nəzarətin İranda olmalı olduğu barədə mövqelərinə cavab hesab edir.

Dövlət başçısının “Bir milyon qaçqınımız olanda heç kim bizə əl uzatmayıb” fikrini Ağazadə yenə Möhsün Rezayinin İranın Azərbaycana hərbi və humanitar yardım göstərməsi barədə açıqlamasına cavab kimi təqdim edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Nə üçün hansısa ölkədə Azərbaycan dilində bir resurs yaradılır, bizim böyrümüzdə Azərbaycan dilində gecə-gündüz bizə qarşı təxribatlar yağdırılır?” fikrini şərh edərkən bildirib ki, burada İranın “Səhər” kanalı, Rusiyada etnik-milli zəmində hazırlanan verilişlər, eləcə də Avropada fəaliyyət göstərən mühacir televiziyaları nəzərdə tutula bilər.

Prezidentin “2003-cü ildən bu yana Azərbaycan nə qədər silahlanıb, həm yerli istehsal yaradıb, həm xaricdən alıb. Bir dəfə də bizə güzəşt etməyiblər” fikrini isə Ağazadə Möhsün Rezayinin İsrail və Türkiyənin müharibədə Azərbaycana silah verməklə İranın şimalında iğtişaş törətmək, başqa sözlə, Güney Azərbaycanda vəziyyəti qarışdırmaq və İranın diqqətini şimala yönəldərək İsrailin nüvə obyektlərinə zərbə endirməsinə şərait yaratmaq barədə iddialarına cavab hesab edir.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Heç vaxt ikibaşlı oyun oynamamış, heç vaxt hansısa ölkəyə qarşı ikiüzlülük, riyakarlıq göstərməmişik” fikrinin isə İranın Ermənistan və Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı “qırmızı xətt” siyasətinə, eyni zamanda Azərbaycanı guya İslam ölkəsi kimi müdafiə etdiyini bildirməsinə baxmayaraq, müharibə dövründə Qarabağ separatçılarına yanacaq və ərzaq yardımı göstərməsi ilə bağlı siyasətinə cavab olduğunu düşünür.

Prezident İlham Əliyevin “Hərə getsin öz xalqına, dövlətinə gün ağlasın, hərə otursun yerində, bizim işlərimizə qarışmasın, bizim həyat tərzimizə burnunu soxmasın və bizə yol göstərməsin” fikrini də İqbal Ağazadə Möhsün Rezayinin “biz bir millət, iki dövlətik, İranın gözü şimaldadır” məzmunlu mesajlarına cavab kimi qiymətləndirib.

“Bəs edirmi, dostlar?” - deyə İqbal Ağazadə bildirib.

Partiya sədri hesab edir ki, sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin Möhsün Rezayi ilə görüşündə İran tərəfinin verdiyi mesajlara Azərbaycan Prezidenti ləngimədən cavab verib.

“Prezidentin heç bir mesajı Türkiyəyə aid deyildi. Rəsmi nümayəndə heyəti ilə görüşdə diplomatik və etiket qaydalarını pozan, mətbuatda səslənməyən və bu gün İranın idarəetməsində əsas fiqurlardan biri olan Möhsün Rezayiyə cavab idi”, - deyə İqbal Ağazadə vurğulayıb.

O bildirib ki, buna baxmayaraq, Türkiyədə həm Azərbaycanı, həm də Türkiyəni sevməyən bəzi dairələr, eləcə də Azərbaycanda siyasətə və diplomatik mesajlara səthi yanaşan şəxslər dərhal Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərini hədəfə alıblar.

İqbal Ağazadə sonda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın paylaşımına da diqqət çəkib:

“Bu gün Türkiyə Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan paylaşım etdi: ‘BİRLİYİMİZ ƏBƏDİ OLSUN!’”(Bakupost.az)]]>
Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi mesajları barədə maraqlı şərh verib.

Xəbər verilir ki, İqbal Ağazadə dövlət başçısının çıxışında bir sıra mühüm mesajların olduğunu bildirib. O, qeyd edib ki, bu mesajların hər birinin üzərində ayrıca dayanmasa da, həm Türkiyə, həm də Azərbaycan sosial şəbəkə seqmentində ciddi müzakirə olunan bəzi fikirlərə münasibət bildirməyi vacib sayır.

İqbal Ağazadə əvvəlcə sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyətinin İrana səfərinə diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, səfər çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf, neft naziri Möhsün Paknejad və energetika naziri Abbas Əliabadi ilə görüşlər keçirib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla görüş istisna olmaqla, digər görüşlər işgüzar və protokol xarakterli hesab oluna bilər.

Partiya sədri bildirib ki, onun qənaətinə görə, Pezeşkian İran idarəetməsində SEPAH-ın kölgəsində qalan fiqurdur və İran prezidenti özü də 28 fevral 2026-cı ildən sonra bunu bir neçə dəfə dolayı eyhamlarla ifadə edib.

İqbal Ağazadə Şahin Mustafayevin səfər zamanı İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının katibi Möhsün Rezayi ilə də görüşməsinə xüsusi diqqət çəkib.

O, Rezayi barədə bunları qeyd edib:

“Möhsün Rezayi generaldır, 2021-ci ildə prezidentliyə namizəd olub, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun baş komandanı, İranın iqtisadi məsələlər üzrə vitse-prezidenti, Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şurasının katibi olub və nəhayət, beynəlxalq axtarışda olan şəxsdir. O, 1994-cü ildə Buenos-Ayresdə yəhudi mədəniyyət mərkəzində 85 nəfərin ölümü, 154 nəfərin yaralanması ilə nəticələnən terror aktının törədilməsi ilə bağlı ittiham olunur”.

İqbal Ağazadə daha sonra Möhsün Rezayinin müxtəlif illərdə Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi fikirləri xatırladıb.

Onun təqdim etdiyi sitat və mövqelərə görə, Rezayi 2021-ci ildə İranın Qarabağa daxil olmalı, yenidənqurmada rol oynamalı, atəşkəs komitəsinə daxil olmalı və yaradılmış dəhlizlərə nəzarət etməli olduğunu bildirib.

2023-cü ildə isə Rezayi İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun üzvləri qarşısında çıxışında Azərbaycan-İsrail hərbi əlaqələrindən danışaraq iddia edib ki, Azərbaycanın İsraillə müttəfiqliyi İranın şimalında iğtişaş yaratmaq, İran ordusunun diqqətini şimala yönəltmək və bununla İsrailin İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirməsini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır.

İqbal Ağazadənin sözlərinə görə, Rezayi 2024-cü ildə İranla Azərbaycan arasındakı bağların kimlik, coğrafiya və tarixə əsaslandığını, “Bakının Tehrandan ayrı olmadığını” söyləyib. Bundan sonra Azərbaycan rəhbərliyinə “qardaşcasına tövsiyə” verdiyini bildirərək Bakını ABŞ və İsrailin təhlükəsizlik planının “qurbanı” olmamağa çağırıb.

2025-ci ildə isə Rezayi İranın Rusiya və Avropaya gedən ticarət və tranzit yolunun Zəngəzur keçidi vasitəsilə bağlanmasına yönələn hər hansı cəhdin uğursuzluğa məhkum olduğunu deyib və bunu “planlaşdıranlar üçün kabusa çevriləcək yuxu” adlandırıb.

İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabr 2026-cı ildə səsləndirdiyi daha bir bəyanatı da xatırladıb:

“Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-ın macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək”.

Partiya sədri Rezayinin Qarabağ müharibəsi ilə bağlı səsləndirdiyi başqa bir fikri də diqqətə çatdırıb:

“Şəxsən göstəriş vermişdim ki, Qarabağ bölgəsində vəziyyət müəyyənləşdirilsin və Azərbaycan ordusu uyğun hərbi texnika ilə təchiz edilsin və lazımi təlimlər keçirilsin”.

İqbal Ağazadənin fikrincə, Möhsün Rezayi ilə görüşdə onun Azərbaycan nümayəndə heyətinə münasibəti də diqqətdən yayınmayıb.

“Görüşdə hər kəs onun alçaldıcı münasibətini gördü”, - deyən İqbal Ağazadə hesab edir ki, Rezayinin Azərbaycan tərəfinə çatdırmaq istədiyi mesajlar təxminən bunlardan ibarət olub:

“Biz, sizə hələ 90-cı illərdə yardım etmişik, qaçqınlara humanitar dəstək olmuşuq;

Azərbaycan İsrail və Türkiyənin dəstəyi ilə müharibədə qələbə qazanıb və bu, iki dövləti regionda gücə çevirir;

Azərbaycan ABŞ ilə olduqca yaxınlıq edir, İran bundan narahatdır;

Azərbaycanda dindarlar sıxışdırılır, məktəblərdə hicab qadağası var, bunlara son qoyulmalıdır;

İran regionda super gücdür, Azərbaycan ona sığınmalı və onunla bir yerdə olmalıdır”.

İqbal Ağazadə qeyd edib ki, bu fikirlər onun şəxsi ehtimallarından ibarət deyil, Möhsün Rezayi müxtəlif tarixlərdə mətbuata açıqlamalarında həmin mövqeləri səsləndirib və onların sitatlarını təqdim edib.

Partiya sədri Rezayinin müxtəlif dövrlərdəki müsahibələrində İran dövlətinin Azərbaycandakı qaçqın və məcburi köçkünlərə daim yardım etdiyinin, o cümlədən 1993-cü ildə Azərbaycana 30 milyon dollar dəyərində silah verdiyinin vurğulandığını bildirib.

İqbal Ağazadə bununla bağlı ayrıca qeyd edib:

“Xatırlatmaq istərdim ki, İran Azərbaycana 1993-cü ildə 30 milyon dollar dəyərində silah satıb. Həm də dünya bazar qiymətlərindən baha. Yəni, bunu yardım kimi pulsuz verməyib”.

Onun sözlərinə görə, 1993-cü ildə Azərbaycan ərazilərinin işğalı zamanı rəsmi Bakı İrana hətta hərbi kömək üçün müraciət edib.

İqbal Ağazadə bildirib ki, İran tərəfi siyasi və humanitar yardım barədə qərar qəbul etsə də, SEPAH komandanı Möhsün Rezayinin israrlı müqaviməti nəticəsində hərbi yardım haqqında qərar qəbul edilməyib, yalnız silah satışı və təlimlə bağlı razılıq verilib.

O, bu məlumatın mənbəyi kimi İranın keçmiş prezidenti Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncaninin 1993-cü ilin noyabr ayına aid gündəliyini göstərib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 2-də YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi bir sıra fikirlər məhz Möhsün Rezayinin timsalında İrana, qismən isə Rusiyaya ünvanlanan mesajlar olub.

Partiya sədri bu fikirlərin Türkiyə ilə əlaqələndirilməsinə qarşı çıxıb.

“Kimsə bunu Türkiyə ilə əlaqələndirməsin. Azərbaycan Prezidenti İkinci Qarabağ savaşında Türkiyənin rolu və yeri barədə kifayət qədər ciddi mesajlar və müsahibələr verib”, - deyə Ağazadə bildirib.

Daha sonra o, Prezident İlham Əliyevin çıxışındakı mesajları ayrıca şərh edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Bütün silahları öz pulumuza almışıq və kimsə bizə pulsuz silah verməyib” fikrini Möhsün Rezayinin “1993-cü ildə Azərbaycana silah verilməsini şəxsən tapşırmışdım” məzmunlu açıqlamasına cavab hesab edir.

Prezident İlham Əliyevin “Dünyanın iki super gücü var – ABŞ və Çin, onlarla strateji müqavilə imzalamışıq” fikrini isə İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabrda səsləndirdiyi “Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-nin macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək” bəyanatına cavab kimi qiymətləndirib.

Ağazadə burada Azərbaycanın sentyabrın 22-də İrana uçuşları dayandırmasından sonra Möhsün Rezayinin həmin bəyanatı verdiyini də xatırladıb.

Prezidentin “Bizə himayədar lazım deyil”, mesajını da İqbal Ağazadə Rezayinin İranın regionda super güc olması, regional məsələlərin Tehran olmadan həll edilə bilməməsi və dəhlizə nəzarətin İranda olmalı olduğu barədə mövqelərinə cavab hesab edir.

Dövlət başçısının “Bir milyon qaçqınımız olanda heç kim bizə əl uzatmayıb” fikrini Ağazadə yenə Möhsün Rezayinin İranın Azərbaycana hərbi və humanitar yardım göstərməsi barədə açıqlamasına cavab kimi təqdim edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Nə üçün hansısa ölkədə Azərbaycan dilində bir resurs yaradılır, bizim böyrümüzdə Azərbaycan dilində gecə-gündüz bizə qarşı təxribatlar yağdırılır?” fikrini şərh edərkən bildirib ki, burada İranın “Səhər” kanalı, Rusiyada etnik-milli zəmində hazırlanan verilişlər, eləcə də Avropada fəaliyyət göstərən mühacir televiziyaları nəzərdə tutula bilər.

