Teatrda əriyən, əridikcə böyüyən ömür - Xalq artisti, ŞƏHİD atası Əli Nur

10 yanvar teatr və film aktyoru, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (2019), Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dosenti, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (2021-ci ildən) Əli Nurun doğum günüdür.

Əli Qayıbalı oğlu Nurzadə (Əli Nur) 1948-ci il yanvar ayının 10-da Ağsu rayonunun Bico kəndində anadan olub. Orta məktəbin onuncu sinfini 1965-ci ildə doğma kəndində bitirib. Həmin il uğurla imtahan verərək Azərbaycan Dövlət Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Sənayenin iqtisadiyyatı fakültəsinə daxil olub.

Üçüncü kursa keçəndə köçürmə yolu ilə 1968-ci ildə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun aktyorluq fakültəsinin birinci kursuna götürülüb. Sənət müəllimləri xalq artisti, rejissor və aktyor Rza Təhmasib, rejissor Əliheydər Ələkbərov və Əzizağa Quliyev olublar.

İnstitutda tələbə ikən İ.Əfəndiyevin “Bahar suları” tamaşasında Uğur, Şillerin “Məkr və Məhəbbət” tamaşasında Prezident, A.Ostrovskinin “Günahsız müqəssirlər” tamaşasında Murov, C.Məmmədquluzadənin “Dəli yığıncağı” tamaşasında Şeyx Fazili rollarını oynayıb. S.Vurğunun “Komsomol poemasında” Bəxtiyar obrazını yaradıb.

1972-ci ildə ali aktyor diplomu alan və institutda müəllim işləyən Əli Nur həmin il sentyabr ayının 1-də təyinatla Hüseyn Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına göndərilib. 1973-cü ilin mayından 1974-cü ilin iyun ayına qədər hərbi xidmətdə olub və qayıtdıqdan sonra yenə teatrda aktyor kimi işləməyə başlayıb. 30 dekabr 1982-ci ildən 10 fevral 1986-cı ilə qədər aktyorluqla bərabər, həm də teatrın direktoru vəzifəsini tutub.

20 sentyabr 1986-cı ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin əmri ilə Sumqayıtdan Bakıya, Akademik Milli Dram Teatrına aktyor ştatına keçirilib və o vaxtdan bu truppanın üzvüdür.


Əli Nur Hüseyn Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında işlədiyi on üç il ərzində (bir ili hərbi xidmətdə keçib) aşağıda siyahısı verilən rollar silsiləsini ifa edib:

Bəhram - “Solğunçiçəklər”(C.Cabbarlı), Arif - “Ana məhəbbəti”(Y.Məmmədov), Rahib - “İnam”( F.Məmmədov), A.B. - “Demoklisin qılıncı”(N. Hikmət), Cəlal - “Komsomol poeması”(İ.Coşqun, S.Vurğunun eyniadlı poeması əsasında), Tərgəldi - “Adamın adamı”(Anar), Əli qulu - “Tamahkar”(S.S.Axundov), İbad - ”Almaz”( C. Cabbarlı), Laqutin - “Poladəridənlər”( G.Bokarev), Tamaz - ”Sərbəst mövzu”(A.Çxaidze), Ölüm mələyi - “İlahi komediya”(İ.Ştok), Rüstəm - “Vəfalı Səriyyə”(C. Cabbarlı), Arbenin - “Maskarad”(Y.Lermontov), Aləmtac - “Mehrişah” (O.Məmmədov), Bəbir - ”Ayıl, bax bu dünyaya”( H. Nəzərli ), Zakir - “Toy şənbə günü olacaq”(M.Kərim), Ərəblinski - “Ərəblinski”(Ə.Nur), Rəhim - “Ağa Kərim xan Ərdəbilli”( N.B.Vəzirov), Şıxlinski - ”Bütün Şərq bilsin”(N.Həsənzadə), Şatrov - “Vətənə qayıtmaq istəyirəm”(V.Koşuta), Qaratay - ”Afət”(H. Cavid), Stenli - “İstək tramvayı”(T.Uilyams), Saqadayev -
“Onüçüncü sədr”(A.Abdulin), Atabala - ”Doğmalar”(R.Əlizadə), Oqtay - ”Oqtay Eloğlu”(C.Cabbarlı), Mustafa - ”Çahargah fantaziyası”(K. Kərimov), Rüstəm bəy - “Dursunəli Mamağanskinin macəraları”(.S.M.Qənizadə), Etibar - ”Mənim arxalandığım”(N.Xəzri), Direktor - “Qəbul təxirə salınır”( C.Yusifzadə) və s.


Əli Nur Akademik Milli Dram Teatrının səhnəsində aşağıdakı tamaşalarda da silsilə rolların ifaçısıdır:

