https://becan.az/ ru Becan.az DataLife Engine https://becan.az/index.php?newsid=5545 https://becan.az/index.php?newsid=5545 Admin Thu, 15 Oct 2026 19:42:34 +0400
Türkiyənin İstanbul şəhərində Ermənistan müstəqilliyinin 35-ci ildönümü münasibətilə tədbir keçirilib.

Becan.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.

Qeyd edilib ki, doqquz illik fasilədən sonra ilk dəfə keçirilən Ermənistanın Müstəqillik Günü tədbirini Ermənistanın Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatındakı daimi nümayəndəsi Nairi Petrosyan aparıb.

Türkiyəni tədbirdə xarici işlər nazirinin müavini Berris Ekinci təmsil edib. Ekinçinin iştirakı ilə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində ilk dəfə bu səviyyədə təmsilçilik baş tutub.

Çıxışlardan sonra Türkiyə və Ermənistanın dövlət himnləri səsləndirilib.]]>
Türkiyənin İstanbul şəhərində Ermənistan müstəqilliyinin 35-ci ildönümü münasibətilə tədbir keçirilib.

Becan.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.

Qeyd edilib ki, doqquz illik fasilədən sonra ilk dəfə keçirilən Ermənistanın Müstəqillik Günü tədbirini Ermənistanın Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatındakı daimi nümayəndəsi Nairi Petrosyan aparıb.

Türkiyəni tədbirdə xarici işlər nazirinin müavini Berris Ekinci təmsil edib. Ekinçinin iştirakı ilə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində ilk dəfə bu səviyyədə təmsilçilik baş tutub.

Çıxışlardan sonra Türkiyə və Ermənistanın dövlət himnləri səsləndirilib. ]]>
Türkiyənin İstanbul şəhərində Ermənistan müstəqilliyinin 35-ci ildönümü münasibətilə tədbir keçirilib.

Becan.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası məlumat yayıb.

Qeyd edilib ki, doqquz illik fasilədən sonra ilk dəfə keçirilən Ermənistanın Müstəqillik Günü tədbirini Ermənistanın Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatındakı daimi nümayəndəsi Nairi Petrosyan aparıb.

Türkiyəni tədbirdə xarici işlər nazirinin müavini Berris Ekinci təmsil edib. Ekinçinin iştirakı ilə Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində ilk dəfə bu səviyyədə təmsilçilik baş tutub.

Çıxışlardan sonra Türkiyə və Ermənistanın dövlət himnləri səsləndirilib. ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5544 https://becan.az/index.php?newsid=5544 Admin Thu, 15 Oct 2026 19:23:47 +0400
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az]]>
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az ]]>
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev AQEM-in 7-ci Zirvə Toplantısında çıxışı zamanı torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi məsələsinə toxunub.

Xəbər verilir ki, dövlət başçısı 2020-ci ilin iyul və avqust aylarında Ermənistanın hərbi təxribatlar törətdiyini və nəticədə azərbaycanlı hərbçilərin həlak olduqlarını bildirərək, deyib ki, beləliklə, Azərbaycan xalqının səbri tükəndi və haqq-hesab vaxtı gəldi.

Vətən müharibəsinin 44 gün davam etdiyini vurğulayan Prezident bildirib ki, bu müddət ərzində Azərbaycan erməni işğalçılarını zəbt olunmuş torpaqlardan qovaraq döyüş meydanında 300-dən çox şəhər və kəndi azad edib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il noyabrın 10-da Ermənistan kapitulyasiya aktı imzalayıb.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5543 https://becan.az/index.php?newsid=5543 Admin Mon, 12 Oct 2026 15:09:44 +0400
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az]]>
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az ]]>
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim formalarının tətbiqi ilə bağlı müəyyən edilmiş qaydaların icrasına maneçilik törədilməsi zəminində ictimai qaydanın kobud şəkildə pozulması halları müşahidə edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən bildirilib ki, Bakı şəhərində bir qrup şəxs vahid geyim qaydalarının tətbiqi ilə bağlı məktəblərdə təhsil işçiləri ilə münaqişəli vəziyyət yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə zərər vurub, ictimai qaydanı kobud şəkildə pozan, nəqliyyatın hərəkətinə və təhsil müəssisəsinin normal fəaliyyətinə mane olan hərəkətlərə cəhd edib.

Faktla bağlı DİN-in müvafiq istintaq qurumlarında Cinayət Məcəlləsinin 233-cü (İctimai qaydanın pozulmasına səbəb olan hərəkətləri təşkil etmə və ya bu cür hərəkətlərdə fəal iştirak etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılaraq 37 nəfər həbs edilib.

Tədbirlərin əsas məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, ictimai asayişin pozulmasının, nəqliyyatın hərəkətinə maneçilik yaradılmasının və təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını almaq, şagirdlərin, müəllimlərin və digər vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaqdır.

DİN qeyd edib ki, vətəndaşlar qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməli, ictimai qaydanın pozulmasına, digər şəxslərin hüquq və mənafelərinə zərər vurulmasına, habelə polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinin yerinə yetirilməməsinə yol verməməlidirlər.

İctimai asayişin və təhlükəsizliyin qorunması, təhsil müəssisələrinin normal fəaliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir, qanunazidd halların qarşısı bundan sonra da qətiyyətlə alınacaq və onu törədənlər müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5542 https://becan.az/index.php?newsid=5542 Admin Sat, 10 Oct 2026 16:28:30 +0400
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az]]>
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az ]]>
Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzi (DMM) Azərbaycanla bağlı bəyanat yayıb.

Xəbər verilir ki, Azərbaycan və Türkiyə arasındakı strateji tərəfdaşlığı qorumaq məqsədi daşıyan bəyanatda deyilir:

"Bəzi beynəlxalq media orqanlarında və sosial media şəbəkələrində Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı sarsılmaz bağları, strateji müttəfiqliyi və "Bir millət, iki dövlət" anlayışını hədəf alan qərəzli və məqsədyönlü materiallar aşkar edilib.