Prezidentin “2003-cü ildən bu yana Azərbaycan nə qədər silahlanıb, həm yerli istehsal yaradıb, həm xaricdən alıb. Bir dəfə də bizə güzəşt etməyiblər” fikrini isə Ağazadə Möhsün Rezayinin İsrail və Türkiyənin müharibədə Azərbaycana silah verməklə İranın şimalında iğtişaş törətmək, başqa sözlə, Güney Azərbaycanda vəziyyəti qarışdırmaq və İranın diqqətini şimala yönəldərək İsrailin nüvə obyektlərinə zərbə endirməsinə şərait yaratmaq barədə iddialarına cavab hesab edir.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Heç vaxt ikibaşlı oyun oynamamış, heç vaxt hansısa ölkəyə qarşı ikiüzlülük, riyakarlıq göstərməmişik” fikrinin isə İranın Ermənistan və Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı “qırmızı xətt” siyasətinə, eyni zamanda Azərbaycanı guya İslam ölkəsi kimi müdafiə etdiyini bildirməsinə baxmayaraq, müharibə dövründə Qarabağ separatçılarına yanacaq və ərzaq yardımı göstərməsi ilə bağlı siyasətinə cavab olduğunu düşünür.

Prezident İlham Əliyevin “Hərə getsin öz xalqına, dövlətinə gün ağlasın, hərə otursun yerində, bizim işlərimizə qarışmasın, bizim həyat tərzimizə burnunu soxmasın və bizə yol göstərməsin” fikrini də İqbal Ağazadə Möhsün Rezayinin “biz bir millət, iki dövlətik, İranın gözü şimaldadır” məzmunlu mesajlarına cavab kimi qiymətləndirib.

“Bəs edirmi, dostlar?” - deyə İqbal Ağazadə bildirib.

Partiya sədri hesab edir ki, sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin Möhsün Rezayi ilə görüşündə İran tərəfinin verdiyi mesajlara Azərbaycan Prezidenti ləngimədən cavab verib.

“Prezidentin heç bir mesajı Türkiyəyə aid deyildi. Rəsmi nümayəndə heyəti ilə görüşdə diplomatik və etiket qaydalarını pozan, mətbuatda səslənməyən və bu gün İranın idarəetməsində əsas fiqurlardan biri olan Möhsün Rezayiyə cavab idi”, - deyə İqbal Ağazadə vurğulayıb.

O bildirib ki, buna baxmayaraq, Türkiyədə həm Azərbaycanı, həm də Türkiyəni sevməyən bəzi dairələr, eləcə də Azərbaycanda siyasətə və diplomatik mesajlara səthi yanaşan şəxslər dərhal Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərini hədəfə alıblar.

İqbal Ağazadə sonda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın paylaşımına da diqqət çəkib:

“Bu gün Türkiyə Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan paylaşım etdi: ‘BİRLİYİMİZ ƏBƏDİ OLSUN!’”(Bakupost.az) ]]>
Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi mesajları barədə maraqlı şərh verib.

Xəbər verilir ki, İqbal Ağazadə dövlət başçısının çıxışında bir sıra mühüm mesajların olduğunu bildirib. O, qeyd edib ki, bu mesajların hər birinin üzərində ayrıca dayanmasa da, həm Türkiyə, həm də Azərbaycan sosial şəbəkə seqmentində ciddi müzakirə olunan bəzi fikirlərə münasibət bildirməyi vacib sayır.

İqbal Ağazadə əvvəlcə sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyətinin İrana səfərinə diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, səfər çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf, neft naziri Möhsün Paknejad və energetika naziri Abbas Əliabadi ilə görüşlər keçirib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla görüş istisna olmaqla, digər görüşlər işgüzar və protokol xarakterli hesab oluna bilər.

Partiya sədri bildirib ki, onun qənaətinə görə, Pezeşkian İran idarəetməsində SEPAH-ın kölgəsində qalan fiqurdur və İran prezidenti özü də 28 fevral 2026-cı ildən sonra bunu bir neçə dəfə dolayı eyhamlarla ifadə edib.

İqbal Ağazadə Şahin Mustafayevin səfər zamanı İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının katibi Möhsün Rezayi ilə də görüşməsinə xüsusi diqqət çəkib.

O, Rezayi barədə bunları qeyd edib:

“Möhsün Rezayi generaldır, 2021-ci ildə prezidentliyə namizəd olub, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun baş komandanı, İranın iqtisadi məsələlər üzrə vitse-prezidenti, Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şurasının katibi olub və nəhayət, beynəlxalq axtarışda olan şəxsdir. O, 1994-cü ildə Buenos-Ayresdə yəhudi mədəniyyət mərkəzində 85 nəfərin ölümü, 154 nəfərin yaralanması ilə nəticələnən terror aktının törədilməsi ilə bağlı ittiham olunur”.

İqbal Ağazadə daha sonra Möhsün Rezayinin müxtəlif illərdə Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi fikirləri xatırladıb.

Onun təqdim etdiyi sitat və mövqelərə görə, Rezayi 2021-ci ildə İranın Qarabağa daxil olmalı, yenidənqurmada rol oynamalı, atəşkəs komitəsinə daxil olmalı və yaradılmış dəhlizlərə nəzarət etməli olduğunu bildirib.

2023-cü ildə isə Rezayi İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun üzvləri qarşısında çıxışında Azərbaycan-İsrail hərbi əlaqələrindən danışaraq iddia edib ki, Azərbaycanın İsraillə müttəfiqliyi İranın şimalında iğtişaş yaratmaq, İran ordusunun diqqətini şimala yönəltmək və bununla İsrailin İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirməsini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır.

İqbal Ağazadənin sözlərinə görə, Rezayi 2024-cü ildə İranla Azərbaycan arasındakı bağların kimlik, coğrafiya və tarixə əsaslandığını, “Bakının Tehrandan ayrı olmadığını” söyləyib. Bundan sonra Azərbaycan rəhbərliyinə “qardaşcasına tövsiyə” verdiyini bildirərək Bakını ABŞ və İsrailin təhlükəsizlik planının “qurbanı” olmamağa çağırıb.

2025-ci ildə isə Rezayi İranın Rusiya və Avropaya gedən ticarət və tranzit yolunun Zəngəzur keçidi vasitəsilə bağlanmasına yönələn hər hansı cəhdin uğursuzluğa məhkum olduğunu deyib və bunu “planlaşdıranlar üçün kabusa çevriləcək yuxu” adlandırıb.

İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabr 2026-cı ildə səsləndirdiyi daha bir bəyanatı da xatırladıb:

“Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-ın macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək”.

Partiya sədri Rezayinin Qarabağ müharibəsi ilə bağlı səsləndirdiyi başqa bir fikri də diqqətə çatdırıb:

“Şəxsən göstəriş vermişdim ki, Qarabağ bölgəsində vəziyyət müəyyənləşdirilsin və Azərbaycan ordusu uyğun hərbi texnika ilə təchiz edilsin və lazımi təlimlər keçirilsin”.

İqbal Ağazadənin fikrincə, Möhsün Rezayi ilə görüşdə onun Azərbaycan nümayəndə heyətinə münasibəti də diqqətdən yayınmayıb.

“Görüşdə hər kəs onun alçaldıcı münasibətini gördü”, - deyən İqbal Ağazadə hesab edir ki, Rezayinin Azərbaycan tərəfinə çatdırmaq istədiyi mesajlar təxminən bunlardan ibarət olub:

“Biz, sizə hələ 90-cı illərdə yardım etmişik, qaçqınlara humanitar dəstək olmuşuq;

Azərbaycan İsrail və Türkiyənin dəstəyi ilə müharibədə qələbə qazanıb və bu, iki dövləti regionda gücə çevirir;

Azərbaycan ABŞ ilə olduqca yaxınlıq edir, İran bundan narahatdır;

Azərbaycanda dindarlar sıxışdırılır, məktəblərdə hicab qadağası var, bunlara son qoyulmalıdır;

İran regionda super gücdür, Azərbaycan ona sığınmalı və onunla bir yerdə olmalıdır”.

İqbal Ağazadə qeyd edib ki, bu fikirlər onun şəxsi ehtimallarından ibarət deyil, Möhsün Rezayi müxtəlif tarixlərdə mətbuata açıqlamalarında həmin mövqeləri səsləndirib və onların sitatlarını təqdim edib.

Partiya sədri Rezayinin müxtəlif dövrlərdəki müsahibələrində İran dövlətinin Azərbaycandakı qaçqın və məcburi köçkünlərə daim yardım etdiyinin, o cümlədən 1993-cü ildə Azərbaycana 30 milyon dollar dəyərində silah verdiyinin vurğulandığını bildirib.

İqbal Ağazadə bununla bağlı ayrıca qeyd edib:

“Xatırlatmaq istərdim ki, İran Azərbaycana 1993-cü ildə 30 milyon dollar dəyərində silah satıb. Həm də dünya bazar qiymətlərindən baha. Yəni, bunu yardım kimi pulsuz verməyib”.

Onun sözlərinə görə, 1993-cü ildə Azərbaycan ərazilərinin işğalı zamanı rəsmi Bakı İrana hətta hərbi kömək üçün müraciət edib.

İqbal Ağazadə bildirib ki, İran tərəfi siyasi və humanitar yardım barədə qərar qəbul etsə də, SEPAH komandanı Möhsün Rezayinin israrlı müqaviməti nəticəsində hərbi yardım haqqında qərar qəbul edilməyib, yalnız silah satışı və təlimlə bağlı razılıq verilib.

O, bu məlumatın mənbəyi kimi İranın keçmiş prezidenti Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncaninin 1993-cü ilin noyabr ayına aid gündəliyini göstərib.

İqbal Ağazadə hesab edir ki, Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 2-də YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında səsləndirdiyi bir sıra fikirlər məhz Möhsün Rezayinin timsalında İrana, qismən isə Rusiyaya ünvanlanan mesajlar olub.

Partiya sədri bu fikirlərin Türkiyə ilə əlaqələndirilməsinə qarşı çıxıb.

“Kimsə bunu Türkiyə ilə əlaqələndirməsin. Azərbaycan Prezidenti İkinci Qarabağ savaşında Türkiyənin rolu və yeri barədə kifayət qədər ciddi mesajlar və müsahibələr verib”, - deyə Ağazadə bildirib.

Daha sonra o, Prezident İlham Əliyevin çıxışındakı mesajları ayrıca şərh edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Bütün silahları öz pulumuza almışıq və kimsə bizə pulsuz silah verməyib” fikrini Möhsün Rezayinin “1993-cü ildə Azərbaycana silah verilməsini şəxsən tapşırmışdım” məzmunlu açıqlamasına cavab hesab edir.

Prezident İlham Əliyevin “Dünyanın iki super gücü var – ABŞ və Çin, onlarla strateji müqavilə imzalamışıq” fikrini isə İqbal Ağazadə Rezayinin 23 sentyabrda səsləndirdiyi “Əgər bir ölkə ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə və ya ABŞ-nin macərasına qoşularsa, onun hava limanları artıq İrana uçuşları həyata keçirə bilməyəcək” bəyanatına cavab kimi qiymətləndirib.

Ağazadə burada Azərbaycanın sentyabrın 22-də İrana uçuşları dayandırmasından sonra Möhsün Rezayinin həmin bəyanatı verdiyini də xatırladıb.

Prezidentin “Bizə himayədar lazım deyil”, mesajını da İqbal Ağazadə Rezayinin İranın regionda super güc olması, regional məsələlərin Tehran olmadan həll edilə bilməməsi və dəhlizə nəzarətin İranda olmalı olduğu barədə mövqelərinə cavab hesab edir.

Dövlət başçısının “Bir milyon qaçqınımız olanda heç kim bizə əl uzatmayıb” fikrini Ağazadə yenə Möhsün Rezayinin İranın Azərbaycana hərbi və humanitar yardım göstərməsi barədə açıqlamasına cavab kimi təqdim edib.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Nə üçün hansısa ölkədə Azərbaycan dilində bir resurs yaradılır, bizim böyrümüzdə Azərbaycan dilində gecə-gündüz bizə qarşı təxribatlar yağdırılır?” fikrini şərh edərkən bildirib ki, burada İranın “Səhər” kanalı, Rusiyada etnik-milli zəmində hazırlanan verilişlər, eləcə də Avropada fəaliyyət göstərən mühacir televiziyaları nəzərdə tutula bilər.

Prezidentin “2003-cü ildən bu yana Azərbaycan nə qədər silahlanıb, həm yerli istehsal yaradıb, həm xaricdən alıb. Bir dəfə də bizə güzəşt etməyiblər” fikrini isə Ağazadə Möhsün Rezayinin İsrail və Türkiyənin müharibədə Azərbaycana silah verməklə İranın şimalında iğtişaş törətmək, başqa sözlə, Güney Azərbaycanda vəziyyəti qarışdırmaq və İranın diqqətini şimala yönəldərək İsrailin nüvə obyektlərinə zərbə endirməsinə şərait yaratmaq barədə iddialarına cavab hesab edir.

