Türklər əvvəlcə Şərqə, sonra yenidən Qərbə köçlər edib... - Tarixin izləri

Türklərin Qafqaza və Anadoluya sonradan gəlmələri barədə yürüdülən cəfəng ideoloji siyasətin kökündə tarixi faktlar dayanmır. Əksinə, türklər Şərqə Xəzərin qərbindən yürüşlər edib və bu barədə çoxsaylı tarixi mənbələr var. Dünyanın "türk qorxusu" türk tarixini saxtalaşdırmaq niyyətini çoxdan ortaya qoysa da, buna nail ola bilmədi...

Tarixə tarixçilərin baxışları ilə boylanaq:

“Türklərin Azərbaycana və Ön Asiyaya kənardan gəlmə xalq olmasını göstərən bircə dənə də tarixi fakt yoxdur. Bunun üçün faktlar olmalıdır. Ola da bilməz, çünki türk etnosu burada yaranıb. Amma bu ərazilərə digər millətlərin gəlməsini sübut edən çoxlu sayda tarixi faktlar var. Türklərin Azərbaycandan Türküstana (Mərkəzi Asiyaya) köç etməsini sübut edən faktlar isə çoxdur. Yəni, təxminən hansı əsrlərdə hansı mədəniyyətin (türklərin) öz ata yurdları olan Azərbaycandan çıxıb Türküstana (Mərkəzi Asiyaya), Altaya getməsini sübut edən arxeoloji faktlar, hətta çox sayda yazılı qaynaqlar da, bəlgələr də var. Türkün buradan getmə tarixi var, bir də bura "gəlmə" yox, qayıtma tarixi var. Özü də bütün türklərin yox, Dış Oğuzlar dediyimizin bir hissəsi olan Saqalar. Onlar Quzey Qafqaz üzərindən qayıtdılar Azərbaycana. (Herodot yazır ki, onlar elə qüdrətli idi ki, bütün Asiya dövlətlərindən vergi alırdı). Sonra İç Oğuzlarla Dış Oğuzların davası ki, düşdü, yəni Midiya çarlarıyla sonradan qayıdan türklər arasında narazılıq başlayanda onların bir hissəsi buranı tərk edib gedib Azov ətrafında qüdrətli bir dövlət qurdular. Bax, həmin o gəliş, Azərbaycana ilk qayıdış idi. Bir də Oğuz-Səlcuqların gəlişi var, 9-10-11-ci əsrlərdə, təxminən 40 min ailə. Bu 40 min ailə gəlib Anadolunu türkləşdirə, sonralar 80 milyona çevrilə bilməzdi. Həmin dövrdə artıq Anadoluda türklər var idi. Alparslan Malazgird döyüşündə Bizansla vuruşmağa başlayanda bir də görür ki, Bizansdan dəstələr ayrılıb gəlib Alparslanın ordusuna qoşuldular, bax, onlar yerli türklər idi – xristianlıqda olan uz, brendey, qıpçaq türkləri". - Firudin Ağasıoğlu, azərbaycanlı alim, fəlsəfə doktoru, türkoloq.

"Azərbaycan ərazisindəki türk qəbirləri (kurqanları) Türküstandakı, Sibirdəki kurqanlardan daha qədimdir. Bu, bir daha sübut edir ki, türk etnosu Türküstana, Mərkəzi Asiyaya eradan əvvəl Azərbaycan ərazilərindən gedib. Sadəcə, bizim eranın müxtəlif illərində Hunların, Səlcuqların tərkibində yenidən Qərbə doğru türk axınları olduğundan Azərbaycana gələn türklərlə yerli türklər qaynayıb-qarışıblar. "Türklər Altaylardan gəlib" fikri boş və elmi əsası olmayan sözlərdir". - Güllü Yoloğlu, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, AMEA-nın şöbə müdiri, Dünya Türkologiya Mərkəzinin sədri, türkoloq, alim.

"Əgər Tarixin atası hesab olunan Herodot 2500 il bundan əvvəl türklərin burada yaşamasından xəbər verirsə, deməli, Azərbaycan türkləri çox-çox əvvəl burada yaşayıb-məskunlaşmışlar. Görkəmli tarixçi Z.Yampolski də bu fikirdədir. O, yazırdı: "Mixi yazıların, habelə, ilk mənbələrin məzmunu bunu deməyə əsas verir ki, türk dili Azərbaycanda eramızdan əvvəlki dövrlərdə peyda olmuşdur". VII əsr ərəb tarixçisi Cürhumi də qətiyyətlə bildirir ki, "Azərbaycan lap qədim çağlardan türklərin vətəni sayılır, onlar bu ərazidə çoxdan məskunlaşmışlar". - Vəli Həbiboğlu, fəlsəfə doktoru, tarixçi.

"Ən qədim Çin mənbələri türklərin Xəzər dənizinin qərb sahillərindən (Azərbaycandan) gəldiyini bildirir. Həmin mənbələrdə türklərlə bağlı ikinci rəvayətdə də deyilir ki, türklərin ilk atası Xəzər dənizinin qərbində yaşayırdı və onlar hunların bir bölümü idi və Asina adlanırdı". - Cavad Heyət, türkiyəli alim, türkoloq.

"Türklərin ulu babalarının Azərbaycanda yaşaması faktdır və bunu e.ə. III minilliyə aid Akkad, Aşşur və Urartu mənbələri də təsdiqləyir". - Bəxtiyar Tuncay, türkoloq, tarixçi, tədqiqatçı.

Becan.az