Şirzad bəy - “Şeyx Xiyabani”(İ.Əfəndiyev), Nizami Gəncəvi - “Atabəylər”(N.Həsənzadə), Qazan xan - “Torpağa sancılan qılınc”(N.Xəzri), Nəsimi - “Fəryad”(B.Vahabzadə), Mustafa - “Çahargah fantaziyası”(K.Kərimov), Mirzə Fətəli Axundzadə - “Mənsiz dünya”( N.Xəzri), İ.Stalin - ”Tufandan əvvəl”(A.Süleymanov), Rəhimzadə - “Bizim qəribə taleyimiz”(İ.Əfəndiyev),
Kumar - “Qanqın böyük dalğası”( C. Əfruz), Qələndər - “Gülüstanda qətl”(C. Əlibəyov), Agah Əfəndi - “Qanlı Nigar”(S.Şendil), Doktor Altay - “Tənha iydə ağaci”(İ.Əfəndiyev), Səlim Babayev - ”Sevgililərin cəhənnəmdə vüsalı”(İ.Əfəndiyev), Mirzə Məhəmməd - “Anamın kitabı”, (C.Məmmədquluzadə), Şair - “Sokratı anma gecəsi”(Ç.Aytmatov və M.Şahanov), Çaparlı Şah Edip - “Şah Edip”(Sofokl), Kərim - “Lənkəran xanının vəziri”(M.F.Axundzadə), Pirqulu - “Aydın” (C.Cabbarlı), Mustafa Kamal - “Ulduz, yaxud Ədimə fəthi”(C.Cabbarlı), Şəfiyev - ”Bu dünyanın adamları”(H.Orucov), Babək - “Dar ağacı”(B.Vahabzadə), Əlimərdan bəy - “Eşq və intiqam”(S.S.Axundov), Qara Xaqani - “Özümüzü kəsən qılınc”(“Göy Türklər”)(B.Vahabzadə), Nostradamus - “Hələ “sevirəm” deməmişdilər…”(R.Novruz), M.F.Axundov - ” Brüseldən məktublar”
(H.Həsənov), Səttar - ”Rəqabət”(B.Vahabzadə), Patifor Şezar - “Misir gecələri”( M.S.Ordubadi, N.Hikmət, V.Şekspir), Sarıqlı Molla - “Dirilən adam”(M.Cəlal), Rüstəm Xan - “Eloğlu”(A.Şaiq), Şahi - “Füzuli”(M.M.Seyidzadə), Səməd Mənsur - “İmzanın hökmü”(T.Kazımov), Dədə Qorqud - “Novruznamə”(S.Cavadlı), Kəlbəli Xan - “Qarabağnamə”(İ.Əfəndiyev), İsrail - “Teleskop”(Elçin), İstinyenli Əşrəf - ”Qanlı Nigar”(S.Şendil), Tenerio - “Don Juan və həndəsə”(M.Firiş), Çar Georqi - ”Gəncə qapıları”(H.Mirələmov), Səadət xan - “Nadir şah”(Y.Oğuz), Hacı Həsən Ağa - “Ölülər”(C.Məmmədquluzadə), Kərbəlayi Türbət - “Dəli yığıncağı” (C.Məmmədquluzadə), Niyaz - “Yaşar” (C.Cabbarlı), Mirzə Fətəli - “Qürbətdən gələn məktublar”(H.Həsənov), Vaqif kişi - “Zəfər yolu”(Azər Paşa), Süleyman bəy - “Şükriyyə”(Cavid Zeynallı), Tansıkbayev müstəntiq - “Əsrə bərabər gün”(Ç.Aytmatov), Şamil - “Bayquş gəldi, yaxud biraz məhəbbətdən danışaq”(M.İbrahimbəyov) və s.

Əli Nur müxtəlif illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziyasında hazırlanmış serial və filmlərə də çəkilib:

”İşarə dənizdən gözlənilir”, “Cavad Xan”, “İflas” və s.

Filmoqrafiyası:

Mənsur və Sitarə (1977, tammetrajlı film-tamaşa) – aktyor (Mənsur);
İşarəni dənizdən gözləyin (1986, tammetrajlı bədii film) – aktyor;
Unudulan adam (1987, tammetrajlı film-tamaşa) – aktyor (həbsxana rəisi);
Ürək yaman şeydir... (1992, qısametrajlı film-tamaşa) – aktyor (Əjdər);
Qaçaq Süleyman (1995, tammetrajlı bədii film) – aktyor (Qaçaq Süleyman);
Doğan günəş (2002, bədii serial) – aktyor (general);
Güllələnmiş heykəllər (2002, tammetrajlı film-tamaşa) – aktyor (Mirmöhsün Nəvvab);
Yanmış körpülər (2003-2007, bədii serial) – aktyor (restorandakı adam);
Cavad xan (2008, tammetrajlı bədii film) – aktyor (Alban keşişi);
Acı həqiqət (2012, qısametrajlı bədii film) – aktyor (ata);
Akademik Əlisöhbət Sumbatzadə (2015, qısametrajlı sənədli televiziya filmi) – aktyor;
Xatirələrdən gəlmiş qonaq (????, tammetrajlı film-tamaşa) – aktyor (Mənsur).

Əli Nur səhnəyə gəldiyi gündən bütün dövlət və ictimai tədbirlərin iştirakçısı olub.


2020-ci ildə Əli Nurun oğlu, baş leytenant Rövşən Nurzadə vətənin azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda 44 günlük ZƏFƏR müharibəsi zamanı - Şuşanın işğaldan azad olunması döyüşlərində canından keçərək, qəhrəmancasına ŞƏHİD olub.

Xalq artisti Əli Nur bir sıra dövlət mükafatlarına da layiq görülüb:

- Azərbaycanın Respublikasının əməkdar artisti — 24 dekabr 2002-ci il;
- Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatı — 9 may 2018-ci il , 10 may 2019-cu il, 7 may 2020-ci il;
-Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 7 may 2021-ci il.

Dəyərli aktyorumuz, Xalq artisti, ŞƏHİD atası Əli Nuru doğum günü münasibətilə təbrik edirik, ona sağlam ömür, yeni sənət uğurları və bol səbr arzulayırıq.

Becan.az