İqbal Ağazadə Prezidentin “Heç vaxt ikibaşlı oyun oynamamış, heç vaxt hansısa ölkəyə qarşı ikiüzlülük, riyakarlıq göstərməmişik” fikrinin isə İranın Ermənistan və Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı “qırmızı xətt” siyasətinə, eyni zamanda Azərbaycanı guya İslam ölkəsi kimi müdafiə etdiyini bildirməsinə baxmayaraq, müharibə dövründə Qarabağ separatçılarına yanacaq və ərzaq yardımı göstərməsi ilə bağlı siyasətinə cavab olduğunu düşünür.

Prezident İlham Əliyevin “Hərə getsin öz xalqına, dövlətinə gün ağlasın, hərə otursun yerində, bizim işlərimizə qarışmasın, bizim həyat tərzimizə burnunu soxmasın və bizə yol göstərməsin” fikrini də İqbal Ağazadə Möhsün Rezayinin “biz bir millət, iki dövlətik, İranın gözü şimaldadır” məzmunlu mesajlarına cavab kimi qiymətləndirib.

“Bəs edirmi, dostlar?” - deyə İqbal Ağazadə bildirib.

Partiya sədri hesab edir ki, sentyabrın 29-da Baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin Möhsün Rezayi ilə görüşündə İran tərəfinin verdiyi mesajlara Azərbaycan Prezidenti ləngimədən cavab verib.

“Prezidentin heç bir mesajı Türkiyəyə aid deyildi. Rəsmi nümayəndə heyəti ilə görüşdə diplomatik və etiket qaydalarını pozan, mətbuatda səslənməyən və bu gün İranın idarəetməsində əsas fiqurlardan biri olan Möhsün Rezayiyə cavab idi”, - deyə İqbal Ağazadə vurğulayıb.

O bildirib ki, buna baxmayaraq, Türkiyədə həm Azərbaycanı, həm də Türkiyəni sevməyən bəzi dairələr, eləcə də Azərbaycanda siyasətə və diplomatik mesajlara səthi yanaşan şəxslər dərhal Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərini hədəfə alıblar.

İqbal Ağazadə sonda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın paylaşımına da diqqət çəkib:

“Bu gün Türkiyə Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan paylaşım etdi: ‘BİRLİYİMİZ ƏBƏDİ OLSUN!’”(Bakupost.az) ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5534 https://becan.az/index.php?newsid=5534 Admin Fri, 02 Oct 2026 13:47:03 +0400
Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçusunun Ermənistan ərazisinə keçməsi ilə bağlı informasiya təsdiqləndikdən sonra onun barəsində Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunun İstintaq idarəsində Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb.

Hadisənin hansı hüquqi nəticələr doğuracağı, hərbi qulluqçunun Azərbaycana qaytarılması və barəsində hansı cəzanın tətbiq oluna biləcəyi maraq doğurur.

Bəs Ermənistan ərazisinə keçən hərbi qulluqçunun Azərbaycana qaytarılması hansı prosedurla həyata keçirilə bilər və onu Azərbaycanda hansı hüquqi məsuliyyət gözləyir?

Mövzu ilə bağlı Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Xəyal Bəşirov bildirib ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən hərbi xidmət göstərən şəxsin xidmət yerini özbaşına tərk etməsi cinayət məsuliyyəti yaradır.

O, hadisənin hansı şəraitdə baş verməsi məsələsinin həmin şəxsin gələcəkdə müqəddəratını dəyişə biləcəyini qeyd edib:

“Belə ki, bu hərbi hissəni özbaşına tərketmə və hərbi xidmətdən boyun qaçırmaq niyyəti ilə hərbi hissəni tərketmə ola bilər.

Birinci halda bu, Cinayət məcəlləsinin 333-cü maddəsi ilə məsuliyyət yaradır. Burda hərbi xidmətdən boyun qaçırmaq məqsədilə tərk etməkdən söhbət getmir. Tərketmə halı 3 gündən 10 günə kimi baş verdiyi halda 1 ilə qədər intizam xarakterli hərbi hissədə saxlamaq cəzası ilə cəzalandırıla bilər.

İkinci halda 334-cü maddə ilə hərbi hissədən boyun qaçırmadan söhbət gedir. Hazırkı vəziyyət buna uyğundur. Bu halda 3 ildən 7 ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzası tətbiq olunur. Əgər silahını da özü ilə götürübsə onda 5 ildən 8 ilədək azadlıqdan məhrum edilmə nəzərdə tutulur. Həmin əsgər Azərbaycana qarşı casusluq edib, hərbi sirləri ötürübsə, bu halda onun cəzası daha da ağırlaşdırılacaq”.

Onun sözlərinə görə, istintaq araşdırması bitdikdən sonra cinayət işinə məhkəmədə baxılacaq və hərəkətləri ilə bağlı prosesə qiymət veriləcək:

“Dəfələrlə belə bir hal olub ki, erməni əsgərlər Azərbaycan ərazisinə keçib. Azərbaycana qarşı hər hansı bir cinayəti baş vermədiyi halda şəxslərin Ermənistana qaytarılması ilə bağlı müvafiq addımlar atılıb.

Azərbaycan əsgəri Ermənistan ərazisinə keçib və Ermənistan dövlətinə qarşı hər hansı bir cinayət törətməyibsə, təbii ki, onun Azərbaycana qaytarılması Ermənistanın müvafiq qurumlarının öhdəliyinə düşür".

O həmçinin erməni mediasında hərbi qulluqçumuzun Ermənistan vətəndaşını ayağından yaralaması məsələsinə toxunub:

"Belə bir halda isə Ermənistan qanunlarına görə onun barəsində cinayət işi açılacaq. Amma hər bir halda onun Azərbaycana ekstradisiya məsələsi gündəmdə olacaq".(Bakupost)]]>
Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçusunun Ermənistan ərazisinə keçməsi ilə bağlı informasiya təsdiqləndikdən sonra onun barəsində Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunun İstintaq idarəsində Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb.

Hadisənin hansı hüquqi nəticələr doğuracağı, hərbi qulluqçunun Azərbaycana qaytarılması və barəsində hansı cəzanın tətbiq oluna biləcəyi maraq doğurur.

Bəs Ermənistan ərazisinə keçən hərbi qulluqçunun Azərbaycana qaytarılması hansı prosedurla həyata keçirilə bilər və onu Azərbaycanda hansı hüquqi məsuliyyət gözləyir?

Mövzu ilə bağlı Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Xəyal Bəşirov bildirib ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən hərbi xidmət göstərən şəxsin xidmət yerini özbaşına tərk etməsi cinayət məsuliyyəti yaradır.

O, hadisənin hansı şəraitdə baş verməsi məsələsinin həmin şəxsin gələcəkdə müqəddəratını dəyişə biləcəyini qeyd edib:

“Belə ki, bu hərbi hissəni özbaşına tərketmə və hərbi xidmətdən boyun qaçırmaq niyyəti ilə hərbi hissəni tərketmə ola bilər.

Birinci halda bu, Cinayət məcəlləsinin 333-cü maddəsi ilə məsuliyyət yaradır. Burda hərbi xidmətdən boyun qaçırmaq məqsədilə tərk etməkdən söhbət getmir. Tərketmə halı 3 gündən 10 günə kimi baş verdiyi halda 1 ilə qədər intizam xarakterli hərbi hissədə saxlamaq cəzası ilə cəzalandırıla bilər.

İkinci halda 334-cü maddə ilə hərbi hissədən boyun qaçırmadan söhbət gedir. Hazırkı vəziyyət buna uyğundur. Bu halda 3 ildən 7 ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzası tətbiq olunur. Əgər silahını da özü ilə götürübsə onda 5 ildən 8 ilədək azadlıqdan məhrum edilmə nəzərdə tutulur. Həmin əsgər Azərbaycana qarşı casusluq edib, hərbi sirləri ötürübsə, bu halda onun cəzası daha da ağırlaşdırılacaq”.

Onun sözlərinə görə, istintaq araşdırması bitdikdən sonra cinayət işinə məhkəmədə baxılacaq və hərəkətləri ilə bağlı prosesə qiymət veriləcək:

“Dəfələrlə belə bir hal olub ki, erməni əsgərlər Azərbaycan ərazisinə keçib. Azərbaycana qarşı hər hansı bir cinayəti baş vermədiyi halda şəxslərin Ermənistana qaytarılması ilə bağlı müvafiq addımlar atılıb.

Azərbaycan əsgəri Ermənistan ərazisinə keçib və Ermənistan dövlətinə qarşı hər hansı bir cinayət törətməyibsə, təbii ki, onun Azərbaycana qaytarılması Ermənistanın müvafiq qurumlarının öhdəliyinə düşür".

O həmçinin erməni mediasında hərbi qulluqçumuzun Ermənistan vətəndaşını ayağından yaralaması məsələsinə toxunub:

"Belə bir halda isə Ermənistan qanunlarına görə onun barəsində cinayət işi açılacaq. Amma hər bir halda onun Azərbaycana ekstradisiya məsələsi gündəmdə olacaq".(Bakupost) ]]>
Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçusunun Ermənistan ərazisinə keçməsi ilə bağlı informasiya təsdiqləndikdən sonra onun barəsində Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunun İstintaq idarəsində Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb.

Hadisənin hansı hüquqi nəticələr doğuracağı, hərbi qulluqçunun Azərbaycana qaytarılması və barəsində hansı cəzanın tətbiq oluna biləcəyi maraq doğurur.

Bəs Ermənistan ərazisinə keçən hərbi qulluqçunun Azərbaycana qaytarılması hansı prosedurla həyata keçirilə bilər və onu Azərbaycanda hansı hüquqi məsuliyyət gözləyir?

Mövzu ilə bağlı Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Xəyal Bəşirov bildirib ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən hərbi xidmət göstərən şəxsin xidmət yerini özbaşına tərk etməsi cinayət məsuliyyəti yaradır.

O, hadisənin hansı şəraitdə baş verməsi məsələsinin həmin şəxsin gələcəkdə müqəddəratını dəyişə biləcəyini qeyd edib:

“Belə ki, bu hərbi hissəni özbaşına tərketmə və hərbi xidmətdən boyun qaçırmaq niyyəti ilə hərbi hissəni tərketmə ola bilər.

Birinci halda bu, Cinayət məcəlləsinin 333-cü maddəsi ilə məsuliyyət yaradır. Burda hərbi xidmətdən boyun qaçırmaq məqsədilə tərk etməkdən söhbət getmir. Tərketmə halı 3 gündən 10 günə kimi baş verdiyi halda 1 ilə qədər intizam xarakterli hərbi hissədə saxlamaq cəzası ilə cəzalandırıla bilər.

İkinci halda 334-cü maddə ilə hərbi hissədən boyun qaçırmadan söhbət gedir. Hazırkı vəziyyət buna uyğundur. Bu halda 3 ildən 7 ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzası tətbiq olunur. Əgər silahını da özü ilə götürübsə onda 5 ildən 8 ilədək azadlıqdan məhrum edilmə nəzərdə tutulur. Həmin əsgər Azərbaycana qarşı casusluq edib, hərbi sirləri ötürübsə, bu halda onun cəzası daha da ağırlaşdırılacaq”.

Onun sözlərinə görə, istintaq araşdırması bitdikdən sonra cinayət işinə məhkəmədə baxılacaq və hərəkətləri ilə bağlı prosesə qiymət veriləcək:

“Dəfələrlə belə bir hal olub ki, erməni əsgərlər Azərbaycan ərazisinə keçib. Azərbaycana qarşı hər hansı bir cinayəti baş vermədiyi halda şəxslərin Ermənistana qaytarılması ilə bağlı müvafiq addımlar atılıb.

Azərbaycan əsgəri Ermənistan ərazisinə keçib və Ermənistan dövlətinə qarşı hər hansı bir cinayət törətməyibsə, təbii ki, onun Azərbaycana qaytarılması Ermənistanın müvafiq qurumlarının öhdəliyinə düşür".

O həmçinin erməni mediasında hərbi qulluqçumuzun Ermənistan vətəndaşını ayağından yaralaması məsələsinə toxunub:

"Belə bir halda isə Ermənistan qanunlarına görə onun barəsində cinayət işi açılacaq. Amma hər bir halda onun Azərbaycana ekstradisiya məsələsi gündəmdə olacaq".(Bakupost) ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5532 https://becan.az/index.php?newsid=5532 Admin Thu, 01 Oct 2026 13:03:44 +0400 Seymur ƏHMƏD haqqında gecikmiş təbrik

Daşdəmir ƏJDƏROĞLU,
Jurnalis-şair


İnsanın yaşı təqvimdə yazılan rəqəmdən çox, arxada qoyduğu yolun uzunluğudur. Elə adam var, əlli yaşına çatır, amma sanki ömrünün yarısını yox, bir ömrün özünü yaşayıb. Eləsi də var ki, illər keçir, saçına dən düşür, amma içindəki uşaq hələ də kənd yolunun tozunu ayaqqabısından silmir. Uzun illərin yaxın dostu, qələmdaşımız Seymur Əhməd də belə adamlardandır.