Sözügedən paylaşımlar iki dost və qardaş ölkə arasındakı köklü münasibətlərə zərər vurmağı, regional sülh və sabitliyi pozmağı hədəfləyən açıq-aşkar manipulyasiya əməliyyatıdır.

Türkiyə və Azərbaycan; ortaq tarix, mədəniyyət və sarsılmaz qardaşlıq təməli üzərində yüksələn münasibətlərini hər sahədə qətiyyətlə davam etdirir. İki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq, atılan ortaq addımlar və həyata keçirilən əməkdaşlıqlar barədə manipulyativ iddialarla ictimaiyyəti çaşdırmaq cəhdləri məqsədinə çatmayacaqdır.

İctimaiyyətdən bu növ psixoloji müharibə məqsədli materiallara etibar etməməsi; yalnız rəsmi qurumlar tərəfindən edilən bəyanatları rəhbər tutması mühüm dərəcədə xahiş olunur".

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5541 https://becan.az/index.php?newsid=5541 Admin Wed, 07 Oct 2026 11:01:53 +0400
Taleyi naməlum şəxslərin aqibətinə aydınlıq gətirmək məqsədilə Azərbaycan bundan sonra da bütün imkanlarını səfərbər etməyə davam edəcək.

Xəbər verilir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı müraciətdə bildirib.

Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, itkin düşmüş heç bir vətəndaşımız unudulmur və onların taleyinin müəyyənləşdirilməsi daim dövlətin diqqət mərkəzindədir. “Bu faciə ilə üzləşmiş hər bir ailəyə hərtərəfli dəstək və qayğı göstərmək, onların acılarını bölüşmək mənəvi öhdəliyimizdir”, - deyə müraciətdə vurğulanıb.

Becan.az ]]>
Taleyi naməlum şəxslərin aqibətinə aydınlıq gətirmək məqsədilə Azərbaycan bundan sonra da bütün imkanlarını səfərbər etməyə davam edəcək.

Xəbər verilir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı müraciətdə bildirib.

Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, itkin düşmüş heç bir vətəndaşımız unudulmur və onların taleyinin müəyyənləşdirilməsi daim dövlətin diqqət mərkəzindədir. “Bu faciə ilə üzləşmiş hər bir ailəyə hərtərəfli dəstək və qayğı göstərmək, onların acılarını bölüşmək mənəvi öhdəliyimizdir”, - deyə müraciətdə vurğulanıb.

Becan.az ]]>
Taleyi naməlum şəxslərin aqibətinə aydınlıq gətirmək məqsədilə Azərbaycan bundan sonra da bütün imkanlarını səfərbər etməyə davam edəcək.

Xəbər verilir ki, bu barədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı müraciətdə bildirib.

Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, itkin düşmüş heç bir vətəndaşımız unudulmur və onların taleyinin müəyyənləşdirilməsi daim dövlətin diqqət mərkəzindədir. “Bu faciə ilə üzləşmiş hər bir ailəyə hərtərəfli dəstək və qayğı göstərmək, onların acılarını bölüşmək mənəvi öhdəliyimizdir”, - deyə müraciətdə vurğulanıb.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5540 https://becan.az/index.php?newsid=5540 Admin Wed, 07 Oct 2026 10:46:50 +0400
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq.]]>
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq. ]]>
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təqaüddə olan briqada generalı, hərbi strateq, analitik və yazıçı, dr. Osman Qazi Kandemirin Türkiyə və Azərbaycan münasibətləri ilə bağlı “İndependent Türkçe”də dərc olunan “Qardaşlıqdan ortaqlığa: Türkiyə və yeni Azərbaycan” məqaləsini təqdim edirik:

Otuz ildən çoxdur ki, "iki dövlət, bir millət" ifadəsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin həm tərifi, həm də təminatı rolunu oynayır. Bu ifadə iki xalq arasındakı duyğusal yaxınlığı dəqiq əks etdirir. Lakin şüarlar münasibətlərin mahiyyətini izah etmir, sadəcə onlara legitimlik qazandırır. Bu gün verilməli olan sual fərqlidir: Azərbaycan gücləndikcə və xarici siyasətdəki əhatə dairəsini genişləndirdikcə, bu münasibətlərin məntiqi necə dəyişir?

Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri səssiz, lakin dərin bir transformasiyadan keçir. Biz kimlik və həmrəyliyə əsaslanan asimmetrik strukturdan hər iki tərəfin öz maraqlarını nəzərə aldığı daha balanslı tərəfdaşlığa doğru irəliləyirik. Bu, zəifləmə deyil, yetkinləşmə prosesidir. Lakin məsələ ondadır ki, hələ heç bir ölkə bu transformasiyanı konseptual şəkildə müəyyən etməyib və münasibətlər köhnə ritorika ilə idarə olunmağa davam edir.

Ağabəydən ("Böyük qardaş"dan) müttəfiqə doğru

Müstəqilliyin ilk illərindən 2020-ci ilə qədər münasibətlərin xarakteri aydın idi. Türkiyə himayəçi “ağabəy” ("böyük qardaş"), Azərbaycan isə ərazisinin beşdə birini itirmiş və mühasirəyə alınmış "kiçik qardaş" rolunda idi. 1993-cü ildə Kəlbəcərin işğalından sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədi bağlamaq qərarı bu dövrün əsas simvoluna çevrilmişdi. Bakının xarici siyasəti vahid bir hədəfə köklənmişdi və Ankara həmin hədəfə çatmaqda ən etibarlı dayaq nöqtəsi idi.

