Rəsulzadə və Nizaminin türk sevgisi

15:38 30.01.2024 3 717







Rövşən ŞİRALIYEV







Bütün həyatı boyu istiqlal eşqi ilə yasayan Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Nizami Gəncəvini bir eşq şairi kimi təqdim etdikdə, bu eşqi bir tərəfdə kainatın dayağı, digər tərəfdə türkün gözəlliyi kontekstində təqdim edirdi. Nizami eşqi kainatın dayağı sanaraq deyirdi:

Arasan cahanın oluşunu,
Eşqdə bularıq duruşunu.

Türk sevgisi haqqında isə Rəsulzadə yazırdı:

Rəsulzadə və Nizaminin türk sevgisi

"Gözəllik məfhumu olaraq işlədilən "türk" sözünün həqiqi və məcazi mənalarda digər şair və yazıçılarda da nümunələrini tapmaq mümkündür. Amma yəqin ki, heç bir yerdə və farsca yazılmış heç bir əsərdə "türk" məfhumu Nizamidə olduğu qədər sevgi və məntiqi silsilə ilə ifadə edilməmişdir. Şairin təhlil etməkdə olduğumuz "Xəmsə"sində bu müddəanın 80-dən artıq müxtəlif dəlil və əsaslarını tapmışıq".

Rəsulzadə bu dəlilləri ümumiləşdirərək, deyir:

"Nizami "türk" deyir - gözəl, mərd, qəhrəman, döyüşçü, sərkərdə, bilici, ər, rəhbər və başçı nəzərdə tutur; "türklük" deyir - gözəllik, yaxşılıq, təmizlik, doğruluq, mərdlik, qəhrəmanlıq, sərkərdəlik, başçılıq demək istəyir; "Türküstan" deyir - vəfa, doğruluq, istənilən yerə qovuşmaq (vüsal) nəzərdə tutur".

Rəsulzadə bu fikirlərini kifayət qədər geniş izah etməklə kifayətlənmir, həm də bu fikirləri nəzmə çəkir:

"Əcəmcə yazmışsa da gər, o, türkdür,
"Xəmsə"sində türkün rolu böyükdür.

"Türklük" deyir, o, gözəllik anlayır,
Həm eynilik, həm özəllik anlayır.

Dünyadakı gözəllərdən bəhs edir,
Bunları hep o, "türk" deyə vəsf edir.

Onun da türk, göyçək gözü gözəldir,
Sözü doğru, dili dadlı, səkərdir...".

Rəsulzadənin məsnəvisindən bir parçanı təqdim etdim sizə. Düşünürəm ki, Rəsulzadənin Nizami sevgisi, türk sevgisi bu kiçik parçada da aydınlasir.

Bu iki dahini 800 illik bir zaman ayırsa da, onları birləşdirən amal elə türk sevgisidir, bəşəri sevgidir.

Bir zamanlar Nizaminin gördüyü sayğısızlığı indi Rəsulzadə görür. Amma bu isimləri, onların qazandıqları sevgini kimsə qədirbilən insanların - milyonların qəlbindən silə bilməyəcək. Bu, o zaman baş verə bilər ki, insan övladı artıq göydəki Günəşə də həsrət qalıb.

Dahi Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin 140 yaşı tamam olur sabah (31 yanvar). Ruhun şad olsun, deyirəm, Böyük İnsan! Sən bizə Vətəni də, onun zəkalı övladlarını da sevməyi öyrətdin!
Oxşar xəbərlər

XƏBƏR LENTİ

14:23

İlham Əliyev “Euronews”a müsahibə verib - FOTO

14:11

Ermənistanın Fələstini tanıması nədənsə İranı tərpətmədi

11:23

Bakı yenə öz aləmindədir - Küçələr gölləndi

21:49

Ruslar Xarkov istiqamətində xeyli itki verib

21:36

16 saylı uşaq bağçasında mənimsəmə - Cinayət işi başlandı

21:29

Netanyahunun müşaviri Ermənistanı hədələdi

14:04

Vəsiqə olmadan avtomobil idarə etməyə görə cərimə iki dəfə artırılır

13:37

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatı 70 milyarda çatıb

13:25

Davam edən qeyri-sabit hava şəraitinin səbəbi açıqlanıb

13:18

Ərdoğanın Astanadan sonra Şuşa səfəri baş tutacaq

13:11

Milli Məclis Prezidentə müraciət etdi

12:47

Rektorun məmur oğlu işdən çıxarıldı - FOTO

17:35

Doğum evində qazidən tələblə rüşvət alındı - Araşdırma aparılır - VİDEO

17:17

Kəbənin ətrafında fırlanmaqla heç bir xüsusi imtiyaz qazanılmır

17:04

Milli Məclis buraxılır - Növbədənkənar seçki...

14:24

Yağış, dolu, sel...

12:14

Prezidentin adından istifadə edən kibercinayətkar şəbəkə tutulub

12:01

Ərəbistanda 900-dən çox hacılığa namizəd ölüb

19:49

Fransa Ermənistanı silahlandırmaqda davam edir

19:25

Rusiya nümayəndə heyəti iclas zalından çıxarıldı

12:55

Fransanın siyasəti təhdiddən ibarətdir

13:11

Yağış xəbərdarlığı

13:00

Sabir Rüstəmxanlı "Azercell"i tənqid edib

17:40

Jurnalist Ələsgər Məmmədli hospitala köçürüləcək

17:34

Ədliyyə Nazirliyində baş idarə rəisi işdən çıxardıldı

13:40

Ukrayna böhranı dünya liderlərini bir araya gətirir

13:34

İmtahandan kəsilən müəllimlərin diplom aldıqları məktəblər də hədəfdədir

13:25

Ölkə ərazisində istilər artacaq

13:21

İlham Əliyev konfrans iştirakçılarına müraciət edib

13:15

Ermənistanda kütləvi həbslər dalğası başlanıb

22:04

Leysan Kürdəmirdə də fəsadlar törədib

21:59

İldırım Balakəndə yaşayış evini vurub

17:59

Rusiya şərab tədarükünü genişləndirir

17:38

İmtahandan kəsilən müəllimlər yenidən müəllim kimi çalışa bilərlər

Bayrağa bu qədər biganəlik olmaz!
Ağdaş rayonundakı bayraq meydanı viranəni xatırladır - VİDEO