Ağsunun Bico kəndinin özünəməxsus havası var. Bu havada torpağın qoxusu da var, adamların səmimiyyəti də, kənd yaddaşının qəribə bir inadkarlığı da. Bico elə kəndlərdəndir ki, orada insanı təkcə adı ilə yox, nəslinin, ailəsinin, xasiyyətinin, hətta danışıq tərzinin bir parçası kimi tanıyırlar. Seymur Əhmədin də adı bu kəndin yaddaşında özünəməxsus yer tutur.

50 il...
Bu rəqəmi yazmaq asandır, yaşamaq çətindir. 50 il insanın qarşısına bir güzgü qoyur. O güzgüdə uşaqlıq görünür, gənclik görünür, ata-ana xatirələri görünür, dostlar görünür, gedənlər görünür, qalanlar görünür. İnsan dönüb geriyə baxanda anlayır ki, ömür düz yol deyilmiş. Burada eniş də var, yoxuş da, ayrılıq da, görüş də, sevinc də, nisgil də...
Seymurun əlli yaşı da belə bir yolun dayanacağıdır. Amma dayanacaq deyəndə yolun bitdiyini düşünmək olmaz. Əksinə, bəzi yaşlar insanın yolunun ikinci nəfəs aldığı yerdir.


Bico kəndində böyüyən adamın yaddaşında kənd həmişə bir az başqa cür qalır. Uşaqlıq illərinin küçələri illər keçdikcə daralır, amma xatirələr böyüyür. Bir vaxtlar adi görünən həyət qapısı sonralar böyük xatirəyə çevrilir. Bir ağacın kölgəsi adamın yaddaşında bütöv ömrə çevrilir. Uşaqlıqda eşidilən bir səs illər sonra qəfil qulağa gəlir və insan anlayır ki, bəzi səslər heç vaxt qocalmır.

Seymur Əhmədin 50 illik ömrünün içində də belə səslər, belə izlər, belə xatirələr var. Onun həyatını yalnız illərlə ölçmək düzgün olmaz. Əsas məsələ bu illərin necə yaşanmasıdır. Çünki insanı yaşadığı illərdən çox, o illərə münasibəti tanıdır.


Bir ömrün iki üzü — Biconun Seymuru

Bir tərəfdə qələm, o biri tərəfdə torpaq...
Əslində bunlar bir-birinə zidd deyil. Əksinə, ikisinin də mayasında zəhmət var. Jurnalist sözü torpağa səpir, kənd adamı toxumu torpağa. Birindən fikir cücərir, o birindən məhsul. Bəlkə də Seymurun həyatının maraqlı tərəflərindən biri məhz bu iki dünyanın arasında körpü salmasıdır.

Ali təhsil alan Seymur Əhməd peşəkar yolunu jurnalistika ilə bağlayıb. Müxtəlif illərdə Süleyman Osmanoğlunun baş redaktoru olduğu “Proqnoz” qəzetində çalışıb. Qəzet mühiti onun üçün təkcə iş yeri olmayıb. Mətbuatın o qəribə dünyası insanı həm hadisələrin içinə salır, həm də insanları yaxından tanımağa məcbur edir. Jurnalist üçün hər gün yeni bir mövzudur, hər insan bir hekayədir, hər hadisənin görünən tərəfi ilə yanaşı, görünməyən tərəfi də var.

Seymur həm də şairdir. Bu iki peşənin - jurnalistliyin və şairliyin - onun xarakterində necə birləşdiyini təsəvvür etmək çətin deyil. Jurnalist hadisəni görür, şair isə onun içindəki duyğunu axtarır. Jurnalist sual verir, şair bəzən cavab axtarmadan insanın ürəyindəki sükutu dinləyir. Biri faktın, o biri hissin ardınca gedir. Seymurun yaradıcılıq dünyasında bu iki baxışın biri-birini tamamlaması onun söz adamı kimi portretinin əsas cizgilərindən biridir.


Bu gün onun rəhbərlik etdiyi “becan.az” saytı da sözlə, informasiya ilə, gündəmin hadisələri ilə bağlı fəaliyyətinin davamıdır. Deməli, illər keçsə də, Seymurun qələmlə münasibəti bitməyib. Sadəcə qəzet səhifəsindən elektron məkana keçib.

Amma həyatın bir başqa səhifəsi də var.
50 yaş həm də insanın özünə verdiyi sualların yaşına çevrilir: Nə etdim? Kimə dayaq oldum? Kim mənim yanımda dayandı? Kimləri itirdim? Kimlərin yaddaşında yaxşı bir insan kimi qaldım?

Bu sualların cavabı hər adamda ayrı olur. Seymurun haqqında danışanların sözlərində isə bir cəhət diqqəti çəkir: insanı tanıdan ən böyük ölçü onun insanlarla münasibətidir. Çünki həyatda vəzifələr, titullar, imkanlar dəyişir. Amma insanın adı insanların yaddaşında necə qalırsa, əslində onun həqiqi portreti də elə odur.

Seymur Əhmədin yubileyi münasibətilə haqqında söz açmaq da bir insanın 50 ilinə, sadəcə, təbrik göndərmək deyil, həm də Bico kəndinin bir övladının həyat yoluna nəzər salmaqdır. Kənd adamının bir üstünlüyü var: onun kökü görünür. Haradan gəldiyi, kimlərin içindən çıxdığı, hansı torpağın havasını udduğu bəllidir. Bu kök insanı həm saxlayır, həm də məsuliyyətli edir. Çünki kənddə insan yalnız özü üçün yaşamır. Onun davranışında ailəsinin, nəslinin, kəndinin adı da görünür.


Sözün və torpağın adamı — Seymur Əhməd

50 yaş...
Bu yaşda insan artıq ömrün ilk yarısına sadəcə nostalji ilə yox, müəyyən bir həyat təcrübəsi ilə baxır. Nələrinsə ardınca getdiyinə, nələrisə geridə qoyduğuna, kimlərisə itirdiyinə, kimlərisə qazandığına daha soyuqqanlı qiymət verir. Və yavaş-yavaş anlayır ki, həyatın ən böyük sərvəti nə qəzet səhifələrindəki ad, nə yazılan yazıların sayı, nə də görülən işlərin siyahısıdır. Ən böyük sərvət insanın özündən sonra qoyduğu yaxşı təəssüratdır.

Seymur Əhmədin həyatında söz də var, torpaq da. Qəzet də var, kənd də. Şeir də var, gündəlik zəhmət də. Şəhərin informasiya səs-küyü də var, Biconun sakitliyi də. Bəlkə də onun həyatının əsas mənası elə bu iki dünyanın arasında dayanmasındadır.
Bir vaxtlar Biconun küçələrindən çıxıb jurnalistika yoluna qədəm qoyan, qəzet səhifələrində çalışan, şeir yazan, bu gün isə doğma kəndinin torpağında zəhmət çəkən Seymur Əhməd əlli yaşını qarşılayır. Yubiley yaşının ən gözəl tərəfi isə insanın keçmişə baxıb “nə qədər yol gəlmişəm” deməsi yox, qarşıdakı yola baxıb “hələ nə qədər yol var” söyləyə bilməsidir.

Seymur üçün də yol bitməyib. Bico yenə yerindədir. Torpaq yenə nəfəs alır. Dostlar yenə bir süfrənin başında köhnə günləri xatırlaya bilərlər. Qələm isə hələ əlindədir. Deməli, hekayənin son nöqtəsini qoymağa hələ çox tezdir...

Seymur Əhmədin 50 illik yubileyi də elə buna görə yalnız bir ad günü deyil. Bu yubiley bir ömrün hesabat məqamıdır. Həm də geriyə baxıb kövrəlməkdən çox, irəli baxıb yeni yollar haqqında düşünmək üçün bir fürsətdir.
Seymur Əhməd həm də şairdir. Jurnalistliklə şairliyin bir adamın taleyində yanaşı getməsi təsadüfi deyil. Jurnalist həyatın faktlarını görürsə, şair onun mənasını axtarır. Biri hadisəni yazıya çevirir, o biri hissi misraya. Bəlkə də Seymurun söz adamı kimi fərqli cəhəti bu iki baxışın onun xarakterində birləşməsidir.


Bu gün onun rəhbərlik etdiyi “becan.az” saytı da həmin yolun davamıdır. Zaman dəyişib, informasiya məkanı dəyişib, qəzet səhifələrinin yerini elektron platformalar geniş ölçüdə tutub. Lakin dəyişməyən bir şey var: sözə münasibət.

Seymurun həyatının başqa bir tərəfi isə bu gün daha aydın görünür — torpaq.

Kənddə təsərrüfat işləri ilə məşğul olmaq, torpağın qayğısını çəkmək, onun zəhmətini bölüşmək jurnalistika ilə müqayisədə tamam başqa aləmdir. Amma əslində bu iki işin arasında görünməyən bir qohumluq var. Jurnalist söz toxumu səpir, kənd adamı torpağa toxum səpir. Hər ikisi zəhmət, səbir və nəticəni gözləmək tələb edir.

Seymurun bu gün kənddə təsərrüfatla məşğul olması həm də onun doğma torpağı ilə bağının nə qədər canlı olduğunu göstərir. Şəhərin səsindən, redaksiya həyatından, informasiya axınından keçib yenidən kəndin sakitliyinə qayıtmaq bəzən insanın özünü yenidən kəşf etməsidir.

Seymurun dost-doğma dayısı Oqtay Şamilin göz açdığı Biconun dostları çoxdur: Xeyrulla, Daşdəmir, Bəhruz, Dönməz, Cəfər, Rahib, Fariz, Tacəddin, Üzeyir və adlarını unutduğum başqaları... Onların bir neçəsi Seymuru tanımazdan əvvəl “Arı” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru mərhum Fəaliyyət Qurbanovun aramızda dostluq körpüsü yaratdığı Oqtay müəllimi tanıyıb, bu KİŞİyə görə Biconu tanıyıb. Olduqca pak və saf ziyalı olan Oqtay müəllimdə Biconun məğrurluğu, əyilməzliyi, əzəmətliliyi dayanır.

Dostluq illərin sınağından keçəndə başqa məna qazanır. Gənclikdən qalan dostluqlar insanın həyat yaddaşının canlı səhifələridir. Birlikdə gülünən günlər, bölüşülən söhbətlər, kənd yollarında qalan izlər, illərin arxasından gələn xatirələr... Bunlar insanın ömrünü rəqəmlərdən daha dolğun göstərir.
Seymur Əhməd 50 yaşını məhz belə bir yaddaşın içində qarşılayır.

Əlli yaş insan həyatında adi rəqəm deyil. Bu yaşda insan geriyə baxanda artıq yalnız keçən illəri deyil, həmin illərin mənasını görür. Hansı yolun doğru, hansı görüşün dəyərli, hansı dostluğun həqiqi olduğunu zaman özü seçib ayırır.


Seymurun əlli illik ömrünün mənzərəsində isə bir-birindən ayrı görünən, əslində bir-birini tamamlayan iki böyük xətt var:

SÖZ VƏ TORPAQ...

Bir vaxtlar Biconun küçələrindən həyata boylanan Seymur bu gün yenə doğma kəndindədir. Amma artıq o, kəndə uşaqlıq illərinin gözü ilə baxmır. Jurnalist kimi həyatın çox üzünü görüb, şair kimi insan duyğularının dərinliyinə enib, qəzetçi kimi sözün məsuliyyətini anlayıb. İndi isə torpağın dilini dinləyir.

Bəlkə də ömrün müdrikliyi elə budur: insan dünyanı tanıdıqca öz doğulduğu yerin qiymətini daha yaxşı anlayır. Bico Seymur üçün başlanğıcdır. Jurnalistika onun yoludur. Şeir onun iç dünyasının səsidir. Dostları onun yaddaşıdır. Torpaq isə bu yolun dəyişməyən ünvanıdır.

Bu gün 50 illik yubileyini qeyd edən Seymur Əhməd haqqında ən doğru sözü bəlkə də elə onun doğulduğu torpaq deyə bilər. Çünki torpaq öz adamını tanıyır. İnsan da öz torpağını. Arzumuz budur ki, Seymurun qarşıdakı illəri Bico torpağı kimi bərəkətli, dost söhbətləri kimi isti, qələmə aldığı sözlər kimi mənalı olsun, ömrünün bundan sonrakı səhifələri də yazılmaqda davam etsin. 50 yaş ömrün sonuna qoyulan nöqtə deyil. Bu, insanın keçdiyi yola daha uzaqdan baxa bildiyi yeni bir başlanğıcdır.

Seymur Əhməd, 50 illik yubileyin mübarək olsun!

50 yaş insanın cavanlığını əlindən almır. Əksinə, cavanlığın səs-küyünü götürüb yerinə həyatın sakitliyini qoyur. İnsan daha az danışıb daha çox düşünür. Dostluğun sayını yox, çəkisini ölçür. Sözün çoxluğuna yox, dəyərinə fikir verir. Kiminsə yanında olmağın, kiminsə dərdinə şərik çıxmağın, bir xoş söz deməyin bəzən böyük işlərdən daha qiymətli olduğunu anlayır.