2020-ci il müharibəsi münasibətlərin təbiətini dəyişdi. Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları, həmçinin hərbi təlim və məsləhət dəstəyi Azərbaycanın qələbəsində həlledici rol oynadı. Bundan əlavə, 2021-ci ilin iyununda imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı və ilk dəfə olaraq qarşılıqlı yardım müddəasını özündə ehtiva etdi. Asimmetriya qalmaqda davam etsə də, tərəfdaşlıq artıq kağız üzərində də təsbit olunmuşdu.

Əsas dönüş nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Qarabağ məsələsi hərbi yolla həll edildikdən sonra Azərbaycanın otuz il ərzində daşıdığı strateji yük aradan qalxdı. Bu mərhələdə güc balansında diqqətçəkən bir dəyişiklik başladı. Bakının Türkiyəyə olan strateji ehtiyacı azaldı. Türkiyənin enerji, nəqliyyat dəhlizləri və Türk dünyasına çıxış baxımından Azərbaycana olan ehtiyacı isə azalmadı, əksinə, daha da artdı.

Asimmetriya azaldıqca

Beynəlxalq münasibətlər üzrə elmi ədəbiyyat bu transformasiyanı anlamaq üçün iki faydalı yanaşma təklif edir. Birincisi, Brantli Vomakın (Brantly Womack) asimmetriya nəzəriyyəsidir. Vomak vurğulayır ki, daha güclü tərəf münasibətlərə daha az, zəif tərəf isə qat-qat çox diqqət yetirir. Güclü tərəf üçün bu münasibətlər gündəlikdəki bir çox məsələdən sadəcə biridir; zəif tərəf üçün isə həyati əhəmiyyət kəsb edir. Diqqət səviyyəsindəki bu fərq sistemli yanlış təsəvvürlər yaradır. Güclü tərəf zəif tərəfin müstəqil addımlarını nankorluq kimi qiymətləndirdiyi halda, zəif tərəf güclü tərəfin laqeydliyini təhqiramiz münasibət kimi qəbul edir.

Vomaka görə, sabitliyin düsturu zəif tərəfin hörmət nümayiş etdirməsi və güclü tərəfin onun muxtariyyətini tanımasından ibarətdir.

2009-cu il Sürix Protokolları bu qavrayış fərqinin bariz nümunəsidir. Ankara Ermənistanla normallaşmanı özünün regional təşəbbüslərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirdiyi halda, Bakı eyni addımı xəyanət aktı kimi qəbul edirdi.

İkinci yanaşma Qlenn Snayderin "ittifaq təhlükəsizliyi dilemması" adlandırdığı məsələdir. Müttəfiqlər bir yandan tərk edilməkdən, digər tərəfdən tərəfdaşlarının hərəkətləri ucbatından istənilməyən gərginliklərə cəlb olunmaqdan ehtiyat edirlər; bu iki qorxu bir-biri ilə tərs mütənasibdir. Öhdəliyin gücləndirilməsi tərk edilmə riskini azaldır, lakin arzuolunmaz münaqişəyə cəlb olunma riskini artırır. Məhz buna görə də Şuşa Bəyannaməsindəki qarşılıqlı yardım müddəası Türkiyə üçün yeni bir strateji hesablamanı ifadə edir.

Fərqli üstünlüklər

İsrail bunun ən bariz nümunəsidir. Türkiyə 2024-cü ilin may ayında İsraillə ticarəti dayandıraraq sərt mövqe tutdu. Azərbaycan isə İsraillə enerji və müdafiə sahəsindəki əlaqələrini davam etdirir. İsrailin neft idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi Azərbaycandan gəlir və bu neft Türkiyə ərazisindən – Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə nəql olunur. Bu vəziyyət iki paytaxtın regional təhlükələrlə bağlı qavrayışlarının nə dərəcədə fərqli ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

İkinci nümunə Rusiyadır. Ankara Moskva ilə balanslı və nəzarət altında saxlanılan münasibətlər yürüdür. Lakin Bakı 2024-cü ilin dekabrında "Azərbaycan Hava Yolları"na məxsus təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən vurulmasından sonra daha sərt mövqe tutdu. Kremlə qarşı nümayiş etdirilən bu açıq mövqe o demək idi ki, Azərbaycan artıq özünü Rusiyanın təsir dairəsində hesab etmir.

Üçüncü – və bəlkə də ən vacib nümunə Vaşinqtondur. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə paraflanmış sülh sazişi və onunla əlaqəli "Sülh və Rifah naminə Tramp Beynəlxalq Marşrutu" (TRIPP) - Naxçıvan əlaqəsini ABŞ-ın birbaşa iştirak etdiyi bir arxitekturaya çevirdi. İllər ərzində Türkiyə Zəngəzur dəhlizinin əsas təşviqçisi olmuşdur. Bəs bu gün Ankara bu marşrutun formalaşdırılmasında mərkəzi rol oynayır, yoxsa sadəcə kənarda qalır? Bu sual açıq şəkildə verilməlidir.

Mərkəzi Asiya da diqqətdən kənarda qalmamalı olan digər bir sahədir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya liderləri ilə məsləhətləşmə görüşlərində iştirak etməklə Azərbaycan Türkiyənin daxil olmadığı bir əməkdaşlıq kanalı açmışdır. Bunu rəqabət əlaməti kimi qiymətləndirmək şişirtmə olardı. Bununla belə, bu vəziyyət Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində rolların necə bölüşdürüləcəyi ilə bağlı sual doğurur.

Tarixi paralellik

Soyuq müharibə dövründə Qərbi Almaniya ilə ABŞ arasında oxşar bir vəziyyətin şahidi olmuşduq. Villi Brandt 1969-cu ildən etibarən Şərq Blokuna qarşı müstəqil siyasət yürütməyə başlayanda Vaşinqtonda ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bonnun öz yolunu müəyyənləşdirməsi müttəfiqlik münasibətlərinə sədaqətsizlik kimi qiymətləndirilə bilərdi. Nəticədə, müttəfiqlik zəifləmədi; əksinə, daha da gücləndi. Bunun səbəbi hər iki tərəfin fikir ayrılıqlarını gizlətmək əvəzinə, onları məsləhətləşmə mexanizmləri vasitəsilə idarə etməyi seçməsi idi.

