Mənim Cənub marağım...

Səadət CAHANGİR







İran adlı ölkə uşaqlıqdan bəri yaddaşımda Cənubi Azərbaycan kimi assosiasiya olunub. İndinin özündə də “İran” deyilincə, ağlıma ilk gələn Cənubi Azərbaycandır. Uşaq yaşlarımdan nənəmin bu mövzuda söhbətlərini eşitmişəm. Dədə-babaları Cənubdan gəlmə olan ana nənəm o tayda qalan bacısı haqqında kədərli şeylər danışıb. “Göydə uçan quşu güllə ilə yerə salan, güləşdə atamın kürəyini yerə vuran Dürrə qaldı Arazın o tayında” deyib ah çəkərdi nənəm...

Mənim Cənub marağımı bir az da bu kədər böyütdü. Orta məktəbdə daha çox oxumağa başladım, ilk dəfə Səməd Behrənginin adını rəhmətlik ədəbiyyat müəllimimiz Sabir müəllimdən eşitdim. Səhəndin bir şeirindən tanıdım onu. Yadımdadır, Bakıya universitetə imtahan verməyə gələndə də Arazı görmək həyəcanı ilə qatar pəncərəsinin qabağında donub qalmışdım. Universitet illərində azadlıq mübarizəmizin ilk qığılcımları da Cənubi Azərbaycan mövzusu ilə başladı.

İlk dəfə Xudafərin körpülərinin su-elektrik stansiyasının altında qalması təhlükəsinə qarşı tədbir keçirdik, sonra Şəhriyarın yaradıcılıq gecəsini. Ardınca sərhədlərin sökülməsi gəldi, Səttarxan, Xiyabani, Pişəvəri adları mübarizəmizin simvoluna çevrildi. Xülasə, Cənubi Azərbaycan kədəri həyatımın ortasından nisgilli Araz kimi keçdi həmişə. İbtidai məktəb şeirlərimdə də Araz və Təbriz var idi, indiki şeirlərimdə də var...


Kimsəyə sirr deyil ki, əsrlər boyu Arazın hər iki tayında zorla ayrılmış nəsillərin kədəri yaşanıb. Bu kədər həm də mübarizələrlə dolu bir tarixdir. Milli azadlıq mübarizəsində hər iki tərəf yetərincə qurbanlar verib. Qanla yazılıb ikiyə bölünmüş bir millətin tarixi. İllər boyu bizim rus müstəmləkəsindən çəkdiklərimizin beşqat artığını da cənubdakı soydaşlarımız çəkib. Zaman-zaman dünya güclərinin siyasi qalmaqallarında da masada olub Cənubi Azərbaycan məsələsi. İndi yaşadığımız 21-ci əsrdə həmin qalmaqallar yenidən alovlanır və şübhəsiz ki, bu məsələdə bizim ilk narahatlığımız cənubdakı soydaşlarımızın haqları ilə bağlıdır.

Azmı gördük o tayda illər boyu milli haqlarını dilə gətirən minlərlə insanın qanında boğulduğunu? Bunu dilə gətirmək, onlara sahiblik hissinin ifadə olunması niyə kimlərisə qıcıqlandırır axı?..

Qarabağ savaşını xatırlayın; İran hakim rejiminin kimin tərəfində olduğunu bilirsiniz. Amma savaş bitənə qədər Araz boyunca düzülüb göz yaşları içində bizə bayraq yelləyən qan qardaşlarımızı da unutmayın!

İndi biz qanımızdan-canımızdan olan bu insanlara dəstək vermək üçün kimdənsə icazəmi alacağıq? Necə olur da, Ukraynanı qan gölünə çevirən Rusiyaya alqış tutanlar, bir ay əvvəl İranda minlərlə dinc etirazçının qanında boğulmasına susanlar birdən-birə dönüb haqq carçısına çevrilir? Və ya öz ölkəmizdə yüzlərlə günahsız insanın siyasi həbsinə səsini çıxarmayanlar durub bizimlə haqq-hesab aparır?..

Bütün müharibələr pisdir və biz də bu savaşın tərəfi deyilik, amma insanları asıb-kəsən, qanında boğan diktaturaların da tərəfi deyilik. Tarixin ibrət dərsi onu da göstərir ki, öz xalqına zülm edən, onu əzən bütün rejimlər sonda haqsızlığın hesabını ödəməli olur. Cənubdakı 40 milyondan artıq soydaşımız bizim böyük bir parçamızdır və bir gün xalqımızın ikiyə bölünməsi ilə möhürlənmiş bu tarixi ədalətsizliyin də masaya oturdulacağına inanıram.