Seymurun yubileyində ən gözəl arzu da elə budur: bundan sonrakı illəri əvvəlkilərdən daha mənalı olsun. Çünki insanın yaşı artdıqca qarşısındakı yol qısalmır, yolun mənası dəyişir. Bico kəndinin torpağından başlayan bu 50 illik yol hələ davam edir. Qarşıda yeni illər, yeni görüşlər, yeni sevinclər var. Ömür ağacının bu budağında hələ çox yarpaq açılmalıdır.


Yekunlaşdırmazdan qabaq isə sənin özünün 50-nə yazdığın şeiri də seymursevərlərin nəzərinə çatdırmaq istəyirəm:

"50 yaşın kölgəsi"

Əlli yaşa elə-belə gəlmədim,
Dağı düzə, düzü dağa daşıdım.
Təbiətin yeddi rəngi həyatım;
Təkcə qara rəngi ağa daşıdım.

Uşaq oldum böyüklərin yanında,
Adam oldum vicdanımı ananda,
"Olum-ölüm" hikmətini qananda,
Sol yazımı pozub, sağa daşıdım.

Gözəllərin gözlərində bulandım,
Bir çiçəyin ləçəyində dolandım,
Axır gəlib bir qədərə dayandım,
İki odu bir ocağa daşıdım.

Şəkilləndim oğul-uşaq olunca,
Qəhərləndim ata-ana dalınca,
Yorulmadım bacı-qardaş yolunca,
Ötən çağı gələn çağa daşıdım.

Dostum qələm, həmdəmim söz, təbim çay,
Kitabların işığında batar ay.
Hikmət, məntiq, əxlaq, ədəb - laybalay;
Zərrə-zərrə, yığa-yığa daşıdım.

Bu taleyə Seymur Əhməd üzülmür;
Hər ötən gün naxış kimi düzülmür,
Söz vərəqə bulaq təki süzülmür,
Günəş kimi doğa-doğa daşıdım.

Seymur Əhmədin 50 illiyi mübarək olsun! Qoy 50 ilin gətirdiyi müdriklik bundan sonrakı illərə işıq olsun, doğulduğu Bico kəndinin adı onun yaddaşında həmişə isti bir ocaq kimi qalsın, həyatının ən gözəl çağları hələ qarşıda olsun! Çünki bəzi adamların yubileyi yaşın tamamlanması deyil, ömrün yeni fəslinin başlanğıcıdır.]]> Seymur ƏHMƏD haqqında gecikmiş təbrik

Daşdəmir ƏJDƏROĞLU,
Jurnalis-şair


İnsanın yaşı təqvimdə yazılan rəqəmdən çox, arxada qoyduğu yolun uzunluğudur. Elə adam var, əlli yaşına çatır, amma sanki ömrünün yarısını yox, bir ömrün özünü yaşayıb. Eləsi də var ki, illər keçir, saçına dən düşür, amma içindəki uşaq hələ də kənd yolunun tozunu ayaqqabısından silmir. Uzun illərin yaxın dostu, qələmdaşımız Seymur Əhməd də belə adamlardandır.


Ağsunun Bico kəndinin özünəməxsus havası var. Bu havada torpağın qoxusu da var, adamların səmimiyyəti də, kənd yaddaşının qəribə bir inadkarlığı da. Bico elə kəndlərdəndir ki, orada insanı təkcə adı ilə yox, nəslinin, ailəsinin, xasiyyətinin, hətta danışıq tərzinin bir parçası kimi tanıyırlar. Seymur Əhmədin də adı bu kəndin yaddaşında özünəməxsus yer tutur.

50 il...
Bu rəqəmi yazmaq asandır, yaşamaq çətindir. 50 il insanın qarşısına bir güzgü qoyur. O güzgüdə uşaqlıq görünür, gənclik görünür, ata-ana xatirələri görünür, dostlar görünür, gedənlər görünür, qalanlar görünür. İnsan dönüb geriyə baxanda anlayır ki, ömür düz yol deyilmiş. Burada eniş də var, yoxuş da, ayrılıq da, görüş də, sevinc də, nisgil də...
Seymurun əlli yaşı da belə bir yolun dayanacağıdır. Amma dayanacaq deyəndə yolun bitdiyini düşünmək olmaz. Əksinə, bəzi yaşlar insanın yolunun ikinci nəfəs aldığı yerdir.


Bico kəndində böyüyən adamın yaddaşında kənd həmişə bir az başqa cür qalır. Uşaqlıq illərinin küçələri illər keçdikcə daralır, amma xatirələr böyüyür. Bir vaxtlar adi görünən həyət qapısı sonralar böyük xatirəyə çevrilir. Bir ağacın kölgəsi adamın yaddaşında bütöv ömrə çevrilir. Uşaqlıqda eşidilən bir səs illər sonra qəfil qulağa gəlir və insan anlayır ki, bəzi səslər heç vaxt qocalmır.

Seymur Əhmədin 50 illik ömrünün içində də belə səslər, belə izlər, belə xatirələr var. Onun həyatını yalnız illərlə ölçmək düzgün olmaz. Əsas məsələ bu illərin necə yaşanmasıdır. Çünki insanı yaşadığı illərdən çox, o illərə münasibəti tanıdır.


Bir ömrün iki üzü — Biconun Seymuru

Bir tərəfdə qələm, o biri tərəfdə torpaq...
Əslində bunlar bir-birinə zidd deyil. Əksinə, ikisinin də mayasında zəhmət var. Jurnalist sözü torpağa səpir, kənd adamı toxumu torpağa. Birindən fikir cücərir, o birindən məhsul. Bəlkə də Seymurun həyatının maraqlı tərəflərindən biri məhz bu iki dünyanın arasında körpü salmasıdır.

Ali təhsil alan Seymur Əhməd peşəkar yolunu jurnalistika ilə bağlayıb. Müxtəlif illərdə Süleyman Osmanoğlunun baş redaktoru olduğu “Proqnoz” qəzetində çalışıb. Qəzet mühiti onun üçün təkcə iş yeri olmayıb. Mətbuatın o qəribə dünyası insanı həm hadisələrin içinə salır, həm də insanları yaxından tanımağa məcbur edir. Jurnalist üçün hər gün yeni bir mövzudur, hər insan bir hekayədir, hər hadisənin görünən tərəfi ilə yanaşı, görünməyən tərəfi də var.

Seymur həm də şairdir. Bu iki peşənin - jurnalistliyin və şairliyin - onun xarakterində necə birləşdiyini təsəvvür etmək çətin deyil. Jurnalist hadisəni görür, şair isə onun içindəki duyğunu axtarır. Jurnalist sual verir, şair bəzən cavab axtarmadan insanın ürəyindəki sükutu dinləyir. Biri faktın, o biri hissin ardınca gedir. Seymurun yaradıcılıq dünyasında bu iki baxışın biri-birini tamamlaması onun söz adamı kimi portretinin əsas cizgilərindən biridir.


Bu gün onun rəhbərlik etdiyi “becan.az” saytı da sözlə, informasiya ilə, gündəmin hadisələri ilə bağlı fəaliyyətinin davamıdır. Deməli, illər keçsə də, Seymurun qələmlə münasibəti bitməyib. Sadəcə qəzet səhifəsindən elektron məkana keçib.

Amma həyatın bir başqa səhifəsi də var.
50 yaş həm də insanın özünə verdiyi sualların yaşına çevrilir: Nə etdim? Kimə dayaq oldum? Kim mənim yanımda dayandı? Kimləri itirdim? Kimlərin yaddaşında yaxşı bir insan kimi qaldım?

Bu sualların cavabı hər adamda ayrı olur. Seymurun haqqında danışanların sözlərində isə bir cəhət diqqəti çəkir: insanı tanıdan ən böyük ölçü onun insanlarla münasibətidir. Çünki həyatda vəzifələr, titullar, imkanlar dəyişir. Amma insanın adı insanların yaddaşında necə qalırsa, əslində onun həqiqi portreti də elə odur.

Seymur Əhmədin yubileyi münasibətilə haqqında söz açmaq da bir insanın 50 ilinə, sadəcə, təbrik göndərmək deyil, həm də Bico kəndinin bir övladının həyat yoluna nəzər salmaqdır. Kənd adamının bir üstünlüyü var: onun kökü görünür. Haradan gəldiyi, kimlərin içindən çıxdığı, hansı torpağın havasını udduğu bəllidir. Bu kök insanı həm saxlayır, həm də məsuliyyətli edir. Çünki kənddə insan yalnız özü üçün yaşamır. Onun davranışında ailəsinin, nəslinin, kəndinin adı da görünür.


Sözün və torpağın adamı — Seymur Əhməd

50 yaş...
Bu yaşda insan artıq ömrün ilk yarısına sadəcə nostalji ilə yox, müəyyən bir həyat təcrübəsi ilə baxır. Nələrinsə ardınca getdiyinə, nələrisə geridə qoyduğuna, kimlərisə itirdiyinə, kimlərisə qazandığına daha soyuqqanlı qiymət verir. Və yavaş-yavaş anlayır ki, həyatın ən böyük sərvəti nə qəzet səhifələrindəki ad, nə yazılan yazıların sayı, nə də görülən işlərin siyahısıdır. Ən böyük sərvət insanın özündən sonra qoyduğu yaxşı təəssüratdır.

Seymur Əhmədin həyatında söz də var, torpaq da. Qəzet də var, kənd də. Şeir də var, gündəlik zəhmət də. Şəhərin informasiya səs-küyü də var, Biconun sakitliyi də. Bəlkə də onun həyatının əsas mənası elə bu iki dünyanın arasında dayanmasındadır.
Bir vaxtlar Biconun küçələrindən çıxıb jurnalistika yoluna qədəm qoyan, qəzet səhifələrində çalışan, şeir yazan, bu gün isə doğma kəndinin torpağında zəhmət çəkən Seymur Əhməd əlli yaşını qarşılayır. Yubiley yaşının ən gözəl tərəfi isə insanın keçmişə baxıb “nə qədər yol gəlmişəm” deməsi yox, qarşıdakı yola baxıb “hələ nə qədər yol var” söyləyə bilməsidir.

Seymur üçün də yol bitməyib. Bico yenə yerindədir. Torpaq yenə nəfəs alır. Dostlar yenə bir süfrənin başında köhnə günləri xatırlaya bilərlər. Qələm isə hələ əlindədir. Deməli, hekayənin son nöqtəsini qoymağa hələ çox tezdir...

Seymur Əhmədin 50 illik yubileyi də elə buna görə yalnız bir ad günü deyil. Bu yubiley bir ömrün hesabat məqamıdır. Həm də geriyə baxıb kövrəlməkdən çox, irəli baxıb yeni yollar haqqında düşünmək üçün bir fürsətdir.
Seymur Əhməd həm də şairdir. Jurnalistliklə şairliyin bir adamın taleyində yanaşı getməsi təsadüfi deyil. Jurnalist həyatın faktlarını görürsə, şair onun mənasını axtarır. Biri hadisəni yazıya çevirir, o biri hissi misraya. Bəlkə də Seymurun söz adamı kimi fərqli cəhəti bu iki baxışın onun xarakterində birləşməsidir.


Bu gün onun rəhbərlik etdiyi “becan.az” saytı da həmin yolun davamıdır. Zaman dəyişib, informasiya məkanı dəyişib, qəzet səhifələrinin yerini elektron platformalar geniş ölçüdə tutub. Lakin dəyişməyən bir şey var: sözə münasibət.

Seymurun həyatının başqa bir tərəfi isə bu gün daha aydın görünür — torpaq.

Kənddə təsərrüfat işləri ilə məşğul olmaq, torpağın qayğısını çəkmək, onun zəhmətini bölüşmək jurnalistika ilə müqayisədə tamam başqa aləmdir. Amma əslində bu iki işin arasında görünməyən bir qohumluq var. Jurnalist söz toxumu səpir, kənd adamı torpağa toxum səpir. Hər ikisi zəhmət, səbir və nəticəni gözləmək tələb edir.

Seymurun bu gün kənddə təsərrüfatla məşğul olması həm də onun doğma torpağı ilə bağının nə qədər canlı olduğunu göstərir. Şəhərin səsindən, redaksiya həyatından, informasiya axınından keçib yenidən kəndin sakitliyinə qayıtmaq bəzən insanın özünü yenidən kəşf etməsidir.

Seymurun dost-doğma dayısı Oqtay Şamilin göz açdığı Biconun dostları çoxdur: Xeyrulla, Daşdəmir, Bəhruz, Dönməz, Cəfər, Rahib, Fariz, Tacəddin, Üzeyir və adlarını unutduğum başqaları... Onların bir neçəsi Seymuru tanımazdan əvvəl “Arı” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru mərhum Fəaliyyət Qurbanovun aramızda dostluq körpüsü yaratdığı Oqtay müəllimi tanıyıb, bu KİŞİyə görə Biconu tanıyıb. Olduqca pak və saf ziyalı olan Oqtay müəllimdə Biconun məğrurluğu, əyilməzliyi, əzəmətliliyi dayanır.