Bu bənzətmə mövcud vəziyyəti anlamaq üçün faydalıdır. Müttəfiqin daha çox muxtariyyətə doğru addım atması avtomatik olaraq müttəfiqliyi sarsıtmır. Müttəfiqliyi sarsıdan məqam muxtariyyətə yönələn bu addımın müzakirə edilməməsi və idarə olunmamasıdır.

İmkanlar da eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir

Mənzərəyə yalnız fikir ayrılığı olan sahələr prizmasından baxmaq yanlış olardı. İki ölkə arasındakı qarşılıqlı asılılıq heç vaxt olmadığı qədər dərindir. STAR neft emalı zavodu və "Petkim" kimi investisiyalar sayəsində SOCAR Türkiyədəki ən böyük xarici investorlardan biri kimi çıxış edir. TANAP Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazı üçün əsas dayaq rolunu oynayır. "Orta Dəhliz"in gələcəyi hər iki xalq üçün ortaq maraq kəsb edən məsələdir. Eyni zamanda, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın ən bariz göstəricisi olaraq qalır.

Ermənistanla normallaşma məsələsinə gəldikdə isə ilk dəfə olaraq əsl imkan pəncərəsi açılıb. İllər ərzində Ankara Ermənistanla münasibətlərini Bakının müəyyən etdiyi qrafikə uyğunlaşdırmışdı. Sülh prosesi irəlilədikcə, hər iki paytaxt ilk dəfə olaraq həmrəylik içində hərəkət edə bilər. Daha müstəqil və özünə əmin olan Azərbaycan Türkiyənin yükünü artıran deyil, gücünü artıran bir tərəfdaşa çevrilə bilər.

Türkiyə üçün qarşıdakı yol

Mənim fikrimcə, ilk addım münasibətləri kimlik dilindən təsisat (institut) dilinə keçirməkdir. Hazırda Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri əsasən liderlər arasındakı şəxsi əlaqələrə söykənir. Bu əlaqə güclü olsa da, institusional çərçivəni əvəz edə bilməz. Xarici siyasət, müdafiə və enerji sahələrində mütəmadi fəaliyyət göstərən strateji məsləhətləşmə mexanizmi, fikir ayrılıqlarının böhrana səbəb olmadan müzakirə edilə biləcəyi bir platforma təmin edərdi.

İkinci addım fikir ayrılığı olan sahələri gizlətmək deyil, onları idarə etməkdir. İsrail və Rusiya ilə bağlı fərqli mövqelər ictimai müstəvidə görməzdən gəlinsə, bir gün gözlənilməz bir böhran şəklində üzə çıxa bilər. Bu məsələləri əvvəlcədən müəyyən etmək və onların sərhədlərini birgə müəyyənləşdirmək daha ağıllı addım olardı.

Üçüncü addım TRIPP prosesində Türkiyənin roluna aydınlıq gətirməkdir. Naxçıvan əlaqəsi Türkiyə üçün tarixi bir hədəf idi. Əgər bu xəttin Türkiyənin öz dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri ilə necə inteqrasiya olunacağı qeyri-müəyyən qalarsa, Ankara öz vizyonundan kənarda qalmaq riski ilə üzləşə bilər.

Nəticə

Qardaşlıq seçilməz, tərəfdaşlıq isə hər gün yenidən qurulur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı duyğusal bağ dəyişməyəcək; dəyişən şey, məhz bu bağ üzərində qurulmuş siyasi və strateji strukturdu. Azərbaycan artıq himayəyə ehtiyacı olan "kiçik qardaş" deyil, öz yolunu müəyyən edən və təsir dairəsini genişləndirən regional bir aktordur.

Türkiyə üçün əsl risk Azərbaycanın müstəqilləşməsi deyil.

Əsl risk Azərbaycanın müstəqilliyə doğru bu addımını Ankaranın sədaqət məsələsi kimi qiymətləndirməsi olardı.

Bu transformasiyanı düzgün anlayan Türkiyə qardaşını itirməyəcək, əksinə, daha güclü bir tərəfdaş qazanacaq. ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5539 https://becan.az/index.php?newsid=5539 Admin Wed, 07 Oct 2026 10:35:21 +0400
Sərhədi keçərək Şəkidə saxlanılan azərbaycanlı hərbçi bir müddət Ermənistanda qalacaq.

Xəbər verilir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib.

“Cinayət işi üzrə prosedurlar Ermənistanda həyata keçiriləcək. İstintaq gedir, hazırda o, həbsdədir”, - deyə Paşinyan deyib.

Mümkün mübadilə ilə bağlı suala cavabında konkret mövqe bildirməyən Paşinyan qeyd edib:

“Tutaq ki, biz onlara deyirik: əsirlərdən birini bizə verin ki, biz də bu əsgəri verək. Bəs sabah bizim əsgər onların tərəfinə keçsə, onda kimi verəcəyik?”

Paşinyan həmçinin Azərbaycan tərəfinin hərbçinin itkin düşməsi barədə Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinə məlumat verməsinə baxmayaraq, Şəki kəndinin sakinlərinin niyə xəbərdar edilmədiyi ilə bağlı suala cavabında bildirib ki, hərbçinin Ermənistan ərazisinə keçməsinə dair sübut olmayıb.

Qeyd edək ki, əsgər Nəsimi Musayevin saxlanılması barədə məlumat 1 oktyabrda yayılıb. 2 oktyabrda isə onun barəsində 2 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilib.

