Napoleonun qadınlara qarşı qadağaları – Məşhur məcəllə

Napoleonun qadınlarla münasibətlərinə dair xəbərlər ağızdan-ağıza dolaşdığından, çoxlarına məlumdur. Lakin onun qadınlara hüquq müstəvisində münasibəti əksər azərbaycanlılar üçün naməlumdur.

1804-cü ildə Fransada qəbul edilən Mülki Məcəllə (Code civil) bir çox ölkə üçün istinad mənbəyi oldu. “Napoleon məcəlləsi” də deyilən bu qanun sistemi qadını tam hüquqi qabiliyyətsiz etmişdi. Məcəllənin 1124-cü maddəsində deyilirdi: "Həddi-büluğa çatmayanlar, evli qadınlar, əqli xəstələr və cinayətkarlar siyasi hüquqlardan məhrumdurlar".

Bu məcəllədə yer alan qadına qarşı diskriminasiyaların ləğvi ötən əsrin 80-ci illərində başa çatdı.

Fransız mənbələrinə istinadla, Napoleonun qadınlara qarşı bəzi qadağalarını təqdim edirik:

- Ali və orta məktəbə qəbul olmaq;

- Müqavilə imzalamaq, öz əmlakını idarə etmək;

- Ərinin razılığı olmadan işləmək;

- Qəyyumun nəzarəti olmadan maaşını almaq;

- Ərinin rəsmi icazəsi olmadan səyahət etmək.


Bundan əlavə, qadın bütün siyasi hüquqlardan məhrum idi. Lakin cinayət törətdiyi halda, qadın hüquqi qabiliyyətsiz və ya həddi-büluğa çatmayan şəxs hesab edilmirdi. Xəyanətə görə qadınlara çox ağır cəzalar verilirdi. Nikahdankənar doğulanların və tənha anaların isə heç bir hüququ yox idi.

Bu məcəllə 19-cu əsrin ortalarıdan Avropada qadın hərəkatlarının başlaması ilə nəticələndi. 8 mart da bu məcəllənin nəticəsində ortaya çıxıb desək, yanılmarıq.

Fransada qadının hüquq qabiliyyətsizliyi 3-cü Respublika dövründə - 1938-ci ildə ləğv edildi. İşləmək üçün ərdən icazə alınması tələbinin ləğvi isə 1965-ci ildə baş verdi.

Fransız qadınlar seçki hüququnu 1944-cü ildə əldə etdilər - Azərbaycandan 26 il sonra.(Lent.az)