Dostluq illərin sınağından keçəndə başqa məna qazanır. Gənclikdən qalan dostluqlar insanın həyat yaddaşının canlı səhifələridir. Birlikdə gülünən günlər, bölüşülən söhbətlər, kənd yollarında qalan izlər, illərin arxasından gələn xatirələr... Bunlar insanın ömrünü rəqəmlərdən daha dolğun göstərir.
Seymur Əhməd 50 yaşını məhz belə bir yaddaşın içində qarşılayır.

Əlli yaş insan həyatında adi rəqəm deyil. Bu yaşda insan geriyə baxanda artıq yalnız keçən illəri deyil, həmin illərin mənasını görür. Hansı yolun doğru, hansı görüşün dəyərli, hansı dostluğun həqiqi olduğunu zaman özü seçib ayırır.


Seymurun əlli illik ömrünün mənzərəsində isə bir-birindən ayrı görünən, əslində bir-birini tamamlayan iki böyük xətt var:

SÖZ VƏ TORPAQ...

Bir vaxtlar Biconun küçələrindən həyata boylanan Seymur bu gün yenə doğma kəndindədir. Amma artıq o, kəndə uşaqlıq illərinin gözü ilə baxmır. Jurnalist kimi həyatın çox üzünü görüb, şair kimi insan duyğularının dərinliyinə enib, qəzetçi kimi sözün məsuliyyətini anlayıb. İndi isə torpağın dilini dinləyir.

Bəlkə də ömrün müdrikliyi elə budur: insan dünyanı tanıdıqca öz doğulduğu yerin qiymətini daha yaxşı anlayır. Bico Seymur üçün başlanğıcdır. Jurnalistika onun yoludur. Şeir onun iç dünyasının səsidir. Dostları onun yaddaşıdır. Torpaq isə bu yolun dəyişməyən ünvanıdır.

Bu gün 50 illik yubileyini qeyd edən Seymur Əhməd haqqında ən doğru sözü bəlkə də elə onun doğulduğu torpaq deyə bilər. Çünki torpaq öz adamını tanıyır. İnsan da öz torpağını. Arzumuz budur ki, Seymurun qarşıdakı illəri Bico torpağı kimi bərəkətli, dost söhbətləri kimi isti, qələmə aldığı sözlər kimi mənalı olsun, ömrünün bundan sonrakı səhifələri də yazılmaqda davam etsin. 50 yaş ömrün sonuna qoyulan nöqtə deyil. Bu, insanın keçdiyi yola daha uzaqdan baxa bildiyi yeni bir başlanğıcdır.

Seymur Əhməd, 50 illik yubileyin mübarək olsun!

50 yaş insanın cavanlığını əlindən almır. Əksinə, cavanlığın səs-küyünü götürüb yerinə həyatın sakitliyini qoyur. İnsan daha az danışıb daha çox düşünür. Dostluğun sayını yox, çəkisini ölçür. Sözün çoxluğuna yox, dəyərinə fikir verir. Kiminsə yanında olmağın, kiminsə dərdinə şərik çıxmağın, bir xoş söz deməyin bəzən böyük işlərdən daha qiymətli olduğunu anlayır.

Seymurun yubileyində ən gözəl arzu da elə budur: bundan sonrakı illəri əvvəlkilərdən daha mənalı olsun. Çünki insanın yaşı artdıqca qarşısındakı yol qısalmır, yolun mənası dəyişir. Bico kəndinin torpağından başlayan bu 50 illik yol hələ davam edir. Qarşıda yeni illər, yeni görüşlər, yeni sevinclər var. Ömür ağacının bu budağında hələ çox yarpaq açılmalıdır.


Yekunlaşdırmazdan qabaq isə sənin özünün 50-nə yazdığın şeiri də seymursevərlərin nəzərinə çatdırmaq istəyirəm:

"50 yaşın kölgəsi"

Əlli yaşa elə-belə gəlmədim,
Dağı düzə, düzü dağa daşıdım.
Təbiətin yeddi rəngi həyatım;
Təkcə qara rəngi ağa daşıdım.

Uşaq oldum böyüklərin yanında,
Adam oldum vicdanımı ananda,
"Olum-ölüm" hikmətini qananda,
Sol yazımı pozub, sağa daşıdım.

Gözəllərin gözlərində bulandım,
Bir çiçəyin ləçəyində dolandım,
Axır gəlib bir qədərə dayandım,
İki odu bir ocağa daşıdım.

Şəkilləndim oğul-uşaq olunca,
Qəhərləndim ata-ana dalınca,
Yorulmadım bacı-qardaş yolunca,
Ötən çağı gələn çağa daşıdım.

Dostum qələm, həmdəmim söz, təbim çay,
Kitabların işığında batar ay.
Hikmət, məntiq, əxlaq, ədəb - laybalay;
Zərrə-zərrə, yığa-yığa daşıdım.

Bu taleyə Seymur Əhməd üzülmür;
Hər ötən gün naxış kimi düzülmür,
Söz vərəqə bulaq təki süzülmür,
Günəş kimi doğa-doğa daşıdım.

Seymur Əhmədin 50 illiyi mübarək olsun! Qoy 50 ilin gətirdiyi müdriklik bundan sonrakı illərə işıq olsun, doğulduğu Bico kəndinin adı onun yaddaşında həmişə isti bir ocaq kimi qalsın, həyatının ən gözəl çağları hələ qarşıda olsun! Çünki bəzi adamların yubileyi yaşın tamamlanması deyil, ömrün yeni fəslinin başlanğıcıdır. ]]> Seymur ƏHMƏD haqqında gecikmiş təbrik

Daşdəmir ƏJDƏROĞLU,
Jurnalis-şair


İnsanın yaşı təqvimdə yazılan rəqəmdən çox, arxada qoyduğu yolun uzunluğudur. Elə adam var, əlli yaşına çatır, amma sanki ömrünün yarısını yox, bir ömrün özünü yaşayıb. Eləsi də var ki, illər keçir, saçına dən düşür, amma içindəki uşaq hələ də kənd yolunun tozunu ayaqqabısından silmir. Uzun illərin yaxın dostu, qələmdaşımız Seymur Əhməd də belə adamlardandır.


Ağsunun Bico kəndinin özünəməxsus havası var. Bu havada torpağın qoxusu da var, adamların səmimiyyəti də, kənd yaddaşının qəribə bir inadkarlığı da. Bico elə kəndlərdəndir ki, orada insanı təkcə adı ilə yox, nəslinin, ailəsinin, xasiyyətinin, hətta danışıq tərzinin bir parçası kimi tanıyırlar. Seymur Əhmədin də adı bu kəndin yaddaşında özünəməxsus yer tutur.

50 il...
Bu rəqəmi yazmaq asandır, yaşamaq çətindir. 50 il insanın qarşısına bir güzgü qoyur. O güzgüdə uşaqlıq görünür, gənclik görünür, ata-ana xatirələri görünür, dostlar görünür, gedənlər görünür, qalanlar görünür. İnsan dönüb geriyə baxanda anlayır ki, ömür düz yol deyilmiş. Burada eniş də var, yoxuş da, ayrılıq da, görüş də, sevinc də, nisgil də...
Seymurun əlli yaşı da belə bir yolun dayanacağıdır. Amma dayanacaq deyəndə yolun bitdiyini düşünmək olmaz. Əksinə, bəzi yaşlar insanın yolunun ikinci nəfəs aldığı yerdir.


Bico kəndində böyüyən adamın yaddaşında kənd həmişə bir az başqa cür qalır. Uşaqlıq illərinin küçələri illər keçdikcə daralır, amma xatirələr böyüyür. Bir vaxtlar adi görünən həyət qapısı sonralar böyük xatirəyə çevrilir. Bir ağacın kölgəsi adamın yaddaşında bütöv ömrə çevrilir. Uşaqlıqda eşidilən bir səs illər sonra qəfil qulağa gəlir və insan anlayır ki, bəzi səslər heç vaxt qocalmır.

Seymur Əhmədin 50 illik ömrünün içində də belə səslər, belə izlər, belə xatirələr var. Onun həyatını yalnız illərlə ölçmək düzgün olmaz. Əsas məsələ bu illərin necə yaşanmasıdır. Çünki insanı yaşadığı illərdən çox, o illərə münasibəti tanıdır.


Bir ömrün iki üzü — Biconun Seymuru

Bir tərəfdə qələm, o biri tərəfdə torpaq...
Əslində bunlar bir-birinə zidd deyil. Əksinə, ikisinin də mayasında zəhmət var. Jurnalist sözü torpağa səpir, kənd adamı toxumu torpağa. Birindən fikir cücərir, o birindən məhsul. Bəlkə də Seymurun həyatının maraqlı tərəflərindən biri məhz bu iki dünyanın arasında körpü salmasıdır.

Ali təhsil alan Seymur Əhməd peşəkar yolunu jurnalistika ilə bağlayıb. Müxtəlif illərdə Süleyman Osmanoğlunun baş redaktoru olduğu “Proqnoz” qəzetində çalışıb. Qəzet mühiti onun üçün təkcə iş yeri olmayıb. Mətbuatın o qəribə dünyası insanı həm hadisələrin içinə salır, həm də insanları yaxından tanımağa məcbur edir. Jurnalist üçün hər gün yeni bir mövzudur, hər insan bir hekayədir, hər hadisənin görünən tərəfi ilə yanaşı, görünməyən tərəfi də var.

Seymur həm də şairdir. Bu iki peşənin - jurnalistliyin və şairliyin - onun xarakterində necə birləşdiyini təsəvvür etmək çətin deyil. Jurnalist hadisəni görür, şair isə onun içindəki duyğunu axtarır. Jurnalist sual verir, şair bəzən cavab axtarmadan insanın ürəyindəki sükutu dinləyir. Biri faktın, o biri hissin ardınca gedir. Seymurun yaradıcılıq dünyasında bu iki baxışın biri-birini tamamlaması onun söz adamı kimi portretinin əsas cizgilərindən biridir.


Bu gün onun rəhbərlik etdiyi “becan.az” saytı da sözlə, informasiya ilə, gündəmin hadisələri ilə bağlı fəaliyyətinin davamıdır. Deməli, illər keçsə də, Seymurun qələmlə münasibəti bitməyib. Sadəcə qəzet səhifəsindən elektron məkana keçib.

Amma həyatın bir başqa səhifəsi də var.
50 yaş həm də insanın özünə verdiyi sualların yaşına çevrilir: Nə etdim? Kimə dayaq oldum? Kim mənim yanımda dayandı? Kimləri itirdim? Kimlərin yaddaşında yaxşı bir insan kimi qaldım?

Bu sualların cavabı hər adamda ayrı olur. Seymurun haqqında danışanların sözlərində isə bir cəhət diqqəti çəkir: insanı tanıdan ən böyük ölçü onun insanlarla münasibətidir. Çünki həyatda vəzifələr, titullar, imkanlar dəyişir. Amma insanın adı insanların yaddaşında necə qalırsa, əslində onun həqiqi portreti də elə odur.

Seymur Əhmədin yubileyi münasibətilə haqqında söz açmaq da bir insanın 50 ilinə, sadəcə, təbrik göndərmək deyil, həm də Bico kəndinin bir övladının həyat yoluna nəzər salmaqdır. Kənd adamının bir üstünlüyü var: onun kökü görünür. Haradan gəldiyi, kimlərin içindən çıxdığı, hansı torpağın havasını udduğu bəllidir. Bu kök insanı həm saxlayır, həm də məsuliyyətli edir. Çünki kənddə insan yalnız özü üçün yaşamır. Onun davranışında ailəsinin, nəslinin, kəndinin adı da görünür.


Sözün və torpağın adamı — Seymur Əhməd

50 yaş...
Bu yaşda insan artıq ömrün ilk yarısına sadəcə nostalji ilə yox, müəyyən bir həyat təcrübəsi ilə baxır. Nələrinsə ardınca getdiyinə, nələrisə geridə qoyduğuna, kimlərisə itirdiyinə, kimlərisə qazandığına daha soyuqqanlı qiymət verir. Və yavaş-yavaş anlayır ki, həyatın ən böyük sərvəti nə qəzet səhifələrindəki ad, nə yazılan yazıların sayı, nə də görülən işlərin siyahısıdır. Ən böyük sərvət insanın özündən sonra qoyduğu yaxşı təəssüratdır.

Seymur Əhmədin həyatında söz də var, torpaq da. Qəzet də var, kənd də. Şeir də var, gündəlik zəhmət də. Şəhərin informasiya səs-küyü də var, Biconun sakitliyi də. Bəlkə də onun həyatının əsas mənası elə bu iki dünyanın arasında dayanmasındadır.
Bir vaxtlar Biconun küçələrindən çıxıb jurnalistika yoluna qədəm qoyan, qəzet səhifələrində çalışan, şeir yazan, bu gün isə doğma kəndinin torpağında zəhmət çəkən Seymur Əhməd əlli yaşını qarşılayır. Yubiley yaşının ən gözəl tərəfi isə insanın keçmişə baxıb “nə qədər yol gəlmişəm” deməsi yox, qarşıdakı yola baxıb “hələ nə qədər yol var” söyləyə bilməsidir.