N.Musayevin 26 sentyabrdan hərbi hissəni özbaşına tərk etdiyi iddia olunur.

Becan.az]]>
Sərhədi keçərək Şəkidə saxlanılan azərbaycanlı hərbçi bir müddət Ermənistanda qalacaq.

Xəbər verilir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib.

“Cinayət işi üzrə prosedurlar Ermənistanda həyata keçiriləcək. İstintaq gedir, hazırda o, həbsdədir”, - deyə Paşinyan deyib.

Mümkün mübadilə ilə bağlı suala cavabında konkret mövqe bildirməyən Paşinyan qeyd edib:

“Tutaq ki, biz onlara deyirik: əsirlərdən birini bizə verin ki, biz də bu əsgəri verək. Bəs sabah bizim əsgər onların tərəfinə keçsə, onda kimi verəcəyik?”

Paşinyan həmçinin Azərbaycan tərəfinin hərbçinin itkin düşməsi barədə Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinə məlumat verməsinə baxmayaraq, Şəki kəndinin sakinlərinin niyə xəbərdar edilmədiyi ilə bağlı suala cavabında bildirib ki, hərbçinin Ermənistan ərazisinə keçməsinə dair sübut olmayıb.

Qeyd edək ki, əsgər Nəsimi Musayevin saxlanılması barədə məlumat 1 oktyabrda yayılıb. 2 oktyabrda isə onun barəsində 2 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilib.

N.Musayevin 26 sentyabrdan hərbi hissəni özbaşına tərk etdiyi iddia olunur.

Becan.az ]]>
Sərhədi keçərək Şəkidə saxlanılan azərbaycanlı hərbçi bir müddət Ermənistanda qalacaq.

Xəbər verilir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib.

“Cinayət işi üzrə prosedurlar Ermənistanda həyata keçiriləcək. İstintaq gedir, hazırda o, həbsdədir”, - deyə Paşinyan deyib.

Mümkün mübadilə ilə bağlı suala cavabında konkret mövqe bildirməyən Paşinyan qeyd edib:

“Tutaq ki, biz onlara deyirik: əsirlərdən birini bizə verin ki, biz də bu əsgəri verək. Bəs sabah bizim əsgər onların tərəfinə keçsə, onda kimi verəcəyik?”

Paşinyan həmçinin Azərbaycan tərəfinin hərbçinin itkin düşməsi barədə Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinə məlumat verməsinə baxmayaraq, Şəki kəndinin sakinlərinin niyə xəbərdar edilmədiyi ilə bağlı suala cavabında bildirib ki, hərbçinin Ermənistan ərazisinə keçməsinə dair sübut olmayıb.

Qeyd edək ki, əsgər Nəsimi Musayevin saxlanılması barədə məlumat 1 oktyabrda yayılıb. 2 oktyabrda isə onun barəsində 2 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilib.

N.Musayevin 26 sentyabrdan hərbi hissəni özbaşına tərk etdiyi iddia olunur.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5538 https://becan.az/index.php?newsid=5538 Admin Wed, 07 Oct 2026 10:04:23 +0400
Hamiləliyə və doğuma görə müavinətin təyin edilməsi və ödənilməsi qaydaları yenilənib. Yeni tələblərə əsasən, müavinətin təyin olunması üçün işəgötürən tərəfindən hamiləliyə və doğuma görə məzuniyyət əmrinin Əmək və Məşğulluq Altsisteminə (ƏMAS) daxil edilməsi əsas şərtdir.

Xəbər verilir ki, məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş sığortaolunanlara sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin təyin edilməsi, hesablanması və ödənilməsi Qaydası”na edilmiş dəyişikliklərə əsasən, hamiləliyə və doğuma görə müavinət sığortaedən tərəfindən ƏMAS-a müvafiq məzuniyyət əmri daxil edildikdən sonra sistemdəki məlumatlar əsasında təyin edilir.

Beləliklə, əvvəlki dövrlərdə tətbiq olunan müavinət komissiyasının protokoluna artıq ehtiyac yoxdur. Kağız formada hazırlanmış əmrin dövlət qurumuna təqdim edilməsi əvəzinə, məzuniyyət əmri ilk növbədə ƏMAS-da rəsmiləşdirilməlidir.

Qaydalara əsasən, hamiləliyə və doğuma görə məzuniyyət əsas və əlavə əmək məzuniyyəti, qismən ödənişli sosial məzuniyyət və ya ödənişsiz məzuniyyət dövrünə təsadüf etdikdə belə, həmin məzuniyyətə düşən bütün təqvim günləri üçün müavinət ödənilir.

Müavinətin hesablanması əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi zamanı tətbiq edilən düsturlar əsasında aparılır və 100 faiz miqdarında ödənilir. Əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə əmək fəaliyyəti olmadıqda isə hesablanma minimum əməkhaqqı əsasında həyata keçirilir.

Qismən ödənişli sosial məzuniyyətdə olan işçi növbəti övladını dünyaya gətirdikdə və sığorta hadisəsindən əvvəlki ardıcıl 4 rüb ərzində həmin məzuniyyətdə olduqda, müavinətin hesablanması minimum əməkhaqqı əsasında aparılacaq.

Qaydalar əsas və əlavə iş yerləri üzrə hesablamaları, çıxılan günlərlə bağlı tələbləri və 180 gün ərzində yenidən hesablama mexanizmini də nəzərdə tutur.

Digər mühüm dəyişiklik isə müavinətin maksimum həddi ilə bağlıdır. Hamiləliyə və doğuma görə müavinətin aylıq məbləği minimum əmək pensiyasının 25 mislindən artıq ola bilməz.

Hazırda minimum əmək pensiyası 320 manat olduğundan, hamiləliyə və doğuma görə müavinətin aylıq maksimum məbləği 8 000 manat təşkil edir.

Qaydaların digər müddəalarına əsasən, muzdlu işçi cəlb etməyən fərdi sahibkarlara hamiləliyə və doğuma görə müavinət proaktiv qaydada təyin edilmir. Bunun üçün fərdi sahibkar müəyyən edilmiş formada müraciət etməlidir.

Müavinətin ödənilməsi üçün sığorta hadisəsinin baş verdiyi aydan əvvəlki son 4 rübün ən azı 6 ayında məcburi dövlət sosial sığorta haqqının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş məbləğdə ödənilməsi, sığorta hadisəsi baş verdiyi tarixdə sosial sığorta haqqı üzrə borcun olmaması və fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması tələb olunur.

Hamiləliyə və doğuma görə müavinət alan qadın fərdi sahibkar sahibkarlıq və ya qeyri-sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul ola bilməz. Bu halda vergi ödəyicisinin fəaliyyəti müvəqqəti dayandırılmalıdır.

Becan.az]]>
Hamiləliyə və doğuma görə müavinətin təyin edilməsi və ödənilməsi qaydaları yenilənib. Yeni tələblərə əsasən, müavinətin təyin olunması üçün işəgötürən tərəfindən hamiləliyə və doğuma görə məzuniyyət əmrinin Əmək və Məşğulluq Altsisteminə (ƏMAS) daxil edilməsi əsas şərtdir.

Xəbər verilir ki, məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş sığortaolunanlara sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin təyin edilməsi, hesablanması və ödənilməsi Qaydası”na edilmiş dəyişikliklərə əsasən, hamiləliyə və doğuma görə müavinət sığortaedən tərəfindən ƏMAS-a müvafiq məzuniyyət əmri daxil edildikdən sonra sistemdəki məlumatlar əsasında təyin edilir.

Beləliklə, əvvəlki dövrlərdə tətbiq olunan müavinət komissiyasının protokoluna artıq ehtiyac yoxdur. Kağız formada hazırlanmış əmrin dövlət qurumuna təqdim edilməsi əvəzinə, məzuniyyət əmri ilk növbədə ƏMAS-da rəsmiləşdirilməlidir.

Qaydalara əsasən, hamiləliyə və doğuma görə məzuniyyət əsas və əlavə əmək məzuniyyəti, qismən ödənişli sosial məzuniyyət və ya ödənişsiz məzuniyyət dövrünə təsadüf etdikdə belə, həmin məzuniyyətə düşən bütün təqvim günləri üçün müavinət ödənilir.

Müavinətin hesablanması əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi zamanı tətbiq edilən düsturlar əsasında aparılır və 100 faiz miqdarında ödənilir. Əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə əmək fəaliyyəti olmadıqda isə hesablanma minimum əməkhaqqı əsasında həyata keçirilir.

Qismən ödənişli sosial məzuniyyətdə olan işçi növbəti övladını dünyaya gətirdikdə və sığorta hadisəsindən əvvəlki ardıcıl 4 rüb ərzində həmin məzuniyyətdə olduqda, müavinətin hesablanması minimum əməkhaqqı əsasında aparılacaq.

Qaydalar əsas və əlavə iş yerləri üzrə hesablamaları, çıxılan günlərlə bağlı tələbləri və 180 gün ərzində yenidən hesablama mexanizmini də nəzərdə tutur.

Digər mühüm dəyişiklik isə müavinətin maksimum həddi ilə bağlıdır. Hamiləliyə və doğuma görə müavinətin aylıq məbləği minimum əmək pensiyasının 25 mislindən artıq ola bilməz.

Hazırda minimum əmək pensiyası 320 manat olduğundan, hamiləliyə və doğuma görə müavinətin aylıq maksimum məbləği 8 000 manat təşkil edir.

Qaydaların digər müddəalarına əsasən, muzdlu işçi cəlb etməyən fərdi sahibkarlara hamiləliyə və doğuma görə müavinət proaktiv qaydada təyin edilmir. Bunun üçün fərdi sahibkar müəyyən edilmiş formada müraciət etməlidir.

Müavinətin ödənilməsi üçün sığorta hadisəsinin baş verdiyi aydan əvvəlki son 4 rübün ən azı 6 ayında məcburi dövlət sosial sığorta haqqının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş məbləğdə ödənilməsi, sığorta hadisəsi baş verdiyi tarixdə sosial sığorta haqqı üzrə borcun olmaması və fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması tələb olunur.

Hamiləliyə və doğuma görə müavinət alan qadın fərdi sahibkar sahibkarlıq və ya qeyri-sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul ola bilməz. Bu halda vergi ödəyicisinin fəaliyyəti müvəqqəti dayandırılmalıdır.

Becan.az ]]>
Hamiləliyə və doğuma görə müavinətin təyin edilməsi və ödənilməsi qaydaları yenilənib. Yeni tələblərə əsasən, müavinətin təyin olunması üçün işəgötürən tərəfindən hamiləliyə və doğuma görə məzuniyyət əmrinin Əmək və Məşğulluq Altsisteminə (ƏMAS) daxil edilməsi əsas şərtdir.

Xəbər verilir ki, məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş sığortaolunanlara sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin təyin edilməsi, hesablanması və ödənilməsi Qaydası”na edilmiş dəyişikliklərə əsasən, hamiləliyə və doğuma görə müavinət sığortaedən tərəfindən ƏMAS-a müvafiq məzuniyyət əmri daxil edildikdən sonra sistemdəki məlumatlar əsasında təyin edilir.

Beləliklə, əvvəlki dövrlərdə tətbiq olunan müavinət komissiyasının protokoluna artıq ehtiyac yoxdur. Kağız formada hazırlanmış əmrin dövlət qurumuna təqdim edilməsi əvəzinə, məzuniyyət əmri ilk növbədə ƏMAS-da rəsmiləşdirilməlidir.