Seymur üçün də yol bitməyib. Bico yenə yerindədir. Torpaq yenə nəfəs alır. Dostlar yenə bir süfrənin başında köhnə günləri xatırlaya bilərlər. Qələm isə hələ əlindədir. Deməli, hekayənin son nöqtəsini qoymağa hələ çox tezdir...

Seymur Əhmədin 50 illik yubileyi də elə buna görə yalnız bir ad günü deyil. Bu yubiley bir ömrün hesabat məqamıdır. Həm də geriyə baxıb kövrəlməkdən çox, irəli baxıb yeni yollar haqqında düşünmək üçün bir fürsətdir.
Seymur Əhməd həm də şairdir. Jurnalistliklə şairliyin bir adamın taleyində yanaşı getməsi təsadüfi deyil. Jurnalist həyatın faktlarını görürsə, şair onun mənasını axtarır. Biri hadisəni yazıya çevirir, o biri hissi misraya. Bəlkə də Seymurun söz adamı kimi fərqli cəhəti bu iki baxışın onun xarakterində birləşməsidir.


Bu gün onun rəhbərlik etdiyi “becan.az” saytı da həmin yolun davamıdır. Zaman dəyişib, informasiya məkanı dəyişib, qəzet səhifələrinin yerini elektron platformalar geniş ölçüdə tutub. Lakin dəyişməyən bir şey var: sözə münasibət.

Seymurun həyatının başqa bir tərəfi isə bu gün daha aydın görünür — torpaq.

Kənddə təsərrüfat işləri ilə məşğul olmaq, torpağın qayğısını çəkmək, onun zəhmətini bölüşmək jurnalistika ilə müqayisədə tamam başqa aləmdir. Amma əslində bu iki işin arasında görünməyən bir qohumluq var. Jurnalist söz toxumu səpir, kənd adamı torpağa toxum səpir. Hər ikisi zəhmət, səbir və nəticəni gözləmək tələb edir.

Seymurun bu gün kənddə təsərrüfatla məşğul olması həm də onun doğma torpağı ilə bağının nə qədər canlı olduğunu göstərir. Şəhərin səsindən, redaksiya həyatından, informasiya axınından keçib yenidən kəndin sakitliyinə qayıtmaq bəzən insanın özünü yenidən kəşf etməsidir.

Seymurun dost-doğma dayısı Oqtay Şamilin göz açdığı Biconun dostları çoxdur: Xeyrulla, Daşdəmir, Bəhruz, Dönməz, Cəfər, Rahib, Fariz, Tacəddin, Üzeyir və adlarını unutduğum başqaları... Onların bir neçəsi Seymuru tanımazdan əvvəl “Arı” qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru mərhum Fəaliyyət Qurbanovun aramızda dostluq körpüsü yaratdığı Oqtay müəllimi tanıyıb, bu KİŞİyə görə Biconu tanıyıb. Olduqca pak və saf ziyalı olan Oqtay müəllimdə Biconun məğrurluğu, əyilməzliyi, əzəmətliliyi dayanır.

Dostluq illərin sınağından keçəndə başqa məna qazanır. Gənclikdən qalan dostluqlar insanın həyat yaddaşının canlı səhifələridir. Birlikdə gülünən günlər, bölüşülən söhbətlər, kənd yollarında qalan izlər, illərin arxasından gələn xatirələr... Bunlar insanın ömrünü rəqəmlərdən daha dolğun göstərir.
Seymur Əhməd 50 yaşını məhz belə bir yaddaşın içində qarşılayır.

Əlli yaş insan həyatında adi rəqəm deyil. Bu yaşda insan geriyə baxanda artıq yalnız keçən illəri deyil, həmin illərin mənasını görür. Hansı yolun doğru, hansı görüşün dəyərli, hansı dostluğun həqiqi olduğunu zaman özü seçib ayırır.


Seymurun əlli illik ömrünün mənzərəsində isə bir-birindən ayrı görünən, əslində bir-birini tamamlayan iki böyük xətt var:

SÖZ VƏ TORPAQ...

Bir vaxtlar Biconun küçələrindən həyata boylanan Seymur bu gün yenə doğma kəndindədir. Amma artıq o, kəndə uşaqlıq illərinin gözü ilə baxmır. Jurnalist kimi həyatın çox üzünü görüb, şair kimi insan duyğularının dərinliyinə enib, qəzetçi kimi sözün məsuliyyətini anlayıb. İndi isə torpağın dilini dinləyir.

Bəlkə də ömrün müdrikliyi elə budur: insan dünyanı tanıdıqca öz doğulduğu yerin qiymətini daha yaxşı anlayır. Bico Seymur üçün başlanğıcdır. Jurnalistika onun yoludur. Şeir onun iç dünyasının səsidir. Dostları onun yaddaşıdır. Torpaq isə bu yolun dəyişməyən ünvanıdır.

Bu gün 50 illik yubileyini qeyd edən Seymur Əhməd haqqında ən doğru sözü bəlkə də elə onun doğulduğu torpaq deyə bilər. Çünki torpaq öz adamını tanıyır. İnsan da öz torpağını. Arzumuz budur ki, Seymurun qarşıdakı illəri Bico torpağı kimi bərəkətli, dost söhbətləri kimi isti, qələmə aldığı sözlər kimi mənalı olsun, ömrünün bundan sonrakı səhifələri də yazılmaqda davam etsin. 50 yaş ömrün sonuna qoyulan nöqtə deyil. Bu, insanın keçdiyi yola daha uzaqdan baxa bildiyi yeni bir başlanğıcdır.

Seymur Əhməd, 50 illik yubileyin mübarək olsun!

50 yaş insanın cavanlığını əlindən almır. Əksinə, cavanlığın səs-küyünü götürüb yerinə həyatın sakitliyini qoyur. İnsan daha az danışıb daha çox düşünür. Dostluğun sayını yox, çəkisini ölçür. Sözün çoxluğuna yox, dəyərinə fikir verir. Kiminsə yanında olmağın, kiminsə dərdinə şərik çıxmağın, bir xoş söz deməyin bəzən böyük işlərdən daha qiymətli olduğunu anlayır.

Seymurun yubileyində ən gözəl arzu da elə budur: bundan sonrakı illəri əvvəlkilərdən daha mənalı olsun. Çünki insanın yaşı artdıqca qarşısındakı yol qısalmır, yolun mənası dəyişir. Bico kəndinin torpağından başlayan bu 50 illik yol hələ davam edir. Qarşıda yeni illər, yeni görüşlər, yeni sevinclər var. Ömür ağacının bu budağında hələ çox yarpaq açılmalıdır.


Yekunlaşdırmazdan qabaq isə sənin özünün 50-nə yazdığın şeiri də seymursevərlərin nəzərinə çatdırmaq istəyirəm:

"50 yaşın kölgəsi"

Əlli yaşa elə-belə gəlmədim,
Dağı düzə, düzü dağa daşıdım.
Təbiətin yeddi rəngi həyatım;
Təkcə qara rəngi ağa daşıdım.

Uşaq oldum böyüklərin yanında,
Adam oldum vicdanımı ananda,
"Olum-ölüm" hikmətini qananda,
Sol yazımı pozub, sağa daşıdım.

Gözəllərin gözlərində bulandım,
Bir çiçəyin ləçəyində dolandım,
Axır gəlib bir qədərə dayandım,
İki odu bir ocağa daşıdım.

Şəkilləndim oğul-uşaq olunca,
Qəhərləndim ata-ana dalınca,
Yorulmadım bacı-qardaş yolunca,
Ötən çağı gələn çağa daşıdım.

Dostum qələm, həmdəmim söz, təbim çay,
Kitabların işığında batar ay.
Hikmət, məntiq, əxlaq, ədəb - laybalay;
Zərrə-zərrə, yığa-yığa daşıdım.

Bu taleyə Seymur Əhməd üzülmür;
Hər ötən gün naxış kimi düzülmür,
Söz vərəqə bulaq təki süzülmür,
Günəş kimi doğa-doğa daşıdım.

Seymur Əhmədin 50 illiyi mübarək olsun! Qoy 50 ilin gətirdiyi müdriklik bundan sonrakı illərə işıq olsun, doğulduğu Bico kəndinin adı onun yaddaşında həmişə isti bir ocaq kimi qalsın, həyatının ən gözəl çağları hələ qarşıda olsun! Çünki bəzi adamların yubileyi yaşın tamamlanması deyil, ömrün yeni fəslinin başlanğıcıdır. ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5526 https://becan.az/index.php?newsid=5526 Admin Tue, 22 Sep 2026 17:29:00 +0400
Xəbər verildiyi kimi, Prezident Administrasiyasının sabiq rəhbəri Ramiz Mehdiyevin məhkəməsi başlayıb. O Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.2 (cinayət yolu ilə əldə edilmiş xeyli miqdarda əmlakı leqallaşdırma), 274 (dövlətə xəyanət) və 278.1-ci maddələri ilə ittiham edilir.

Görəsən, bu maddələrlə Ramiz Mehdiyevə nə qədər iş düşür?

Xəbər verilir ki, vəkil Vamiq Şükürov açıqlamasında həmin maddələr üzrə cinayətlərin törədilməsinə görə məhkəmə tərəfindən ömürlük azadlıqdan məhrumetmə cəzasının verilə biləcəyini deyib:

“Cinayət Məcəlləsinin 278-ci maddəsində hakimiyyətin zorla ələ keçirmə və ya onu zorla saxlama, dövlətin konstitusiya quruluşunu zorla dəyişdirməsi məsələləri yer alıb.

278.1-ci maddəsi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına zidd olaraq hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsinə, yaxud hakimiyyətin zorla saxlanılmasına, habelə dövlətin konstitusiya quruluşunun zorla dəyişdirilməsinə yönələn hərəkətlərdir.

Buna görə, on iki ildən iyirmi ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzası tətbiq edilə bilər”.

Müsahibin sözlərinə görə, 274-cü maddə üzrə də anoloji cəza növü tətbiq edilir:

“Cinayət Məcəlləsinin 274-cü maddəsi isə Dövlətə xəyanət, yəni Azərbaycan Respublikasının suverenliyi, ərazi toxunulmazlığı, dövlət təhlükəsizliyi və ya müdafiə qabiliyyəti zərərinə olaraq Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı tərəfindən qəsdən törədilən əməl: düşmən tərəfinə keçmə, casusluq, dövlət sirrini xarici dövlətə vermə, Azərbaycan Respublikasına qarşı düşmənçilik fəaliyyəti aparmaqda xarici dövlətə, təşkilata və ya onların nümayəndələrinə kömək etməyə yönəlik hərəkətlərdir ki, bu maddə ilə təqsirləndirən şəxsi əmlakı müsadirə olunmaqla və ya olunmamaqla on iki ildən iyirmi ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzası gözləyir”.

Vəkil qeyd edib ki, CM-nin 193-1.3.2 maddəsilə təqsirləndirilən şəxs isə üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə, əmlakı müsadirə olunmaqla yeddi ildən on iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırıla bilər.

Qeyd edək ki, Ramiz Mehdiyev barəsində Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində 2025-ci ilin oktyabr ayında cinayət işi açılıb.

Becan.az]]>
Xəbər verildiyi kimi, Prezident Administrasiyasının sabiq rəhbəri Ramiz Mehdiyevin məhkəməsi başlayıb. O Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.2 (cinayət yolu ilə əldə edilmiş xeyli miqdarda əmlakı leqallaşdırma), 274 (dövlətə xəyanət) və 278.1-ci maddələri ilə ittiham edilir.

Görəsən, bu maddələrlə Ramiz Mehdiyevə nə qədər iş düşür?

Xəbər verilir ki, vəkil Vamiq Şükürov açıqlamasında həmin maddələr üzrə cinayətlərin törədilməsinə görə məhkəmə tərəfindən ömürlük azadlıqdan məhrumetmə cəzasının verilə biləcəyini deyib:

“Cinayət Məcəlləsinin 278-ci maddəsində hakimiyyətin zorla ələ keçirmə və ya onu zorla saxlama, dövlətin konstitusiya quruluşunu zorla dəyişdirməsi məsələləri yer alıb.

278.1-ci maddəsi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına zidd olaraq hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsinə, yaxud hakimiyyətin zorla saxlanılmasına, habelə dövlətin konstitusiya quruluşunun zorla dəyişdirilməsinə yönələn hərəkətlərdir.

Buna görə, on iki ildən iyirmi ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzası tətbiq edilə bilər”.