Qaydalara əsasən, hamiləliyə və doğuma görə məzuniyyət əsas və əlavə əmək məzuniyyəti, qismən ödənişli sosial məzuniyyət və ya ödənişsiz məzuniyyət dövrünə təsadüf etdikdə belə, həmin məzuniyyətə düşən bütün təqvim günləri üçün müavinət ödənilir.

Müavinətin hesablanması əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi zamanı tətbiq edilən düsturlar əsasında aparılır və 100 faiz miqdarında ödənilir. Əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə əmək fəaliyyəti olmadıqda isə hesablanma minimum əməkhaqqı əsasında həyata keçirilir.

Qismən ödənişli sosial məzuniyyətdə olan işçi növbəti övladını dünyaya gətirdikdə və sığorta hadisəsindən əvvəlki ardıcıl 4 rüb ərzində həmin məzuniyyətdə olduqda, müavinətin hesablanması minimum əməkhaqqı əsasında aparılacaq.

Qaydalar əsas və əlavə iş yerləri üzrə hesablamaları, çıxılan günlərlə bağlı tələbləri və 180 gün ərzində yenidən hesablama mexanizmini də nəzərdə tutur.

Digər mühüm dəyişiklik isə müavinətin maksimum həddi ilə bağlıdır. Hamiləliyə və doğuma görə müavinətin aylıq məbləği minimum əmək pensiyasının 25 mislindən artıq ola bilməz.

Hazırda minimum əmək pensiyası 320 manat olduğundan, hamiləliyə və doğuma görə müavinətin aylıq maksimum məbləği 8 000 manat təşkil edir.

Qaydaların digər müddəalarına əsasən, muzdlu işçi cəlb etməyən fərdi sahibkarlara hamiləliyə və doğuma görə müavinət proaktiv qaydada təyin edilmir. Bunun üçün fərdi sahibkar müəyyən edilmiş formada müraciət etməlidir.

Müavinətin ödənilməsi üçün sığorta hadisəsinin baş verdiyi aydan əvvəlki son 4 rübün ən azı 6 ayında məcburi dövlət sosial sığorta haqqının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş məbləğdə ödənilməsi, sığorta hadisəsi baş verdiyi tarixdə sosial sığorta haqqı üzrə borcun olmaması və fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması tələb olunur.

Hamiləliyə və doğuma görə müavinət alan qadın fərdi sahibkar sahibkarlıq və ya qeyri-sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul ola bilməz. Bu halda vergi ödəyicisinin fəaliyyəti müvəqqəti dayandırılmalıdır.

Becan.az ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5537 https://becan.az/index.php?newsid=5537 Admin Mon, 05 Oct 2026 10:51:55 +0400
Gəncə Dövlət Universitetinin nəzdində Regional Kollecin keçmiş rəhbərlərinin korrupsiya əməlləri ilə bağlı cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması davam edir.

Becan.az "Teleqraf"a istinadən xbər verir ki, cinayət işi Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsində araşdırılır. Təqsirləndirilən şəxslər hazırda ev dustaqlığındadırlar.

Cinayət işi üzrə ümumilikdə 4 nəfər məsuliyyətə cəlb edilib. Onlardan ikisi kollecin sabiq direktorları Fəxrəddin Zeynalov və İlqar Kubışovdur. Kollecin əməkdaşları Gülnar Bağırzadə və Məlahət Əsgərova da təqsirləndirilən şəxslər sırasındadır.

Təqsirləndirilən İlqar Kubışov mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin xalası oğludur.

İttihama əsasən, təqsirləndirilən şəxslər ümumilikdə 360 min manatdan artıq dövlət vəsaitini mənimsəməkdə ittiham olunurlar.

İstintaqla müəyyən edilib ki, dövlət vəsaitinin bir hissəsi ayrı-ayrı şəxslərin adına əmək haqqı yazılması, digər hissəsi isə kollecdə inşaat işlərinin aparılması adı ilə rəsmiləşdirilərək mənimsənilib.

İstintaq dövründə dövlətə dəymiş zərərin bir hissəsi ödənilib. Mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin xalası oğlu İlqar Kubışov isə ona münasibətdə hesablanmış maddi zərəri tam ödəyib.

Xatırladaq ki, Gəncə Dövlət Regional Kollecinə 2023-cü ilədək Fəxrəddin Həsənov rəhbərlik edib. O, təqaüdə çıxdıqdan sonra bu vəzifəyə İlqar Kubışov təyin olunub. Kubışov isə cəmi bir il sonra vəzifəsindən azad edilib.]]>
Gəncə Dövlət Universitetinin nəzdində Regional Kollecin keçmiş rəhbərlərinin korrupsiya əməlləri ilə bağlı cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması davam edir.

Becan.az "Teleqraf"a istinadən xbər verir ki, cinayət işi Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsində araşdırılır. Təqsirləndirilən şəxslər hazırda ev dustaqlığındadırlar.

Cinayət işi üzrə ümumilikdə 4 nəfər məsuliyyətə cəlb edilib. Onlardan ikisi kollecin sabiq direktorları Fəxrəddin Zeynalov və İlqar Kubışovdur. Kollecin əməkdaşları Gülnar Bağırzadə və Məlahət Əsgərova da təqsirləndirilən şəxslər sırasındadır.

Təqsirləndirilən İlqar Kubışov mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin xalası oğludur.

İttihama əsasən, təqsirləndirilən şəxslər ümumilikdə 360 min manatdan artıq dövlət vəsaitini mənimsəməkdə ittiham olunurlar.

İstintaqla müəyyən edilib ki, dövlət vəsaitinin bir hissəsi ayrı-ayrı şəxslərin adına əmək haqqı yazılması, digər hissəsi isə kollecdə inşaat işlərinin aparılması adı ilə rəsmiləşdirilərək mənimsənilib.

İstintaq dövründə dövlətə dəymiş zərərin bir hissəsi ödənilib. Mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin xalası oğlu İlqar Kubışov isə ona münasibətdə hesablanmış maddi zərəri tam ödəyib.

Xatırladaq ki, Gəncə Dövlət Regional Kollecinə 2023-cü ilədək Fəxrəddin Həsənov rəhbərlik edib. O, təqaüdə çıxdıqdan sonra bu vəzifəyə İlqar Kubışov təyin olunub. Kubışov isə cəmi bir il sonra vəzifəsindən azad edilib. ]]>
Gəncə Dövlət Universitetinin nəzdində Regional Kollecin keçmiş rəhbərlərinin korrupsiya əməlləri ilə bağlı cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması davam edir.

Becan.az "Teleqraf"a istinadən xbər verir ki, cinayət işi Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsində araşdırılır. Təqsirləndirilən şəxslər hazırda ev dustaqlığındadırlar.

Cinayət işi üzrə ümumilikdə 4 nəfər məsuliyyətə cəlb edilib. Onlardan ikisi kollecin sabiq direktorları Fəxrəddin Zeynalov və İlqar Kubışovdur. Kollecin əməkdaşları Gülnar Bağırzadə və Məlahət Əsgərova da təqsirləndirilən şəxslər sırasındadır.

Təqsirləndirilən İlqar Kubışov mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin xalası oğludur.

İttihama əsasən, təqsirləndirilən şəxslər ümumilikdə 360 min manatdan artıq dövlət vəsaitini mənimsəməkdə ittiham olunurlar.

İstintaqla müəyyən edilib ki, dövlət vəsaitinin bir hissəsi ayrı-ayrı şəxslərin adına əmək haqqı yazılması, digər hissəsi isə kollecdə inşaat işlərinin aparılması adı ilə rəsmiləşdirilərək mənimsənilib.

İstintaq dövründə dövlətə dəymiş zərərin bir hissəsi ödənilib. Mədəniyyət naziri Adil Kərimlinin xalası oğlu İlqar Kubışov isə ona münasibətdə hesablanmış maddi zərəri tam ödəyib.

Xatırladaq ki, Gəncə Dövlət Regional Kollecinə 2023-cü ilədək Fəxrəddin Həsənov rəhbərlik edib. O, təqaüdə çıxdıqdan sonra bu vəzifəyə İlqar Kubışov təyin olunub. Kubışov isə cəmi bir il sonra vəzifəsindən azad edilib. ]]> https://becan.az/index.php?newsid=5536 https://becan.az/index.php?newsid=5536 Admin Mon, 05 Oct 2026 10:41:55 +0400
Ağ Ev Rusiyada vəba xəstəliyinin yayılmasını izləyir.

Xəbər verilir ki, bu barədə “Axios” Ağ Evdəki mənbəyə istinadla məlumat yayıb.

“Tramp administrasiyası epidemiyadan xəbərdardır, vəziyyəti izləyir və mümkün variantları qiymətləndirir”, - deyə mənbə bildirib.

Qeyd olunub ki, Rusiyada hadisəyə münasibətdə susqunluq müşahidə edilir:

“İrkutsk vilayətinin qubernatoru bu hadisədən yalnız həftənin region üzrə əsas hadisələrinin icmalında ikinci dəfə bəhs edib. Bu, ayı hücumları və qripə qarşı vaksinlərlə bağlı məlumatlardan sonra olub. Rəsmi KİV və hakimiyyət nümayəndələri isə vəba ilə bağlı məlumatları silirlər”.

Qeyd olunur ki, Rusiyanın İrkutsk vilayətində 189 nəfər vəba şübhəsi ilə xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.

Becan.az]]>
Ağ Ev Rusiyada vəba xəstəliyinin yayılmasını izləyir.

Xəbər verilir ki, bu barədə “Axios” Ağ Evdəki mənbəyə istinadla məlumat yayıb.

“Tramp administrasiyası epidemiyadan xəbərdardır, vəziyyəti izləyir və mümkün variantları qiymətləndirir”, - deyə mənbə bildirib.

Qeyd olunub ki, Rusiyada hadisəyə münasibətdə susqunluq müşahidə edilir:

“İrkutsk vilayətinin qubernatoru bu hadisədən yalnız həftənin region üzrə əsas hadisələrinin icmalında ikinci dəfə bəhs edib. Bu, ayı hücumları və qripə qarşı vaksinlərlə bağlı məlumatlardan sonra olub. Rəsmi KİV və hakimiyyət nümayəndələri isə vəba ilə bağlı məlumatları silirlər”.

Qeyd olunur ki, Rusiyanın İrkutsk vilayətində 189 nəfər vəba şübhəsi ilə xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.

Becan.az ]]>
Ağ Ev Rusiyada vəba xəstəliyinin yayılmasını izləyir.

Xəbər verilir ki, bu barədə “Axios” Ağ Evdəki mənbəyə istinadla məlumat yayıb.

“Tramp administrasiyası epidemiyadan xəbərdardır, vəziyyəti izləyir və mümkün variantları qiymətləndirir”, - deyə mənbə bildirib.

Qeyd olunub ki, Rusiyada hadisəyə münasibətdə susqunluq müşahidə edilir:

“İrkutsk vilayətinin qubernatoru bu hadisədən yalnız həftənin region üzrə əsas hadisələrinin icmalında ikinci dəfə bəhs edib. Bu, ayı hücumları və qripə qarşı vaksinlərlə bağlı məlumatlardan sonra olub. Rəsmi KİV və hakimiyyət nümayəndələri isə vəba ilə bağlı məlumatları silirlər”.

Qeyd olunur ki, Rusiyanın İrkutsk vilayətində 189 nəfər vəba şübhəsi ilə xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.

Becan.az ]]>