Müsahibin sözlərinə görə, 274-cü maddə üzrə də anoloji cəza növü tətbiq edilir:

“Cinayət Məcəlləsinin 274-cü maddəsi isə Dövlətə xəyanət, yəni Azərbaycan Respublikasının suverenliyi, ərazi toxunulmazlığı, dövlət təhlükəsizliyi və ya müdafiə qabiliyyəti zərərinə olaraq Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı tərəfindən qəsdən törədilən əməl: düşmən tərəfinə keçmə, casusluq, dövlət sirrini xarici dövlətə vermə, Azərbaycan Respublikasına qarşı düşmənçilik fəaliyyəti aparmaqda xarici dövlətə, təşkilata və ya onların nümayəndələrinə kömək etməyə yönəlik hərəkətlərdir ki, bu maddə ilə təqsirləndirən şəxsi əmlakı müsadirə olunmaqla və ya olunmamaqla on iki ildən iyirmi ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzası gözləyir”.

Vəkil qeyd edib ki, CM-nin 193-1.3.2 maddəsilə təqsirləndirilən şəxs isə üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə, əmlakı müsadirə olunmaqla yeddi ildən on iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırıla bilər.

Qeyd edək ki, Ramiz Mehdiyev barəsində Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində 2025-ci ilin oktyabr ayında cinayət işi açılıb.

Becan.az ]]>
Xəbər verildiyi kimi, Prezident Administrasiyasının sabiq rəhbəri Ramiz Mehdiyevin məhkəməsi başlayıb. O Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.2 (cinayət yolu ilə əldə edilmiş xeyli miqdarda əmlakı leqallaşdırma), 274 (dövlətə xəyanət) və 278.1-ci maddələri ilə ittiham edilir.

Görəsən, bu maddələrlə Ramiz Mehdiyevə nə qədər iş düşür?

Xəbər verilir ki, vəkil Vamiq Şükürov açıqlamasında həmin maddələr üzrə cinayətlərin törədilməsinə görə məhkəmə tərəfindən ömürlük azadlıqdan məhrumetmə cəzasının verilə biləcəyini deyib:

“Cinayət Məcəlləsinin 278-ci maddəsində hakimiyyətin zorla ələ keçirmə və ya onu zorla saxlama, dövlətin konstitusiya quruluşunu zorla dəyişdirməsi məsələləri yer alıb.

278.1-ci maddəsi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına zidd olaraq hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsinə, yaxud hakimiyyətin zorla saxlanılmasına, habelə dövlətin konstitusiya quruluşunun zorla dəyişdirilməsinə yönələn hərəkətlərdir.

Buna görə, on iki ildən iyirmi ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzası tətbiq edilə bilər”.

Müsahibin sözlərinə görə, 274-cü maddə üzrə də anoloji cəza növü tətbiq edilir:

“Cinayət Məcəlləsinin 274-cü maddəsi isə Dövlətə xəyanət, yəni Azərbaycan Respublikasının suverenliyi, ərazi toxunulmazlığı, dövlət təhlükəsizliyi və ya müdafiə qabiliyyəti zərərinə olaraq Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı tərəfindən qəsdən törədilən əməl: düşmən tərəfinə keçmə, casusluq, dövlət sirrini xarici dövlətə vermə, Azərbaycan Respublikasına qarşı düşmənçilik fəaliyyəti aparmaqda xarici dövlətə, təşkilata və ya onların nümayəndələrinə kömək etməyə yönəlik hərəkətlərdir ki, bu maddə ilə təqsirləndirən şəxsi əmlakı müsadirə olunmaqla və ya olunmamaqla on iki ildən iyirmi ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzası gözləyir”.

Vəkil qeyd edib ki, CM-nin 193-1.3.2 maddəsilə təqsirləndirilən şəxs isə üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə, əmlakı müsadirə olunmaqla yeddi ildən on iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırıla bilər.

Qeyd edək ki, Ramiz Mehdiyev barəsində Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində 2025-ci ilin oktyabr ayında cinayət işi açılıb.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5515 https://becan.az/index.php?newsid=5515 Admin Thu, 28 May 2026 12:25:04 +0400
Bu gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından 108 il ötür.

Şərqdə ilk parlament ölkəsi olan milli dövlətimizin ildönümü münasibətilə bəzi vacib tarixi məlumatları paylaşırıq.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) — 28 May 1918-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən bəyan edilmiş Milli İstiqlal Bəyannaməsi (İstiqlal Bəyannaməsi) ilə yaradılıb.

​AXC tək Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Şərqin və İslam dünyasının ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi cümhuriyyətidir.

AXC-nin yaradılmasında və fəaliyyətində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Milli Şuranın sədri), Fətəli xan Xoyski (ilk baş nazir), Əlimərdan bəy Topçubaşov (Parlamentin sədri) kimi dahi şəxsiyyətlərin misilsiz xidmətləri olub.

​İlk dövrdə Bakı işğal altında olduğu üçün cümhuriyyətin müvəqqəti mərkəzi Gəncə şəhəri olub. 1918-ci il sentyabrın 15-də Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən Bakı azad edildikdən sonra hökumət Bakıya köçüb.

​İrqindən, dinindən, sinfindən və cinsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlara bərabər hüquqlar verilib(Azərbaycan qadına seçki hüququ verən ilk ölkələrdən biridir).

​Ölkə əhalisinin əksər hissəsini təşkil edən türk millətinin çoxluğu nəzərə alınaraq "Türk dili"(Azərbaycan türkcəsi) dövlət dili elan olunub, milli ordu yaradılıb və Bakı Dövlət Universiteti təsis edilib.

​Üçrəngli bayraq(mavi - türkçülük, qırmızı - müasirlik, yaşıl - islamçılıq) dövlət bayrağı qəbul edilib.
​
Cəmi 23 ay yaşayan AXC, 28 Aprel 1920-ci ildə Bolşevik Rusiyasının (XI Qırmızı Ordunun) Bakını işğal etməsi nəticəsində süqut edib.

​Qısa müddət ərzində mövcud olmasına baxmayaraq, AXC Azərbaycanın müstəqillik tarixinə silinməz izlər qoyub və bugünkü müstəqil Azərbaycan Respublikası özünü AXC-nin hüquqi varisi elan edib.

Cümhuriyyət qurucularına Allahdan rəhmət diləyirik!

Becan.az]]>
Bu gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından 108 il ötür.

Şərqdə ilk parlament ölkəsi olan milli dövlətimizin ildönümü münasibətilə bəzi vacib tarixi məlumatları paylaşırıq.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) — 28 May 1918-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən bəyan edilmiş Milli İstiqlal Bəyannaməsi (İstiqlal Bəyannaməsi) ilə yaradılıb.

​AXC tək Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Şərqin və İslam dünyasının ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi cümhuriyyətidir.

AXC-nin yaradılmasında və fəaliyyətində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Milli Şuranın sədri), Fətəli xan Xoyski (ilk baş nazir), Əlimərdan bəy Topçubaşov (Parlamentin sədri) kimi dahi şəxsiyyətlərin misilsiz xidmətləri olub.

​İlk dövrdə Bakı işğal altında olduğu üçün cümhuriyyətin müvəqqəti mərkəzi Gəncə şəhəri olub. 1918-ci il sentyabrın 15-də Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən Bakı azad edildikdən sonra hökumət Bakıya köçüb.

​İrqindən, dinindən, sinfindən və cinsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlara bərabər hüquqlar verilib(Azərbaycan qadına seçki hüququ verən ilk ölkələrdən biridir).

​Ölkə əhalisinin əksər hissəsini təşkil edən türk millətinin çoxluğu nəzərə alınaraq "Türk dili"(Azərbaycan türkcəsi) dövlət dili elan olunub, milli ordu yaradılıb və Bakı Dövlət Universiteti təsis edilib.

​Üçrəngli bayraq(mavi - türkçülük, qırmızı - müasirlik, yaşıl - islamçılıq) dövlət bayrağı qəbul edilib.
​
Cəmi 23 ay yaşayan AXC, 28 Aprel 1920-ci ildə Bolşevik Rusiyasının (XI Qırmızı Ordunun) Bakını işğal etməsi nəticəsində süqut edib.

​Qısa müddət ərzində mövcud olmasına baxmayaraq, AXC Azərbaycanın müstəqillik tarixinə silinməz izlər qoyub və bugünkü müstəqil Azərbaycan Respublikası özünü AXC-nin hüquqi varisi elan edib.

Cümhuriyyət qurucularına Allahdan rəhmət diləyirik!

Becan.az ]]>
Bu gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından 108 il ötür.

Şərqdə ilk parlament ölkəsi olan milli dövlətimizin ildönümü münasibətilə bəzi vacib tarixi məlumatları paylaşırıq.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) — 28 May 1918-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən bəyan edilmiş Milli İstiqlal Bəyannaməsi (İstiqlal Bəyannaməsi) ilə yaradılıb.

​AXC tək Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Şərqin və İslam dünyasının ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi cümhuriyyətidir.

AXC-nin yaradılmasında və fəaliyyətində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Milli Şuranın sədri), Fətəli xan Xoyski (ilk baş nazir), Əlimərdan bəy Topçubaşov (Parlamentin sədri) kimi dahi şəxsiyyətlərin misilsiz xidmətləri olub.

​İlk dövrdə Bakı işğal altında olduğu üçün cümhuriyyətin müvəqqəti mərkəzi Gəncə şəhəri olub. 1918-ci il sentyabrın 15-də Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən Bakı azad edildikdən sonra hökumət Bakıya köçüb.

​İrqindən, dinindən, sinfindən və cinsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlara bərabər hüquqlar verilib(Azərbaycan qadına seçki hüququ verən ilk ölkələrdən biridir).

​Ölkə əhalisinin əksər hissəsini təşkil edən türk millətinin çoxluğu nəzərə alınaraq "Türk dili"(Azərbaycan türkcəsi) dövlət dili elan olunub, milli ordu yaradılıb və Bakı Dövlət Universiteti təsis edilib.

​Üçrəngli bayraq(mavi - türkçülük, qırmızı - müasirlik, yaşıl - islamçılıq) dövlət bayrağı qəbul edilib.
​
Cəmi 23 ay yaşayan AXC, 28 Aprel 1920-ci ildə Bolşevik Rusiyasının (XI Qırmızı Ordunun) Bakını işğal etməsi nəticəsində süqut edib.

​Qısa müddət ərzində mövcud olmasına baxmayaraq, AXC Azərbaycanın müstəqillik tarixinə silinməz izlər qoyub və bugünkü müstəqil Azərbaycan Respublikası özünü AXC-nin hüquqi varisi elan edib.

Cümhuriyyət qurucularına Allahdan rəhmət diləyirik!

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5485 https://becan.az/index.php?newsid=5485 Admin Wed, 29 Apr 2026 10:56:40 +0400
Türkiyə Dəyanət Vəqfi Bakı Türk Liseyinin şagirdi Nəsib Yusifov böyük uğura imza atıb.

Xəbər verilir ki, 2026 TR-YÖS/1 imtahanının nəticələrinə əsasən, dünya üzrə 7 765 nəfərin iştirak etdiyi imtahanda Bakı Türk Liseyinin 11-ci sinif şagirdi Nəsib Yusifov 500 tam bal toplayaraq dünya birincisi olub.

Nəsib Yusifovun adı rəqabətli beynəlxalq imtahanda maksimum nəticə göstərən şagird kimi Bakı Türk Liseyinin tarixinə yazılıb.

Bakı Türk Liseyinin bu günə qədər 12 şagirdi 2023-cü ildən etibarən keçirilən TR-YÖS imtahanlarında 500 tam bal toplayaraq dünya birincisi olub.

Becan.az]]>
Türkiyə Dəyanət Vəqfi Bakı Türk Liseyinin şagirdi Nəsib Yusifov böyük uğura imza atıb.

Xəbər verilir ki, 2026 TR-YÖS/1 imtahanının nəticələrinə əsasən, dünya üzrə 7 765 nəfərin iştirak etdiyi imtahanda Bakı Türk Liseyinin 11-ci sinif şagirdi Nəsib Yusifov 500 tam bal toplayaraq dünya birincisi olub.

Nəsib Yusifovun adı rəqabətli beynəlxalq imtahanda maksimum nəticə göstərən şagird kimi Bakı Türk Liseyinin tarixinə yazılıb.

Bakı Türk Liseyinin bu günə qədər 12 şagirdi 2023-cü ildən etibarən keçirilən TR-YÖS imtahanlarında 500 tam bal toplayaraq dünya birincisi olub.

Becan.az ]]>
Türkiyə Dəyanət Vəqfi Bakı Türk Liseyinin şagirdi Nəsib Yusifov böyük uğura imza atıb.

Xəbər verilir ki, 2026 TR-YÖS/1 imtahanının nəticələrinə əsasən, dünya üzrə 7 765 nəfərin iştirak etdiyi imtahanda Bakı Türk Liseyinin 11-ci sinif şagirdi Nəsib Yusifov 500 tam bal toplayaraq dünya birincisi olub.

Nəsib Yusifovun adı rəqabətli beynəlxalq imtahanda maksimum nəticə göstərən şagird kimi Bakı Türk Liseyinin tarixinə yazılıb.

Bakı Türk Liseyinin bu günə qədər 12 şagirdi 2023-cü ildən etibarən keçirilən TR-YÖS imtahanlarında 500 tam bal toplayaraq dünya birincisi olub.

Becan.az ]]>